De Franse premier François Bayrou mag samen met zijn fel bekritiseerde begroting naar huis zijn gestuurd, in de stad Rouen is de onvrede er niet minder om. ‘Het parlement stuurt de premier weg, en Macron antwoordt met meer van hetzelfde.’
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
De geest van de Franse Revolutie is in Frankrijk nooit ver weg, getuige een onberispelijk stuk wit karton met daarop een sierlijk handschrift. ‘Men heeft de Bastille bestormd en hoofden afgehakt voor minder’, staat op het protestbord dat twee jonge vrouwen door de Normandische stad Rouen dragen.
De protestbeweging Bloquons Tout (Laten we alles blokkeren), die woensdag door heel Frankrijk wegblokkades en andere acties heeft georganiseerd, was in eerste instantie een reactie op premier Bayrou en zijn miljardenbezuinigingen. Met diens aftreden, afgelopen maandag, is ook de fel bekritiseerde begroting van tafel. Maar aan de woede van de demonstranten heeft dat niets afgedaan.
‘Ze veranderen de poppetjes, maar het beleid blijft gelijk’, zegt Teddy Lesoeur (23), die zich in een geel hesje heeft gestoken. ‘Macron luistert niet naar ons. Als dit in de Verenigde Staten was gebeurd, hadden we het een dictatuur genoemd.’
In een kort bericht vanuit het Élysée maakte president Emmanuel Macron dinsdagavond bekend dat hij Sébastien Lecornu, de huidige minister van Defensie, tot nieuwe premier benoemt. Een vertrouweling, afkomstig uit het kabinet dat net is afgetreden. ‘Het parlement stuurt de premier weg, en Macron antwoordt met meer van hetzelfde’, zegt Lesoeur verbijsterd. ‘Daarom ben ik hier: want wat kunnen we nog anders doen dan stemmen?’
Om 5 uur ’s ochtends stond Lesoeur, die als verkoper in een kledingwinkel werkt, al op de rotonde naast het industrieterrein van Rouen om vrachtwagens de toegang te blokkeren. ‘Macron is een Rothschild-bankier. Om hem te raken, moet je de staatskas raken. Als we de economie stilleggen, luistert hij misschien. En hopelijk zetten bedrijven die de gevolgen voelen hem dan onder druk om te veranderen.’
Door heel Frankrijk zijn woensdag zo’n zevenhonderd acties voorzien, varierend van ‘boze-burger-vergaderingen’ tot protestmarsen en het bezetten van tankstations. Het doet denken aan de gelehesjes, de protestbeweging in 2018 die Frankrijk maandenlang in haar greep hield. Waar sociaal protest doorgaans wordt geleid door de vakbonden met een trouwe aanhang, gingen veel van de gelehesjes voor het eerst de straat op, zonder duidelijke aansturing van bovenaf en met breed uiteenlopende eisen. Dat maakte de beweging onvoorspelbaar.
Bloquons tout is eveneens online begonnen en opereert onafhankelijk van de bonden, al wordt de beweging door sommige daarvan wel gesteund. Uit voorzorg heeft minister Bruno Retailleau van Binnenlandse Zaken woensdag 80 duizend agenten op de been gebracht. ‘Ze hebben een duidelijk bevel gekregen: strengheid. Ze moeten zoveel mogelijk ondervragen.’
Op de rotonde bij Rouen voelt het woensdag inderdaad als een flashback naar de gilets jaunes. Aan de bomen hangen kruisen in gele hesjes ter nagedachtenis aan de elf mensen die destijds om het leven kwamen. Achter de wegversperringen met kampvuren staan tientallen vrachtwagenchauffeurs te wachten tot de blokkade rond lunchtijd wordt opgeheven.
Ook nu richt het protest zich, naast algehele onvrede over de politiek, op de slechte publieke voorzieningen en teruglopende koopkracht. ‘Mijn opa moest het doen met 1.100 euro pensioen na een leven lang fulltime werken’, zegt Lesoeur. ‘Een collega verdient na 24 jaar dienstverband honderd euro meer dan het minimumloon. Dat is geen fijn vooruitzicht.’
Even verderop doet Olivier Bruneau zijn overlevingsstrategie uit de doeken. ‘Ik heb gestudeerd, maar werk nu in kunstmestproductie. Dat verdient oké, omdat het werk gevaarlijk is voor je huid en longen. Ik betaal met mijn gezondheid.’
Over de uitweg uit de crisis lopen de meningen uiteen – van het beslissen via referenda tot het aanstellen van een bemiddelaar die de politieke partijen bijeenkrijgt. Maar over een ding lijkt men het in Rouen eens. ‘De 211 miljard euro steun die grote Franse bedrijven jaarlijks krijgen, hebben ze niet nodig’, vat gepensioneerde Didier (die niet met zijn achternaam in de krant wil), samen. ‘Had dat gebruikt, in plaats van altijd geld bij de armsten te zoeken. Of geef het aan het midden- en kleinbedrijf.’
De totale opkomst in heel Frankrijk wordt woensdagavond geschat op zo’n 100 duizend demonstranten, voor Franse begrippen beperkt. Maar een vervolgprotest is alvast voorbereid: volgende week donderdag organiseren de acht grootste vakbonden een collectieve stakingsdag.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant