De Noorse premier Jonas Gahr Støre claimt de verkiezingen in het land te hebben gewonnen. Volgens de exitpoll van de Noorse publieke omroep NRK krijgt zijn Arbeiderspartij (Arbeiderpartiet) samen met vier kleine linkse partijen 88 zetels, genoeg voor een meerderheid in het 169 zetels tellende parlement.
is correspondent in Scandinavië en Finland van de Volkskrant. Hij woont in Stockholm.
Met de meerderheid kan Støre, de premier en leider van de sociaaldemocratische Arbeiderspartij, rekenen op een tweede termijn. ‘We hebben het voor elkaar gekregen’, zei de 65-jarige Stoere maandagavond in een overwinningstoespraak. De Arbeiderspartij wil dat Noorwegen Navo-lid blijft en is voorstander van nauwe samenwerking met Brussel. Noorwegen is geen EU-lidstaat.
Volgens de prognose haalt de Arbeiderspartij ruim 27 procent van de stemmen, goed voor 52 zetels. Omdat de vier andere partijen uit het linkse blok klein blijven, heeft Støre ze straks allemaal nodig om voldoende steun in het parlement te krijgen. De vijfpartijen-samenwerking is door sommige analisten een ‘tuttifrutticoalitie’ genoemd.
Het betekent dat Støre ook moet gaan samenwerken met de Groenen en de uiterst linkse partij Rood. In ruil voor steun zouden Rood en de Groenen harde eisen kunnen stellen, waaronder beperkingen op olie- en gasexploratie of hogere belastingen voor de rijken.
Het succes van de Arbeiderspartij lijkt voor een deel te danken aan de comeback van de populaire Jens Stoltenberg, oud-Navobaas en tweemaal Noors premier. Die nam afgelopen februari tot ieders verrassing plaats in het kabinet als minister van Financiën. Zijn terugkeer gaf de kwakkelende Arbeiderspartij een flinke opkikker in de peilingen.
Mogelijk profiteerde premier Støre ook van onenigheid binnen het rechtse blok, waar zowel oud-premier Erna Solberg van de Conservatieven als Sylvi Listhaug van de rechtse en liberaal-economische Vooruitgangspartij zich als premierskandidaat presenteerde.
Volgens de prognose wordt de Vooruitgangspartij van Sylvi Listhaug de tweede partij van het land met 23,8 procent van de stemmen. Dat komt neer op 48 zetels, ruim twee keer zoveel als bij de vorige verkiezingen vier jaar geleden. De partij wil minder immigratie, meer aandacht voor veiligheid en lagere belastingen.
De uitslag is een opsteker voor de Arbeiderspartij, die een half jaar geleden nog in een crisis verkeerde. Er waren twijfels over Støre. Coalitiegenoot Centrumpartij stapte uit de coalitie uit onvrede over hoge elektriciteitsprijzen en Europese energieregels. Sindsdien regeert de Arbeiderspartij alleen.
Belangrijke thema’s tijdens de verkiezingscampagne waren economie, inflatie en veiligheid. Zo waren de partijen verdeeld over de vraag of de vermogensbelasting moet worden afgeschaft. De Vooruitgangspartij pleit voor afschaffing ervan, omdat het ondernemers zou wegjagen. De Arbeiderspartij verdedigde de regeling juist.
Een ander thema was de export van elektriciteit. Nu exporteert Noorwegen veel stroom naar andere landen, waaronder Nederland. Daarmee verdient het land veel geld, maar veel Noren zijn niet blij met de druk die de export op waterreservoirs legt. Ook zijn de stroomprijzen de afgelopen jaren flink gestegen.
Volgens premier Støre waren de stijgende prijzen van levensonderhoud het belangrijkste onderwerp voor de kiezers, zo zei hij maandag bij de stembus. ‘De kwestie van het dagelijks kunnen rondkomen is cruciaal geweest. En daarnaast natuurlijk ook wat er om Noorwegen heen gebeurt met de oorlog in Oekraïne en in Gaza.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant