Opgevoed Elke week legt Annemiek Leclaire een lezersvraag voor aan deskundigen.
Moeder: „Ik ben moeder van drie jonge zoons en probeer hen op te voeden met respect voor vrouwen. Ik merk dat ons huishouden erg mannelijk is: veel fysieke energie, scheten, en liedjes met teksten als ‘meisjes zijn slap en vallen in de pap’. Goed om te weten dat onze relatie gelijkwaardig is. Ze zeggen vol overtuiging dat ik de sterkste ben in huis. Er zijn poppen in huis, waar ze niet mee spelen, en nagellak vinden we geen probleem. Toch vraag ik me af hoe ik mijn zoons kan opvoeden tot sterke en gevoelige jongens die meiden respecteren, zonder ze te beperken in hun interesses? Ik vind dit een moeilijk gesprek, en hoor mezelf zeggen: ‘meisjes zijn ook sterk/snel’; dit moet effectiever kunnen. Ons neefje (10) werd laatst ‘meisje’ genoemd en dat was ‘de ergste belediging ooit’. Ik wil dit soort uitspraken en overtuigingen voorkomen en ze echt respect en gelijkwaardigheid voor vrouwen bijbrengen.”
Steven Pont: „Traditionele denkbeelden over mannelijkheid herleven. Influencers als Andrew Tate propageren een klassieke verdeling tussen mannen en vrouwen, waarbij mannelijke kenmerken positiever worden gewaardeerd. Jongens krijgen online met deze ‘manosfeer’ te maken, en worden daardoor beïnvloed. Hun gedrag sijpelt door naar jongere leeftijdgenoten, zoals uw zoons.
„Het meest effectief is om vrouwonvriendelijke uitspraken steeds opnieuw te bevragen. Bijvoorbeeld hun ideeën over ‘sterk’ en ‘slap’. Ja, mannen zijn doorgaans fysiek sterker dan vrouwen. Waarom is dat belangrijk? Als je je brood wilt verdienen met gewichtheffen is dat handig. Maar is iemand die sterker is, ook slimmer? Aardiger? Houd je minder van mensen die minder sterk zijn?
„Wees nieuwsgierig naar de antwoorden, en mijd cynisme. Het doel is dat ze hun overtuigingen leren bevragen. Gelijkwaardigheid moet een intrinsieke norm worden. Als u gaat preken, of hen belachelijk maakt, gaan ze in verzet.
„Stel wel grenzen aan wat er gezegd kan worden: ‘Tot je mij kunt overtuigen waarom sterkere mensen beter zijn, wil ik niet dat je dat zegt.’
„Vraag, als er iets denigrerends over vrouwen wordt gezegd: ‘Zouden jullie ook willen dat ze zo over mij of jullie nichtje praten?’ Zo werkt u aan empathie.
„Benoem voorbeelden van ongelijkwaardigheid die u zelf waarneemt. Liever vier keer vijf minuten per week dan een keer twintig minuten lang. Dan gaat het op preken lijken.”
Joyce Endendijk: „Wat u zich voorneemt, noemen we in de wetenschap ook wel ‘genderneutraal opvoeden.’ U doet al heel veel! Waar u nog op zou kunnen letten is uw taalgebruik. Benoem, als u aan mensen of kinderen refereert, niet hun sekse. Zeg bijvoorbeeld ‘dat kindje’, in plaats van ‘dat jongetje’. Als het over beroepen gaat, kunt u zeggen ‘brandweerkracht’ in plaats van ‘brandweerman’.
„Keur hun ‘typische’ jongensgedrag niet af, maar stimuleer daarnaast kenmerken als behulpzaamheid, zorgzaamheid, praten over gevoelens. Benadruk en waardeer die eigenschappen, zonder die als ‘vrouwelijk’ te definiëren.
„Probeer samen op een speelse manier genderstereotyperingen te ontmaskeren. Bijvoorbeeld in films of series, boeken of in het nieuws. Denk aan een reclameblok waarin de moeder aan het aanrecht staat, en vader aanschuift. ‘Dat gaat bij ons toch anders.’
„U kunt ook kinderboeken voorlezen die de cliché’s vermijden, zoals Meisje jongen jongen meisje van Harald Nortun.
„Er is reden om aan te nemen dat een dergelijke genderneutrale opvoeding het welbevinden van kinderen bevordert. Uit verschillende onderzoeken blijkt namelijk dat genderspecifiek opvoeden bij jongens de kans op agressie verhoogt, en bij meisjes de kans op depressie en angst.”
De rubriek Opgevoed is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen. Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl
Steven Pont is ontwikkelingspsycholoog. Joyce Endendijk doet als universitair hoofddocent aan de Universiteit Utrecht onderzoek naar genderontwikkeling van kinderen.
Source: NRC