De alom voorspelde val van de Franse premier François Bayrou is maandag werkelijkheid geworden. De oppositie stuurde hem naar huis uit diepe onvrede over zijn bezuinigingsplannen. Zelf schetste hij het als de keuze voor ‘chaos of verantwoordelijkheid’. Het werd het eerste.
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Waarom zou een premier die zo onpopulair is dat hij er historische records mee breekt, in vredesnaam moedwillig een vertrouwensstemming organiseren? François Bayrou, in functie sinds krap negen maanden, had het niet hoeven doen. Hij had de Assemblée Nationale, de Franse Tweede Kamer, niet in een speciale zitting bijeen hoeven roepen om over zijn nabije toekomst te oordelen. Maar de Franse premier vond het grootste risico niet zijn mogelijke vertrek, zo zei hij maandag in het parlement. ‘Het grootste risico is de dingen laten doorgaan zonder dat er iets verandert.’
Die ‘dingen’ zijn de alsmaar oplopende schulden van de Franse staat, en de eveneens oplopende kosten voor het aflossen daarvan. In een poging de overheidsfinanciën te beteugelen, presenteerde Bayrou deze zomer een bezuinigingsplan van 44 miljard euro. Maar de door hem gewenste verandering ziet er na maandag geheel anders uit.
Met 194 stemmen vóór vertrouwen in de premier en 364 tegen heeft Bayrou bij lange na niet genoeg steun gekregen om aan te blijven. Hij zal dinsdagochtend zijn ontslag indienen bij president Macron.
Die uitslag kwam geenszins als een verrassing. Met zijn voorstel om twee vrije dagen te schrappen en alle sociale uitkeringen te bevriezen (en dus niet te laten meestijgen met de inflatie) wist hij eerder deze zomer al de voltallige oppositie tegen zich in het harnas te jagen. Ook zonder die voorstellen beloofde het begrotingsdebat zeer ingewikkeld te worden voor Bayrou, temeer omdat zijn regering geen meerderheid heeft in het parlement.
Door op voorhand een vertrouwensstemming te organiseren, leek de premier het lot te willen voorkomen dat zijn voorganger Michel Barnier eind vorig jaar trof. Die blies na drie maanden in functie de aftocht, na mislukte begrotingsonderhandelingen.
Bovendien kan hij zichzelf zo neerzetten als de man die er alles aan gedaan heeft om de staatsschuld aan te pakken – een stokpaardje waarmee Bayrou al sinds 2007 campagne voert. De afgelopen weken waarschuwde hij bij een eindeloze reeks tv- en radioprogramma’s voor de chaos die Frankrijk te wachten staat als de staatsschuld niet drastisch wordt aangepakt. De stemming maandag ging volgens Bayrou om een keuze ‘tussen chaos en verantwoordelijkheid’.
Aan president Macron de taak om die ‘chaos’ te bezweren. De verwachting is dat hij een nieuwe premier zal benoemen om met spoed aan een nieuwe begroting voor 2026 te werken. Franse media noemen onder anderen Eric Lombard, de huidige minister Economische Zaken, als mogelijke opvolger.
Nieuwe parlementsverkiezingen uitschrijven is ook mogelijk, en zowel het radicaal-rechtse Rassemblement National (RN) als het radicaal-linkse La France Insoumise pleit daarvoor. Franse analisten achten dat echter niet waarschijnlijk, mede vanwege het risico voor Macron dat RN, momenteel de grootste oppositiepartij, de verkiezingen wint.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Source: Volkskrant