Verenigde Staten President Trump kan zijn verkiezingsbelofte van miljoenen uitzettingen niet waarmaken zonder ook ongedocumenteerde arbeiders in de landbouw aan te pakken. In de Central Valley van Californië is niemand er gerust op: de ongedocumenteerden noch hun Trump-stemmende bazen.
Druivenplukkers Rosario en Sara vrezen arrestatie en gevangenschap meer dan uitzetting. „Als ik terug naar Mexico moet, waar ik geen enkele herinnering aan heb, dan is het zo. Maar vastgezet worden in een detentiecentrum schijnt vreselijk te zijn”
De rode druiven hangen zwaar en sappig aan hun ranken. In de stoffige laantjes tussen de kaarsrecht geplante en gesnoeide planten schuifelen vrouwen heen en weer met kromme tuinschaartjes en kruiwagens. Ze knippen de trossen die groot en rijp genoeg zijn af en controleren die op schimmels en insecten. In tegenstelling tot ander fruit en noten die hier in de Central Valley van Californië groeien, worden tafeldruiven niet in pakhuizen verwerkt, maar ingepakt waar ze worden geoogst – meteen klaar voor de groothandel, de supermarkt en de keukentafel.
Carmen (43) werkt hier al sinds ze op haar zeventiende naar de VS kwam. Inmiddels geeft ze leiding aan ruim dertig plukkers, van wie de helft zonder papieren. Met twee jongere zusjes, dagen en nachten lopend door de woestijn tussen Mexico en Arizona, volgde ze haar moeder, die met vijf andere kinderen vooruit was gereisd. „Op dat moment denk je er niet aan dat je iets doet wat verboden is”, zegt ze. „Je wilt alleen maar bij je familie zijn.”
Nu dreigt haar eigen gezin uiteen getrokken te worden. Haar studerende dochter en drie minderjarige zoontjes zijn hier geboren en daarom Amerikaans. Maar de vader van haar jongens is net als zij een Mexicaan zonder geldige verblijfsstatus. Ze hebben zeven jaar geleden een huis gekocht, ze hebben een zorgverzekering, ze betalen premies en belastingen. Maar ze kunnen elk moment worden opgepakt en uitgezet, als Donald Trumps vreemdelingenpolitie ICE zich op dit Republikeinse, agrarische gebied zou richten.
Carmen werkt als sinds haar zeventiende op een druiventeeltbedrijf in Californië.
Tot nu toe hebben de grootschalige acties zich beperkt tot staten die van harte meewerken aan uitzettingen, zoals Texas en Florida, én zogeheten sanctuary cities met Democratische bestuurders en kiezers, zoals Los Angeles en Washington. Landarbeiders zijn in de eerste zeven maanden grotendeels met rust gelaten, ook in Californië, waar Trump graag en vaak het conflict zoekt met de ambitieuze gouverneur Gavin Newsom. Maar de president kan zijn verkiezingsbelofte van miljoenen uitzettingen niet waarmaken zonder de landbouw aan te pakken. Dus niemand is er gerust op, de ongedocumenteerden niet en hun Trump-stemmende bazen ook niet.
„Ik leef altijd in angst. Ik probeer niet naar het nieuws te kijken, niet op sociale media, want ik raak er getraumatiseerd en depressief van”, zegt Carmen, onder haar strohoed en in een long sleeve met capuchon ter bescherming tegen de zon. Ze spreekt een mengelmoes van Spaans en Engels en heeft een ontwapenende lach, maar weinig reden tot plezier.
Ze heeft de afgelopen maanden de moeilijkste gesprekken met haar kinderen moeten voeren: wat moeten ze doen als mamma of pappa niet thuiskomt van werk? Ze vragen zich af: waarom durft mamma niet naar de supermarkt of wil ze niet meer mee naar sportwedstrijden van school en naar feestjes? „Vorige week zei mijn dochter: ‘als het zover komt dat jullie hier niet meer kunnen zijn, dan ga ik mee [naar Mexico], dan kom ik achter jullie aan’. Ik wil dat niet, zij heeft een betere toekomst hier. Maar ik wil ook niet van haar gescheiden worden.”
Ruben werkt bij een perzikkenteler in Californië.
Kratten met perziken worden weggevoerd op een oogstlocatie in Californië.
Haar dochter, Fatima Alvarado (20) studeert geneeskunde in Los Angeles, ruim drie uur rijden hier vandaan. In die stad heeft ICE tot nu toe het meest zichtbaar ingegrepen, met klopjachten bij bouwmarkten, kledingproducenten en een hennepkwekerij – met protesten en militaire inzet tot gevolg. Deze zomer zou de vreemdelingenpolitie in en om de stad ruim vijfduizend illegale migranten hebben opgepakt. Landelijk zouden inmiddels 200.000 mensen uitgezet zijn, van wie twee derde geen andere misdaad had begaan dan zonder toestemming de grens oversteken.
Lees ook: Latino’s in Los Angeles houden zich gedeisd. ‘Wat de migratiepolitie doet is terrorisme’
„Nu wachten we tot het [arresteren en deporteren] ook hier begint en hoe erg het zal zijn”, zegt Alvarado, in de voortuin van hun huis. Zij en haar moeder hebben hun telefoons zo ingesteld dat ze altijd elkaars locatie kunnen zien. „Sinds deze regering is beëdigd, kijk ik constant waar zij is. Elke dag hoop ik dat ze veilig thuiskomt.”
Sara (22), een andere druivenplukster, werd als baby naar de VS gebracht. De toch al tergend trage procedure die er bestaat voor zulke kinderen om legaal in het land te blijven en werken, ligt sinds Trump terug is helemaal stil, vertelt ze in een McDonald’s waar haar als Amerikaan geboren zusje werkt – een baan die hoger sociaal aanzien heeft, maar zij niet kan krijgen omdat papieren hier wel gecontroleerd worden. Sara vreest arrestatie en gevangenschap meer dan uitzetting. „Als ik terug naar Mexico moet, waar ik geen enkele herinnering aan heb, dan is het zo. Maar vastgezet worden in een detentiecentrum schijnt vreselijk te zijn”, zegt ze. Familieleden van migranten die vastgezet worden, weten vaak dagenlang niet waar zij zijn. „Mensen verdwijnen.” Wie wel met de buitenwereld kan communiceren, vertelt dat de omstandigheden, zoals het gebrek aan eten, in gevangenschap erbarmelijk zijn.
Arbeiders oogsten tafeldruiven in Californië.
Hier in de Central Valley staat meer op het spel dan alleen persoonlijk leed van migrantenfamilies: de voedselzekerheid van de Verenigde Staten en het voortbestaan van boerenbedrijven. Driekwart van al het fruit en de noten in de VS komt uit dit deel van Californië. De staat produceert ook een derde van de groenten en een vijfde van alle melk. „Als ze in deze vallei één inval doen, dan begint het fruit de volgende dag te rotten omdat er niemand komt opdagen om het te plukken en in te pakken”, zegt Manuel Cunha (76). Hij leidt al decennia de Nisei Farmers League, de belangrijkste boerenbond in deze vallei, waarbij vijfhonderd boeren en zeker 75.000 landarbeiders bij zijn aangesloten – „de lidmaatschapspremie is vrijwillig”. Naar schatting tachtig procent van de mensen die hier op het land werken is buiten de VS geboren, de helft van hen illegaal.
Behalve in de landbouw blijft de regering-Trump ook in andere sectoren schipperen tussen enerzijds inlossen van haar belofte van massa-uitzettingen en anderzijds het aanjagen van economische groei door het aantrrekken van buitenlandse investeringen voor de Amerikaanse maakindustrie. Zo deed ICE eind vorige week een grote inval bij een autobatterijfabriek van Hyundai in Georgia, die deels met groene energiesubsidies van Trumps voorganger Joe Biden werd neergezet.
Op de werkvloer werden 475 medewerkers zonder juiste papieren opgepakt, onder wie circa driehonderd Zuid-Koreanen. Hierop volgde een stevige diplomatieke botsing met de regering in Seoul, die deze week vliegtuigen stuurt om de opgepakte landgenoten te repatriëren. Zondag zei Trump dat multinationals als Hyundai welkom blijven, maar dat ook hun buitenlandse kenniswerkers wel legaal in VS moeten verblijven.
Arrestatie van Zuid-Koreanen door vreemdelingenpolitie bij fabriek in Georgia wekt woede in Seoul
Cunha wordt gek van de onzekerheid van de tweede regering-Trump, vertelt hij in zijn kantoor in de stad Fresno. Het ene moment dreigt de president elf miljoen migranten uit te zetten. Het volgende toont hij sympathie voor „boeren en mensen in de horeca die zeggen dat ons agressieve migratiebeleid hele goede, langdurige werkkrachten ontneemt die bijna onmogelijk te vervangen zijn” en dat daar een oplossing voor moet komen. In juni kwam er een moratorium op invallen bij boerderijen, slachthuizen, restaurants en hotels. Enkele dagen later werd dat alweer ingetrokken en benadrukte de landbouwminister dat er geen pardonregeling zou komen.
Lees ook: Op het platteland van de VS vrezen nu ook boeren voor de invallen van ICE: ‘Het is onvoorstelbaar wat de regering ons aandoet’
Proefballonnetjes over landarbeiders die eerst terug moeten naar waar ze vandaan komen en dan een werkvergunning kunnen krijgen „hebben niets met de realiteit te maken”, zegt Cunha. „Ik geloof … ik wil geloven dat de president het goede zal doen voor onze sector, maar ik weet op dit moment niet meer wat ik leden moet vertellen.”
Hij hoort van steeds meer telers dat ze de politiek en het land moeten laten voelen wat er gebeurt als zij geen eten meer leveren, zegt hij. „Gooi de voedselindustrie een week op slot en mensen zullen gek worden.”
Dezelfde boeren die nu gefrustreerd zijn over Trumps migratie- en deportatiebeleid hebben in groten getale op hem gestemd. In tegenstelling tot de kust van Californië is het platteland overwegend Republikeins. Onvrede met het klimaat- en waterbeleid op staatsniveau, culturele kwesties als abortus of transrechten en woede over Joe Bidens migratiebeleid waren daarin leidend. Cunha: „Mensen geloofden dat Trump de grens zou beveiligen, wat hoog nodig was, en zijn uitzettingen zou beperken tot gewelddadige criminelen. Tien jaar geleden sprak hij ook van massale uitzettingen, maar zijn eerste termijn was niet slecht voor boeren en ook niet voor ongedocumenteerde arbeiders.”
Het is niet eenvoudig om boeren over dit onderwerp te spreken. Perzikteler Scott (49) heeft acht vierkante kilometer land, een eigen pakhuis en af en aan vijfhonderd mensen in dienst. Carmen werkt niet voor hem, maar dát zijn familiebedrijf illegalen in dienst heeft, daar bestaat geen twijfel over. „Iedereen die wij aannemen geeft ons een Amerikaans legitimatiebewijs en een belastingnummer. Alleen als dat overduidelijke vervalsingen zijn, gaat de baan niet door, maar ik leg die niet onder de microscoop”, zegt hij tussen de bomen, terwijl trekkers met bakken vol witte perziken zo groot als honkballen voorbij gereden worden.
Hij vraagt mensen niet naar hun verblijfsstatus. Onwetendheid is een zegen. De enige manier waarop hij er soms achter komt dat mensen op iemands anders documenten gewerkt hebben, is wanneer ze erin slagen wel een verblijfsvergunning te krijgen. „Dan komen ze vragen of we hun naam op het contract willen veranderen. Maar dat gebeurt zelden.” Toch is er geen reden om te geloven dat Scott minder ongedocumenteerden in dienst heeft dan andere landbouwbedrijven, geeft hij toe.
Hij stemde overtuigd op Trump afgelopen november en heeft daar geen spijt van. „Hij zorgt voor minder regels en minder belastingen. Ik ben 100 procent voor het sluiten van de grens. Ik vind het prima om misdadigers zonder proces de grens over te kieperen.” Het enige waar hij het niet mee eens is, is zijn hardwerkende medewerkers als criminelen afschilderen omdat ze illegaal het land binnenkwamen. „Dat doen ze alleen omdat er geen logische, legale manier is.”
Perzikkenteler Scott heeft acht vierkante kilometer land, een eigen pakhuis en af en aan vijfhonderd mensen in dienst.
Manuel Cunha (76) heeft als leider van de Nisei Farmers League te kampen met onzekerheid voor de landbouwarbeiders in de regio. „Het ene moment dreigt Trump elf miljoen migranten uit te zetten. Het volgende toont hij sympathie voor boeren en mensen in de horeca.”
De Verenigde Staten hebben al sinds 1986 geen behoorlijke migratiehervorming kunnen doorvoeren – falen van Republikeinen én Democraten. Daar wijst zowel Scott als Cunha op als hen gevraagd wordt hoe de cruciale landbouw zo afhankelijk heeft kunnen worden van mensen zonder papieren.
Volgens Scott blijft een structurele uitkomst uit omdat migranten zonder geldige status al decennia hun premies afdragen zonder daar ooit iets van terug te zien (in Californië krijgen ze meestal wel minstens het minimumloon van 16,50 dollar per uur). „De overheid kan dat slush fund aan extra geld nu besteden zoals ze willen. Geen politicus wil dit oplossen.”
Ondertussen vrezen hij en zijn personeel een grote inval. Hij merkt niets van extra verzuim, die de universiteit in het nabije Merced vaststelde. Noch dat mensen ervoor kiezen om vrijwillig het land te verlaten, de door Trump beoogde ‘zelfdeportatie). Zonder vangnet blijven mensen gewoon elke dag werken, zegt ook Carmen.
Winkels, eettentjes en andere diensten merken wel dat klanten wegblijven of alleen nog laten bezorgen. Ook mensen die volstrekt legaal in de VS zijn, vrezen op basis van hun uiterlijk opgepakt te worden. Veel van de fruitstalletjes langs de wegen door de vallei, waar handgeschreven borden cherries, peaches en strawberrie (sic) aanprijzen, zijn dicht en onbemand. De 34-jarige eigenares van kapsalon Zygos in Dinuba – die tijdens een interview een valse naam opgeeft, waarschijnlijk om niet herleidbaar in de media te komen – vertelt dat klanten haar hebben gevraagd om de deur van de salon op slot te draaien als ze geknipt worden. En erger nog: „Als er op sociale media ook maar iets verschijnt over ICE in de buurt, komt soms wel de helft van mijn afspraken niet opdagen.” Op een dinsdagmiddag is haar salon helemaal leeg. Ook zij, als kind legaal uit Mexico gekomen, is kritisch over migratie: „Donald Trump heeft gelijk, zijn voorgangers hebben veel te veel mensen binnengelaten die hier steun trekken”, zegt ze met een ontevreden blik.
Op TikTok en Facebook is het regelmatig vals alarm, maar in de eerste zeven maanden dat Trump weer aan de macht is, hebben de grenspolitie en de uitzettingsmacht zich hier nog niet laten zien. Het is onduidelijk of dat komt omdat Trump het belang van de landbouw inziet en die niet wil beschadigden, of dat hij geen politiek gewin ziet in hier de boel op stelten zetten. Blijven landarbeiders hier gespaard van invallen, of is het stilte voor de storm? Misschien zijn de illegale immigranten in de Central Valley (nog) veilig omdat hun bazen op Trump hebben gestemd.
Het geeft Carmen, tussen de druiven, geen veilig gevoel. „We moeten doen alsof er niets aan de hand is, voor onze kinderen, zodat ze niet verder in paniek raken. En omdat niemand anders de rekeningen betaalt.”
Vanwege het risico op uitzetting en vervolging hebben bijna alle betrokkenen bij dit verhaal gevraagd of hun achternaam en exacte werk- en woonplaats onvermeld kan blijven. Deze zijn bij de redactie bekend.
Wat kunnen we verwachten van weer vier jaar Trump?
Source: NRC