Terwijl hij op een bijeenkomst op de universiteit van Utah in een discussie verzeild raakt over vuurwapens, wordt de conservatieve influencer en vertrouweling van Trump Charlie Kirk (31) doodgeschoten. Trump: ‘De grote Charlie Kirk is dood.’
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Ze woont in New York.
De middag begint euforisch. Momenten voor het schot zal klinken, gooit de conservatieve influencer Charlie Kirk rode petten in een joelende menigte. Al jaren reist de 31-jarige Kirk de Verenigde Staten door om rechts-conservatieve ideeën gemeengoed te maken onder jongeren. Deze woensdag brengt hem dat op de campus van Utah Valley University in de plaats Orem, onder Salt Lake City.
Zijn Instagramaccount, dat meer dan zeven miljoen volgers telt, plaatst nog een bericht over de hoge opkomst. ‘Veel mensen hier, Utah’, staat er. ‘We gaan hier nog een paar uur zijn, ga er lekker voor zitten.’ Maar dat blijkt niet mogelijk.
Kirk is van achter de microfoon met een toehoorder in een discussie verzeild geraakt over vuurwapens, waar de conservatief een groot voorstander van is, als er plotseling een schot klinkt.
Op videobeelden, die onmiddellijk de wereld overgaan, is te zien hoe één kogel hem raakt. Het bloed gutst uit zijn hals, Kirk valt neer. Gegil volgt. Duizenden bezoekers rennen in paniek alle kanten op. De klopjacht op de dader is nog altijd aan de gang. Woensdag worden twee mensen aangehouden, die beiden korte tijd later weer worden vrijgelaten. De schutter had donkere kleren aan en schoot van een verre afstand.
‘De grote en zelfs legendarische Charlie Kirk is dood’, schrijft Donald Trump woensdag op Truth Social. De president roept het land op om de vlag halfstok te hangen voor de ‘ware Amerikaanse patriot.’ Zonder Kirk, die meer dan tien jaar lang scholen afstruinde om Trumps rechts-conservatieve politiek te verkopen aan een nieuwe generatie Amerikanen, had hij de verkiezingen niet met zoveel bravoure gewonnen.
Ook Democraten spreken hun afschuw uit over de moord. ‘Politiek geweld is NOOIT acceptabel’, schrijft Hakeem Jeffries, de leider van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden op X. ‘Mijn gedachten zijn met zijn familie.’ Gavin Newsom, de gouverneur van Californië noemt de moord, ‘afschuwelijk, gemeen en verwerpelijk.’
Maar in Washington ontstaat onmiddellijk een ruzie, na een moment stilte voor Kirk in het Amerikaanse Congres. Het radicaal-rechtse Congreslid Lauren Boebert eist woensdag dat er ook een gebed wordt gehouden voor Kirk, waarop Democraten geïrriteerd reageren. Eerder op dag zijn er drie kinderen ernstig verwond geraakt op een schietpartij op een school in Colorado, waar Republikeinen volgens hen geen aandacht voor hadden.
‘Jullie hebben dit allemaal veroorzaakt’, roept de rechtse Anna Paulina Luna, die goed bevriend was met Kirk, naar een groep Democraten. Ook andere Republikeinen beginnen naar hun tegenstanders te schreeuwen.
‘Neem wapenwetten aan!’, krijgen zij terug van een Democraat. In mei versoepelden de Republikeinse staat Utah nog zijn wapenwetgeving, waardoor mensen tussen de 18 en 20 jaar oud die in het bezit zijn van een vergunning in het open zicht een vuurwapen mogen dragen op de campus.
Al jaren waarschuwen experts dat de VS een steeds riskantere voedingsbodem zijn voor politiek geweld. Vorig jaar zomer werd presidentskandidaat Donald Trump in zijn oor geraakt tijdens een rally in Pennsylvania. Kort daarna poogde Ryan Routh hetzelfde, toen hij gewapend in de bosjes lag op het golfresort van Trump in Florida. In juni werden een lokale Democraat in de staat Minnesota samen met haar man slachtoffer van een politieke moord.
De schietpartij in Utah vond plaats op de eerste stop van Kirks zogenoemde ‘American Comeback Tour’. Kirk bracht zijn optreden grotendeels door in een tent achter een microfoon met ‘Bewijs mij het tegendeel’ erboven. Als oprichter van Turning Point America, een van de grootste grassroots organisaties van de Republikeinse Partij, ging hij in heel het land live in discussie met studenten. Zo hoopte hij universiteiten, die hij ‘eilanden van totalitarisme’ noemde, conservatiever te maken. De clipjes werden soms miljoenen keer bekeken.
Naarmate zijn publiek groeide en zijn bijeenkomsten populairder werden, nam zijn invloed in Washington toe. Kirk schoof aan bij vergaderingen over kabinetsposities en gaf adviezen over de leiding van de Republikeinse Partij.
Wat Charlie Kirk vindt, is meestal precies wat Donald Trump en zijn medestanders vinden. Zo verspreidde Kirk in 2020 misleidende beweringen over wijdverbreide kiezersfraude, prees de effectiviteit van hydroxychloroquine tegen het coronavirus en noemde een Bijbelse passage over doodstraf voor homoseksualiteit als ‘Gods perfecte wet’.
Zelden hoorde je Amerikanen die Kirk een beetje goed of een beetje slecht vonden. Charlie Kirk was voor de één een god, voor de ander een symbool voor alles wat er misgaat met het Amerika van nu. Zijn bijeenkomsten op scholen en congressen werkten als een soort tijdmachine, waar jongeren ouderwets van terugkeerden. Hij wilde jonge Amerikanen als hun voorouders laten denken.
Kirk ontkende het bestaan van transgenderpersonen. Vrouwen die anticonceptie nemen zouden hun hersenen beschadigen en eindigen als ‘hele boze, bittere jonge vrouwen’. Ook was Kirk van mening dat vrouwen meer kinderen moesten maken en zich meer met het gezin moeten bezighouden. Kirk deelde Russische complotten over dat de oorlog in Oekraïne slechts een grensdispuut was en liet hij een namenlijst maken van docenten die ‘te links’ zouden zijn.
Maar de opmerking die nu achteraf nog het langst zal nazingen, was wat Charlie Kirk zei tijdens een religieuze bijeenkomst in 2023, toen iemand hem vroeg naar de schietpartij op de school in Nashville, waarbij drie 9-jarige kinderen om het leven kwamen en drie volwassenen.
‘Het is het denk ik waard om, helaas, elk jaar doden door vuurwapens te hebben’, zei Kirk in Salt Lake City, Utah, op zo’n vijftig kilometer van waar hij zou worden doodgeschoten, ‘zodat we het Tweede Amendement kunnen behouden om onze Godgegeven rechten te beschermen’.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant