De heiligste berg van de wereld, de Sinaï, dreigt te bezwijken onder een megalomaan Egyptisch toerismeproject. Pal onder een afgelegen zesde-eeuws klooster verrijst een stad van luxe hotels en ecolodges, die een einde zal maken aan zestien eeuwen rust.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
Christenen, joden en moslims geloven dat de Sinaïberg de plaats is waar de profeet Mozes de tien geboden in ontvangst nam. Eerder zou God ook daar tot hem hebben gesproken vanuit een brandend braambos.
Op de plaats waar dat braambos stond hebben christenen in de vierde eeuw een kapelletje gebouwd. Twee eeuwen later verrees daar het klooster van de Heilige Catharina. Dat klooster is nog altijd in gebruik.
Het klooster, de ommuurde stad, de berg en de ongerepte rotsen zijn door de Unesco op de werelderfgoedlijst geplaatst. Als de Egyptische plannen doorgaan moet het klooster volgens de Britse omroep BBC echter op een andere lijst worden gezet: die van bedreigd werelderfgoed.
De omroep heeft een alarmerend verhaal gepubliceerd over de stand van zaken rond het Sinaïproject, dat door de Egyptenaren het ‘Grote Transfiguratie Project’ is gedoopt.
De bouw van deze toeristenstad is in 2021 begonnen. In de ongerepte el-Rahavallei aan de voet van het klooster zijn de contouren te zien van wat er komen gaat: een complex van stedelijke proporties, pal in het uitzicht van het klooster. Als Egypte zijn zin krijgt wordt de Sinaïberg een parel voor het massatoerisme dat het land van de piramides moet voorzien van nieuwe inkomsten.
Egypte heeft dit soort projecten hard nodig. Het toerisme, dat nu nog altijd goed is voor 8 procent van de economie, heeft de afgelopen jaren klap na klap gehad.
Eerst was er covid. De gevolgen van de pandemie waren desastreus: in 2020 bezochten niet meer dan 3,5 miljoen mensen Egypte. De aantal toeristen steeg daarna naar ruim 15 miljoen bezoekers, maar de Gaza-oorlog en de instabiliteit in de regio leidden tot een nieuwe achteruitgang van 20 procent, terwijl Egypte juist streefde naar groei. Egyptische plannen spreken zelfs van 30 miljoen bezoekers in 2030.
Het Sinaïproject kan nieuwe toeristen lokken en het oude toerisme op sleeptouw nemen. Bezoekers zijn er nu ook al, maar niet veel. Op drukke dagen maken een paar duizend mensen de lange tocht van de Rode Zeeresorts in Sharm El-Sheikh om de berg, de stad en het klooster in de woestijn te bezoeken. Ze sjokken langs een stukje braambos en kijken naar de Codex Sinaiticus, het oudst bekende handschrift van het Nieuwe Testament.
Een handvol kleine hotelletjes verhuurt kamers aan mensen die met een bedoeïnengids tochtjes willen maken in de woestijn. De anderen rijden terug naar hun grote resorts met zwembad, meer dan 50 kilometer verderop aan de Rode Zee, waar de kust al is overgenomen door het massatoerisme.
De nieuwe hotelstad met een groot vliegveld en een kabelbaan naar de top van de naburige berg Mozes kan dat bedevaartbezoek vertienvoudigen, of meer. De vierduizend bedoeïnen van de Jebeleya-stam, die in het gebied wonen, zijn niet nodig. Zij zijn de eerste slachtoffers van het project. Ze moesten ‘zonder noemenswaardige vergoeding’ verhuizen. De BBC meldt dat ze zelfs hun doden uit hun graven moesten halen om plaats te maken voor een parkeerplaats.
Gevreesd wordt dat het klooster het uiteindelijk niet gaat overleven. Daarover barstte een halfjaar geleden een rel los waarin Griekenland en Egypte lijnrecht tegenover elkaar kwamen te staan. Een Egyptische rechter bepaalde in mei namelijk dat het Catharinaklooster al zestien eeuwen op geleende grond stond. Die grond is eigendom van de staat, zei de rechter, en de staat kan ermee doen wat hij wil.
Dat beloofde weinig goeds. Griekenland was woest en de leiding van de Grieks-orthodoxe kerk nog meer. Die zegt een brief te hebben van de profeet Mohammed zelf, waarin deze grondlegger van de islam zijn bescherming van het klooster bevestigt.
De rel werd tot op het hoogste politieke niveau uitgevochten. Dat leidde uiteindelijk tot een gezamenlijke Egyptisch-Griekse verklaring, waarin beide landen verklaren dat de Grieks-orthodoxe identiteit van het Catharinaklooster en de bescherming van het cultureel erfgoed worden gewaarborgd.
Veel zekerheid geeft dat niet. Unesco heeft Egypte in 2023 gevraagd het project stil te leggen en eerst een deugdelijk plan te maken om de berg en zijn omgeving te beschermen. Dat plan is nooit gemaakt. Wel is Egypte inmiddels gestopt met de bouw, maar dat heeft volgens de BBC niets met het verzoek van Unesco te maken, maar domweg met het feit dat het geld voor het project op is. Zodra er weer geld is, gaan ze volgens plan verder.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant