Het demissionaire kabinet-Schoof grijpt in om te voorkomen dat de Asielnoodmaatregelenwet sneuvelt in de Eerste Kamer. Daarom wordt illegaal verblijf in Nederland wel strafbaar, maar hulp aan mensen zonder verblijfsvergunning niet.
is chef van de politieke redactie.
Dat blijkt uit het herschreven wetsvoorstel dat minister David van Weel (Asiel en Migratie) maandag naar buiten bracht. Het is de reactie van het kabinet op de politieke consternatie die kort voor de zomer ontstond toen de Asielnoodmaatregelenwet, volgens veel betrokkenen de belangrijkste wet van het kabinet-Schoof, op het laatste moment opeens ingrijpend werd veranderd door een amendement van de PVV.
Daarmee wilde partijleider Geert Wilders illegaal verblijf van een meerderjarige vreemdeling in Nederland tot misdrijf verklaren. Het kan dan leiden tot een gevangenisstraf van maximaal 6 maanden. Omdat hulp bij misdrijven verboden is, was de consequentie dat ook personen, organisaties of instellingen die mensen zonder verblijfsvergunning helpen, strafbaar zouden worden en vervolging riskeerden.
Om die reden haakte het CDA, dat eigenlijk wel voor de Asielnoodmaatregelenwet was, alsnog af. De SGP stemde nog wel voor het wetsvoorstel, maar kreeg spijt na protesten in de kerkelijke achterban en kondigde aan in de Eerste Kamer tegen te stemmen. Zonder die partijen heeft het kabinet in de Eerste Kamer waarschijnlijk onvoldoende steun.
Daarom wordt sindsdien gezocht naar een manier om het wetsvoorstel zodanig te repareren dat die steun wel weer in zicht komt. Daarbij balanceert Van Weel op een slap koord, want hij mag ook de steun van de 37 PVV-zetels in de Tweede Kamer niet verspelen.
In zijn zogeheten novelle kiest Van Weel er nu voor om een harde grens te trekken tussen mensen die zonder verblijfsvergunning in Nederland verblijven en de mensen die hen helpen. Het verblijf zelf blijft wel strafbaar in het nieuwe wetsvoorstel, de hulp niet. Dat is een principieel besluit, schrijft Van Weel in zijn toelichting: ‘De regering acht het onaanvaardbaar dat het strafbaar zou worden om uit medemenselijkheid hulp te bieden aan illegaal in Nederland verblijvende vreemdelingen.’
Hij had er ook voor kunnen kiezen om het begrip ‘medemenselijkheid’ nader te omschrijven in de wet, maar de bewindsman voorziet dan ingewikkelde juridische discussies over de afbakening van die definitie. ‘Het kabinet wil een
duidelijke grens trekken, zodat procedures over grensgevallen worden voorkomen. Dit draagt bij aan de rechtszekerheid en past bij de verwachting dat het bij die hulp in de regel zal gaan om situaties waarin de betrokkenen uit medemenselijkheid hebben gehandeld.’
In de praktijk wordt daarom elke vorm van hulp aan mensen zonder verblijfsvergunning uitgezonderd van strafvervolging. ‘Het wetsvoorstel beoogt daarmee te vermijden dat in de strafrechtspraktijk steeds per geval zou moeten worden vastgesteld of hulp is verleend uit medemenselijkheid of andere motieven. Het kabinet wil procedures en discussies over grensgevallen voorkomen.’
Van Weel benadrukt daarbij dat er al andere wetten zijn waarin bepaalde vormen van ‘hulp’ aan mensen zonder verblijfsvergunning wel degelijk strafbaar zijn gesteld. Zo is hulp aan illegaal verblijvende vreemdelingen met een winstoogmerk al strafbaar, omdat het onder mensensmokkel valt. Als mensen erop uit zijn om de vreemdeling uit te buiten, is in de wet al sprake van mensenhandel.
Het nieuwe wetsvoorstel gaat vanaf nu twee weken in internetconsultatie. Iedereen kan erop reageren. Daarna gaat het voor advies naar de Raad van State en vervolgens opnieuw naar de Tweede Kamer voor behandeling. Daarna is de Eerste Kamer aan zet. Of het nog lukt om het wetsvoorstel in de Tweede Kamer te behandelen voordat begin oktober het verkiezingsreces begint, is niet zeker.
Met de Asielnoodmaatregelenwet beoogt het demissionaire kabinet Nederland ‘minder aantrekkelijk’ te maken voor asielzoekers. De wet regelt onder meer dat de asielvergunning voor onbepaalde tijd wordt afgeschaft, dat de geldigheidsduur van een asielvergunning voor bepaalde tijd wordt teruggebracht van vijf naar drie jaar, en dat meerderjarige kinderen en ongehuwde partners niet meer kunnen ‘nareizen’. Ook worden de mogelijkheden verruimd om iemand ongewenst te laten verklaren na een veroordeling.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant