Verenigd Koninkrijk Het vertrek van Labourboegbeeld en vicepremier Angela Rayner naar aanleiding van een belastingkwestie komt bijzonder ongelegen voor de Britse regeringspartij.
Premier Keir Starmer met (toen nog) vicepremier Angela Rayner, op het Labourcongres van september 2024.
De Britse premier Keir Starmer (Labour) had gehoopt om de eerste week na het zomerreces een frisse start te kunnen maken, nu Labour er slecht voor staat in de peilingen. Maar het tegenovergestelde gebeurde. De voorpagina’s van alle Britse kranten stonden er dit weekend vol mee. „Nightmare on Downing Street”, kopte de Daily Mail.
Het begon afgelopen woensdag, toen plaatsvervangend premier en minister van Huisvesting Angela Rayner toegaf dat ze 40.000 pond te weinig overdrachtsbelasting had betaald over haar tweede woning aan de Engelse Zuidkust. Volgens Rayner wist ze in eerste instantie niet dat deze woning, die ze dit voorjaar kocht, als haar tweede woning gold. Ze had haar aandeel in haar familiehuis in Greater Manchester namelijk verkocht aan een trust, ten behoeve van haar zoon. Maar door belastingregels wordt het familiehuis nog steeds aangemerkt als haar eerste huis.
Na een onderzoek kwam Starmers onafhankelijke ethisch adviseur vrijdag met haar oordeel over de zaak. Ze concludeerde dat Rayner weliswaar naar eer en geweten had gehandeld, maar dat ze de ministeriële gedragscode had geschonden door niet op tijd gedegen belastingadvies in te winnen.
Rayner trad dezelfde dag nog af, ook als plaatsvervangend Labour- leider. In Starmers handgeschreven brief aan Rayner schreef hij dat ze de juiste keuze had gemaakt, maar dat hij haar vertrek heel verdrietig vond. Hij noemde haar de „het levende voorbeeld van sociale mobiliteit”.
Dat laatste is één van de vele redenen waarom deze affaire zeer pijnlijk is voor Labour. Rayners achtergrond is zeldzaam bij politici in Westminster. Ze belichaamde daarmee waar Labour voor staat, of: voor wíl staan. Ze groeide op in armoede met een bipolaire moeder, raakte zwanger op haar zestiende en verliet vroegtijdig de middelbare school. Toch werkte ze zich op. Dat naar buiten komt dat juist zíj een dure woning in een hip kuststadje (Hove) heeft gekocht en daar ook nog eens te weinig belasting over betaalde, is pijnlijk voor Labour.
Bovendien is Starmer nu zijn figuurlijke rechterhand kwijt. Rayner vulde hem goed aan. De premier is zoon van een gereedschapsmaker, maar het lukt hem niet om dat ook uit te stralen. Rayner wist de arbeidersklasse veel beter te bereiken, bijvoorbeeld als ze in campagnetijd langs de deuren ging. Daarnaast was ze de enige in de partijtop die het vertrouwen had van de rebelse linkervleugel van Labour.
Rayner laat nóg een gat achter als plaatsvervangend Labour-leider. Daarvoor komen binnenkort verkiezingen binnen de partij. En daardoor mogelijk nóg meer onrust in de al verdeelde Labour-fractie. Tegen Politico zeiden Labour-bronnen dat ze verwachten dat het een strijd zal worden tussen twee kandidaten: één die gesteund wordt door de partijleiding en één door de backbenchers van de partij.
Op de woning waar Rayner onvoldoende belasting voor betaalde is graffiti gespoten. Foto Reuters/Carlos Jasso
De timing van de affaire is ongelukkig voor de Labour-regering. Het gaat slecht met de Britse economie, terwijl Starmer bij zijn aantreden ruim een jaar geleden verbetering had beloofd. Door een aanzienlijk begrotingstekort moet hij nu zelfs belastingverhogingen doorvoeren. De premier krijgt ook veel kritiek op zijn migratiebeleid. Afgelopen maand werd bekend dat in zijn eerste jaar als premier een recordaantal van meer dan 111.000 mensen asiel heeft aangevraagd in het Verenigd Koninkrijk.
Volgens de peilingtracker van The Economist krijgt regeringspartij Labour, die ruim een jaar geleden de verkiezingen ruimschoots won met 33,7 procent van de stemmen, nu nog maar 21 procent. Het rechts-populistische Reform UK van Nigel Farage torent daar ver bovenuit met 31 procent. De Tories zitten op 18 procent.
Farage speelt in op de chaos bij Labour. Op het congres van zijn partij Reform zei hij zich voor te bereiden op het scenario van vervroegde parlementsverkiezingen; 2027 in plaats van 2029. Daar is vooralsnog geen sprake van. Hij noemde het kabinet er één van „mensen die volstrekt ongeschikt zijn om ons land te besturen”.
Starmer heeft naar aanleiding van Rayners vertrek zijn kabinet herschikt. De herverdeling van kabinetsposten stond al langer op de planning, maar pakte nu rigoureuzer uit. Minister van Milieu, Steve Reed, neemt de woonportefeuille van Rayner over. Minister van Justitie David Lammy zal optreden als vicepremier. Op de belangrijkste posten zitten nu minder ervaren mensen dan hiervoor en er zit maar één nieuw gezicht bij: Emma Reynolds, die minister van Milieu is geworden.
Source: NRC