Tijdens de wedstrijd SC Cambuur - Willem II maakten supporters van de thuisclub oerwoudgeluiden in de richting van Willem II-speler Samuel Bamba. Die ging na de wedstrijd zelf de confrontatie aan. Wat moeten clubs, de KNVB, en supporters doen aan racistisch geweld op het veld?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft met name over sport en media.
‘Oe, oe, oe’, hoorde Willem II-speler Samuel Bamba (21) toen hij na zijn wissel langs het veld liep en een vak met Cambuur-supporters passeerde. Hij deed zijn beklag bij Cambuur-trainer Henk de Jong en besloot verhaal te halen bij het vak waar de geluiden vandaan kwamen. Op Instagram plaatste hij een krachtig statement, waarin hij liet weten dat hij een mens is, ‘net als iedereen’.
De jonge voetballer maakte indruk, ook op de Commissie Mijnals die de KNVB adviseert over de bestrijding van racisme in het voetbal. ‘De directe confrontatie aangaan met zulke supporters in the heat of de moment, dat komt krachtig over’, zegt commissielid Marjan Olfers. ‘We zeggen wel altijd: laat een speler zoiets nooit alleen doen, maar ga er als club, als teamgenoten, in warmte omheen staan. Zo voorkom je dat de speler een schietschijf wordt.’
De KNVB wil niet elke speler op het hart drukken om Bamba’s voorbeeld te volgen. De boodschap van de campagne Discriminatie = kansloos luidt juist dat iedereen in actie zou moeten komen bij racisme, benadrukt de bond. Niets doen is in elk geval geen optie, ‘ook omstanders hebben veel invloed.’
Het mooiste zou volgens Olfers zijn dat een speler die zoiets meemaakt als Bamba, ook zichtbaar door de tegenpartij wordt gesteund. In Leeuwarden stapte Bamba met landgenoot en Cambuur-speler Tony Rölke op het vak af met jonge, vooral blonde mannen, zoals op foto’s is te zien. Kennelijk maakte die directe aanpak indruk, want volgens Bamba verontschuldigde een deel van de fans zich ter plekke. Degenen die dat niet deden, kunnen volgens hem beter naar de dierentuin, om daar met ‘apen’ te praten.
‘Denk je dat we dit anno 2019 nog moeten accepteren, of zo?’, zei Ahmad Mendes Moreira zes jaar geleden, nadat hij als Excelsior-speler in de uitwedstrijd tegen Den Bosch voortdurend om zijn huidskleur en afkomst was gediscrimineerd. Vanaf de eerste minuut regende het verwensingen, vaak een combinatie van ernstige ziektes en zijn huidskleur of het n-woord. ‘Katoenplukker’ en ‘Zwarte Piet’ kreeg hij ook nog te horen. Geëmotioneerd werd hij door teamgenoten van het veld geleid.
Het voorval ontketende een stroom van verontwaardigde reacties, tot in de top van de politiek en het Nederlandse elftal aan toe. Er kwam een aanvalsplan, Ons voetbal is van iedereen, om racisme en discriminatie in het voetbal harder aan te pakken. Het plan omvat een gereedschapskist van 22 onderdelen, gericht op vier pijlers: voorkomen, signaleren, sanctioneren en ‘samen aan de slag’.
‘Verschrikkelijk’ noemt de KNVB het racisme in de stadions, al ziet de bond ‘duidelijke verbeteringen vergeleken met twintig jaar geleden. Daarnaast zie je maatschappelijke ontwikkelingen, positief en negatief, ook in de stadions terug.’
Gemiddeld drie keer per seizoen wordt er in de ere- en eerste divisie een discriminerend spreekkoor geregistreerd, waarna de aanklager betaald voetbal een vooronderzoek start. In meer dan de helft van de gevallen gaat het om een antisemitisch spreekkoor bij een duel van Ajax of Jong Ajax. De KNVB benadrukt dat niet elk discriminerend spreekkoor altijd goed genoeg te horen is in het stadion, waardoor niet alles wordt geregistreerd.
Vallen het gesis of de oerwoudgeluiden wel op, dan is de club aan zet waarvan de supporters zich hebben misdragen. Zo probeert Cambuur de daders van afgelopen zaterdag ‘beeldje voor beeldje’ te achterhalen, zei directeur Ard de Graaf in de Leeuwarder Courant. Microfoons boven de vakken die sommige andere clubs al wel inzetten, ontbreken in het Kooi Stadion, wat de opsporing bemoeilijkt.
Ook gaat de Friese club op de beelden na of er ontoelaatbare gebaren zijn gemaakt. Om een grote groep schuldigen gaat het volgens De Graaf niet, omdat de geluiden anders wel in de rest van het stadion te horen waren geweest.
Of Cambuur de supporters zelf bestraft is aan de stadioncommissie, waarin onder meer supporters, oud-politieagenten en advocaten tot een oordeel moeten komen. De KNVB wil de namen van de schuldigen weten, om ze een geldboete van 450 euro en een landelijk stadionverbod te kunnen opleggen.
De richtlijn daarvoor bij discriminatie is sinds dit seizoen vijf jaar, tien jaar als een spreekkoor gericht is op een speler. Die straf was voorheen hoger. Zo kreeg in 2022 een stel MVV-supporters een stadionverbod van twintig jaar opgelegd vanwege racisme tegen Dordrecht-speler Seydine N’Diaye, al werd die straf voor zover bekend nooit meer opgelegd.
De 16-jarige Twente-supporter die Ajax-spits Brian Brobbey in 2023 bij de spelersbus voor ‘kankeraap’ had uitgemaakt, kreeg van justitie een werkstraf opgelegd. Omdat de jongen een verstandelijke beperking heeft, volgde een gesprek op de club met zijn begeleider erbij, laat FC Twente desgevraagd weten. De Twente-supporters die Lazio-spelers van kleur in oktober 2024 racistisch bejegenden, kregen stadionverboden van 12 tot 18 maanden opgelegd.
‘Dat de KNVB kortere stadionverboden oplegt, komt doordat de bond is teruggefloten door de rechter’, zegt Marjan Olfers. En voor de effectiviteit van het sanctiesysteem is het van belang dat de KNVB niet steeds op die manier ‘nat gaat’. ‘Dat ondermijnt je geloofwaardigheid, ook bij supporters.’
Liever nog zou de commissie-Mijnals zien dat clubs nog meer werk maken van het voorkomen van discriminatie en racistische uitlatingen. ‘De vraag moet zijn: wat voor actie onderneem je, ook met je eigen supporters, om dit met z’n allen tegen te gaan?’
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant