Europarlement Na een jaar in het Europees Parlement ziet het Europa-gevoel van Anna Strolenberg (Volt) er anders uit. Hoe kan een jonge progressief iets gedaan krijgen in Brussel?
Europarlementariër Anna Strolenberg (Volt)
Lang voordat Brussel op stoom komt, en diplomatenauto’s de wegen rondom de Europese instanties vullen, staat Anna Strolenberg in het Brabantse Dinther tussen de koeien in de melkput. Nog voor het ochtendgloren. Als Europarlementariër komt het niet vaak voor dat ze in een overall op het werk verschijnt. Maar toch is dit wat ze het liefste doet: de boer op gaan en haar werkdomein leren begrijpen.
„Ik was bang me te verslapen”, lacht ze, terwijl ze koeienuiers schoonmaakt op melkveebedrijf De Waaistap. „Wist je dat sommige koeien maar drie spenen hebben?” Wat eerst „onwennig” voelt – inclusief gedachten als ‘doe ik de koe geen pijn’ – wordt naar eigen zeggen al snel een „handigheid”.
Strolenberg (30) maakte ruim een jaar geleden haar entree als lid van het Europarlement voor de pro-Europese en progressieve politieke beweging Volt. Het parlement waarin ze plaatsnam, maakte juist een zwieper naar rechts. Groene regels en klimaatplannen staan onder druk en de roep om een strengere migratieaanpak zwelt aan. Samenwerking met radicaalrechts is voor centrumrechtse partijen geen taboe meer. Steeds vaker zijn het nu de partijen op de progressieve flank die buitenspel staan.
Die koerswijziging is ook bij de nieuwe Europese Commissie, voor de tweede keer geleid door Ursula von der Leyen, terug te zien. Deze woensdag, 10 september spreekt Von der Leyen het Europees Parlement toe in Straatsburg. Die toespraak, de State of the Union, geldt als de informele aftrap van het nieuwe politieke seizoen.
Hoeveel heeft een progressieve nieuwkomer in dit veranderende landschap nog in te brengen in de Europese bubbel, op heikele dossiers als landbouw en migratie? En hoe verander je zelf? NRC ging eerder dit jaar met Strolenberg mee op werkbezoek in Noord-Brabant en sprak haar voor het zomerreces in Straatsburg.
Ja, erkent ze, het boerenbedrijf is een nieuwe omgeving. „Ik ben opgegroeid in Utrecht en woon nu in Rotterdam. Ik ben een stadsmeisje met weinig ervaring op het platteland, al verbouw ik sinds kort wel paprika’s, sla en bonen op mijn balkon”, zegt Strolenberg aan de keukentafel in Dinther, tijdens de koffie na het melken. Buiten grazen de ruim tweehonderd koeien die het bedrijf telt alweer in de wei. „Pinken en vaarzen? Dat koeienjargon heb ik deze dagen opgepikt.”
Ze kijkt er niet van op dat het „best wat tijd kost voordat mensen me vertrouwen”, zegt ze. „Mensen zien me toch vaak als iemand die graag havermelkcappuccino drinkt – wat ook zo is. Ik ben daarnaast vegetariër. Mensen hebben een stereotype beeld van mij, maar juist daarom denk ik: laat ik blijven overnachten, laten we lange gesprekken hebben.”
Strolenbergs achtergrond lag ver weg van de boerderij. Voordat ze vorig jaar Europarlementariër werd, combineerde ze campagnewerk voor Volt Nederland met een rol als persvoorlichter bij stichting Vluchtelingenwerk. Tijdens haar studie bestuurskunde aan de Universiteit Utrecht was ze onderdeel van The West Wing, de jongerendenktank van Buitenlandse Zaken.
Inmiddels krijgen haar wangen een blos op de Brabantse boerderij, waar de kuil met snijmais (veevoer) moet worden uitgegraven. Gewapend met een schop en groene laarzen klimt Strolenberg de kuil op. „Ze heeft de slag snel te pakken”, zegt boerin Noortje Krol tevreden. „Soms komen er jongens die in het weekend bij willen verdienen. Maar de eerste paar keer dat ik met ze op de kuil sta, staan ze er vaak bij en doe ik alles zelf. Anna weet van aanpakken.”
Zelf ziet Strolenberg juist de eigenaars van de boerderij als voorbeeld. „Zij zijn naast het melkveebedrijf begonnen met de productie van kikkererwten en veldbonen. Een experiment met plantaardige gewassen vanwege klimaatverandering, een vorm van klimaatadaptatie. Heel bemoedigend: het laat zien hoe een boer een onderdeel kan zijn van de oplossing als je het hebt over biodiversiteit en klimaat. Terwijl wij in Brussel of in de Tweede Kamer praten over wat er nodig is, doen zij al veel in de praktijk. Ze zijn innovatiever dan de politiek.”
Het zijn dit soort innovaties die Strolenberg ziet als de toekomst van de Europese landbouw. Op basis van haar werkbezoeken presenteerde Strolenberg in juli namens Volt een landbouwvisie. Haar focus ligt voor een groot deel op „het voedsel van de toekomst”. Ze wil de transitie naar plantaardig eten versnellen, zodat er een „betere balans komt tussen dierlijke en plantaardige voeding”. Haar focus ligt voor een groot deel op „het voedsel van de toekomst”. Ze wil de transitie naar plantaardig eten versnellen, zodat er een „betere balans komt tussen dierlijke en plantaardige voeding”.
„Europa loopt achter op het gebied van innovatie in voedsel en landbouw”, zo valt te lezen in de visie van Volt. Om innovaties in het voedselsysteem te kunnen ondersteunen, is volgens Strolenberg momenteel 62 miljard euro aan Europees geld nodig. „Het probleem is niet dat er te weinig geld is, maar hoe het wordt besteed. Er gaat 1.200 keer meer naar dierlijke producten, dit zou ook kunnen gaan naar eiwitdiversificatie, groente en fruit.”
Maar kweekvlees of plantaardige, eiwitrijke voedselalternatieven liggen in heel wat lidstaten gevoelig. Zo verbood Italië in 2023 de productie en verkoop van kweekvlees, ter bescherming van de traditionele eetcultuur en de volksgezondheid. Voedsellabels moeten melden of producten (sporen van) insecten bevatten. Ook landen als Hongarije, Oostenrijk en Frankrijk zijn sceptisch als het gaat om hervormingen binnen de traditionele voedselketen.
En toen de nieuwe Eurocommissaris voor Landbouw, Christophe Hansen, vorig jaar zijn kandidatuur moest onderbouwen, reageerde hij kortaf op Strolenbergs suggestie om meer aandacht te besteden aan plantaardige eiwitten. „Ik wil niet gaan bepalen wie wat moet eten. Dat is niet hoe de Europese Unie werkt”, zei Hansen. „Ik denk dat het heel gevaarlijk zou zijn om dit van bovenaf op te leggen.”
Strolenberg proefde de weerstand ook tijdens bedrijfsbezoeken die ze gezamenlijk ondernam met Jessika van Leeuwen, Europarlementariër voor BBB. „Op een aantal punten vinden we elkaar, bijvoorbeeld als het gaat over de toelating van biopesticiden en de toekomst van jonge boeren die wordt bedreigd door stijgende grondprijzen”, vertelt ze vanachter haar bureau in Straatsburg.
„Maar mijn verhaal over de transitie naar meer plantaardige voeding blijft een clash vormen. Ik probeer dat gesprek aan te blijven gaan, maar dan krijg ik terug dat mijn verhaal – dat voortbouwt op wetenschappelijk onderzoek – niet is gebaseerd op feiten.”
Het is niet het enige domein waar de progressieve Strolenberg stuit op politieke weerstand. „Verdedigen waar ik voor sta op het vlak van asiel? Daar maak ik mezelf geen illusies meer mee op dit moment.”
In plaats daarvan richt Strolenberg zich in het migratiedossier op arbeidsmigratie, „een thema dat minder gepolariseerd is en waar we mensen bij elkaar kunnen brengen”. Als voorbeeld noemt ze de Europese Talent Pool, „een soort Tinder voor jobs”, waarmee mensen van buiten de EU zich kunnen aanmelden als ze een baan zoeken in Europa en vervolgens gematcht kunnen worden aan een werkgever.
Dat Volt-initiatief, dat al door de Commissie-Von der Leyen I (2019-2024) werd overgenomen en gelanceerd, is recent aangenomen door het Europees Parlement en gaat nu de laatste onderhandelingsfase in.
Maar als Strolenberg uitzoomt, heeft ze steeds meer moeite met de koers van Europa, zegt ze. „Ik lig het meest wakker van het uitblijven van actie rondom het Midden-Oosten. Eigenlijk blijven we stil. Er wordt wel gezegd ‘we moeten optreden’, maar het associatieverdrag met Israël is nog steeds niet opgezegd. Ik begon heel trots aan mijn carrière als Europarlementariër, maar hier heb ik wel over gehuild.”
Niet alleen Europa is veranderd, ook het Europa-gevoel van Anna Strolenberg ziet er een jaar na haar aantreden anders uit. „Het is zorgwekkend. Er zijn veel jonge mensen die mij volgen. En voor hen is dit een moment van politieke bewustwording. We zien een Europa dat niet opkomt voor mensenrechten, waar het klimaat van de agenda valt… Ik ben graag trots op Europa, maar dat gevoel wankelt.”
Met medewerking van Rik Rutten.
Source: NRC