De doorbrekers, deel 2 | laadpalen Ondernemer Robin Berg installeerde in de Utrechtse wijk Lombok de eerste laadpalen waarmee elektrische auto’s ook stroom kunnen terugleveren aan het net. En in welke batterijen moet de stroom worden opgeslagen? „In die van elektrische auto’s: daar zit de capaciteit.”
Robin Berg richtte vanuit zijn huis in de Utrechtse wijk Lombok We Drive Solar op.
‘Fotografeer dit maar niet”, zegt Robin Berg (54) terwijl hij met een sleutel de laadpaal voor zijn thuiskantoor opent. Achter de klep loopt een wirwar aan draden en bewaken schakelaars de stroomtoevoer. Boven in de paal hangt een apparaat dat is aangesloten op het netwerk van We Drive Solar, het bedrijf van Berg. Dat apparaatje bepaalt wanneer de elektrische auto op de parkeerplaats opgeladen moet worden. De ondernemer is bang zijn bedrijfsgeheim prijs te geven.
Deze zogeheten bidirectionele laadpaal in de Utrechtse wijk Lombok is bijzonder. Het is een van de eerste vijftig punten in Nederland waar elektrische auto’s niet alleen kunnen opladen, maar ook stroom terugleveren aan het net. De batterij van de geparkeerde auto loopt vol als de energie goedkoop is, en wordt afgetapt als de vraag piekt. Dat is vaak ’s avonds, wanneer mensen koken, de vaatwasser aanzetten en met de verlichting aan nog even tv-kijken. Als de autogebruiker via een app heeft aangegeven nog een rit te willen maken, blijft de stroom in de batterij.
Van de energietransitie versnellen heeft ondernemer Berg zijn „levensdoel” gemaakt, vertelt hij tijdens een wandeling door de buurt. Met We Drive Solar wil hij de bidirectionele laadpaal over heel Nederland uitrollen teneinde het overbelaste stroomnet in balans te brengen – een probleem waarvoor Den Haag en netbeheerders al jaren zoeken naar een oplossing. „Als de politiek het ergens laat liggen, dan is het doorpakken op de nieuwe economie”, zegt Berg. „Ik heb geleerd om me niet zoveel aan te trekken van politiek. Het mooie van dit soort disruptieve technologieën is dat het toch wel doorzet.”
Er fietsen luidruchtige scholieren voorbij, het is vrijdagmiddag en het laatste weekend van augustus is begonnen. Een straat verderop was deze zomermaanden afgesloten voor autoverkeer en omgetoverd tot ‘leefstraat’, met picknickbankjes op de weg.
Berg vindt het prima dat Utrecht de auto zoveel mogelijk uit het straatbeeld verdrijft. „Het maakt het prettiger wonen.” Maar volgens hem is het voertuig cruciaal voor de overgang naar duurzame energie. „Om zonne- en windenergie 24 uur per dag beschikbaar te maken, heb je opslag nodig”, redeneert hij. „En 90 procent van alle batterijen wereldwijd komt terecht in elektrische auto’s. Daar zit zoveel capaciteit.”
Berg pitcht rap en geroutineerd. „Een stad als Utrecht kun je met tienduizend auto’s 24 uur per dag balanceren qua energie. En hoeveel auto’s staan hier geparkeerd? Zo’n 140.000. Met minder dan 10 procent aangesloten op het elektriciteitsnet, is het stroomnet niet langer overbelast.”
Als kind was Robin Berg gefascineerd door ruimtevaart. Het was de periode van de NASA-spaceshuttles. Berg volgde lanceringen, verzamelde foto’s en artikelen. Familieleden vroegen wat hij daar nou mee moest, waarop hij in werkstukken een antwoord formuleerde. „Het is superleuk om naar Mars te gaan en naar sterren te kijken. Maar ik vind het van meerwaarde dat je vanuit de ruimte naar de aarde kan kijken. Het broeikaseffect kun je alleen zien van een afstand. Dan zie je hoe oceanen, bossen en wolksystemen veranderen.”
Als dertienjarige schreef hij een werkstuk over de mogelijke gevolgen van het broeikaseffect: „Dat alle gletsjers gaan smelten. Dat de permafrost gaat ontdooien. Dat de golfstroom tot stilstand komt. Dat het in sommige gebieden extreem koud wordt, elders extreem warm.” Nu ziet hij al die gevolgen werkelijkheid worden. „Het is best scary. En de enige manier om dat tegen te gaan, is stoppen met fossiele brandstof.”
Berg liet 25 jaar geleden veertig zonnepanelen leggen op het dak van zijn vorige huis. „Een eurekamoment.” De stroomrekening kelderde, nieuwe panelen werden elk jaar beter. Eenmaal verhuisd naar Lombok plaatste hij tientallen panelen op schooldaken in de wijk. Met de opgewekte energie bezorgde hij de wijk een eigen goedkope internetprovider, LomboXnet, die nog altijd draait.
Berg: „Een stad als Utrecht kun je met tienduizend auto’s 24 uur per dag balanceren qua energie.”
In de tussentijd kocht Berg in 2011 een Nissan Leaf, een van de eerste massageproduceerde elektrische auto’s. „Die werd na de ramp met de kerncentrale in het Japanse Fukushima als noodbatterij gebruikt.” Dat wilde hij ook: „Ik heb Nissan Europa gebeld en gevraagd om een Japanse laadpaal, zodat ik dezelfde oplaad- en ontlaadtechniek kon toepassen. In 2014 stond in mijn achtertuin de eerste bidirectionele laadpaal van Europa.”
Afgelopen decennium ontwikkelde Berg de biderectionele laadpaal verder voor de Europese markt. Intussen kreeg de PVV steeds meer zetels. „Die vinden alles wat met zonnepanelen en elektrische auto’s te maken heeft niks.” En wilden de afgelopen twee kabinetten nieuwe kerncentrales. „Politieke ruis om stemmen te winnen”, noemt hij het. „Ik heb zeker tien weddenschappen lopen dat tijdens mijn leven in Nederland geen centrale meer wordt gebouwd.”
Liever zou hij zien dat Den Haag meer inzet op wind- en zonne-energie, maar in juni schroefde demissionair klimaatminister Sophie Hermans (VVD) de ambities voor wind op zee terug. Ook is Berg tegen afschaffing van subsidieregelingen die elektrisch rijden stimuleren. „Of je moet juist de aankoop van tweedehands elektrische auto’s stimuleren. Die gaan nu allemaal naar het buitenland.”
Natuurlijk, de wereld draait nog steeds voor het merendeel op fossiel, weet ook Berg. „Maar de echte snelheid van de transitie zie je in investeringen in duurzame energie. Twee jaar geleden evenaarden die wereldwijd die in fossiel, nu zijn ze zelfs groter. De techniek is gewoon beter, schoner, efficiënter en gemakkelijker. En het maakt je ook nog eens onafhankelijk van allerlei schurken.”
De ‘groene economie’ noemt hij de transitie uitdrukkelijk niet. „Dat klinkt als een klein, apart kamertje waar groene nerds of linkse politici de wereld proberen te veranderen. Terwijl die ‘groene economie’ de fossiele, oude economie al heeft ingehaald. Landen die daar slim op inspelen, zullen de winnaars zijn in de nieuwe wereldeconomie, of wereldorde. En China is daar nu by far het verste in.”
Met We Drive Solar (opgericht in 2016) ging Berg eerst elektrische deelauto’s verhuren, maar de ontwikkeling naar ‘bestuurbare buurtbatterijen’ was altijd het streven. Toch duurde het zo’n tien jaar voordat zijn bedrijf dit voorjaar de eerste publieke laadpalen installeerde die ook stroom kunnen aftappen. Eerst moest een partner worden gevonden voor een schaalbare samenwerking, aldus Berg. Die vond hij in het Franse Renault en autodeelbedrijf MyWheels. Eind 2024 kondigden de bedrijven aan in Utrecht de eerste vijfhonderd deelauto’s te plaatsen die bidirectioneel kunnen laden.
Volgens Berg heeft juist de politieke besluiteloosheid gemaakt dat Nederlanders de laatste jaren massaal zonnepanelen aanschaften. Hadden in 2019 nog één miljoen huishoudens panelen op het dak, inmiddels zijn dat zo’n drie miljoen. Ondanks politieke discussie is de salderingsregeling, waarmee zonnepaneeleigenaren teruggeleverde energie kunnen wegstrepen tegen gebruikte energie, nog lang voortgezet – tot 2027.
„We zijn nu het land met de meeste zonnepanelen per inwoner ter wereld. Die gekke Hollanders hebben gewoon alle daken vol gelegd. Je was door de regeling wel gek om het niet te doen”, zegt Berg, die graag een vervangende regeling had gezien die eigen panelengebruik stimuleert. „Maar dat is ‘te ingewikkeld’ voor de politiek.”
De ondernemer is tegen afschaffing van subsidieregelingen die elektrisch rijden stimuleren.
Nadelig is dat het stroomnet niet bestand is tegen zoveel zonnekracht. „Nederland kent nu een perfect storm”, zegt Berg. Terwijl de gasprijzen door de Russische inval in Oekraïne snel stegen en elektrisch vervoer een vlucht nam, is het stroomnet oud en snel overbelast. Daardoor kunnen bedrijven soms geen nieuwe aansluiting krijgen of worden bouwprojecten geannuleerd.
Die vrijdagochtend hebben netbeheerders Stedin en Tennet naar buiten gebracht tijdelijke gasturbines te plaatsen in de provincie Utrecht. Die generatoren wekken met aardgas elektriciteit op, om op piekmomenten het net van stroom te kunnen voorzien. „Om te voorkomen dat het licht over twee jaar letterlijk uitgaat, zijn dramatische maatregelen nodig”, zegt Berg. Het bidirectionele laden kan voor hem dan ook niet snel genoeg worden opgeschaald: „De provincie heeft me al gebeld met de vraag of ze kunnen helpen.”
De wandeling eindigt in de groene tuin achter het kantoor van Berg, waar een testopstelling staat met een laadpunt, dat bedoeld is voor de consumentenmarkt. „Ik denk dat we komend jaar snel gaan groeien”, voorspelt hij – al moet een nieuw kabinet wel meewerken. Nu dreigt een dubbele energiebelasting voor het gebruik van de auto als batterij, zodra de salderingsregeling in 2027 wegvalt. Immers, de auto wordt tussen twee ritten meerdere malen op- en ontladen, terwijl de energie maar één keer wordt gebruikt.
Berg heeft er vertrouwen in: „De gesprekken met het ministerie van Financiën lopen al.”
De landelijke politiek beloofde de laatste jaren grote hervormingen, maar die kwamen amper tot stand. Op tal van vlakken namen burgers zelf het initiatief om veranderingen teweeg te brengen. In de aanloop naar de verkiezingen toont NRC in een serie, ‘De doorbrekers’, de mensen die – nu Nederland ‘stilstaat’ – het heft in handen nemen.
Deel 1: Een regeneratieve burgerboerderij in Millingen aan de RijnDeel 2: Met slimme laadpalen en auto’s als buurtbatterijen wil Robin Berg de energietransitie versnellen
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC