De Franse premier François Bayrou wacht maandag een vertrouwensstemming in het parlement, die hij waarschijnlijk verliest vanwege zijn voorgenomen miljardenbezuinigingen. Dat brengt Frankrijk in een nieuwe politieke crisis, bovenop de kritieke financiële situatie.
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Politieke crisis in Frankrijk voelt als een serie met ‘altijd een nieuw seizoen’-garantie. De nieuwste aflevering begint maandagmiddag om drie uur, maar is al volop voorbesproken. Premier François Bayrou legt dan moedwillig zijn politieke lot in handen van de Assemblée Nationale, de Franse Tweede Kamer. Spoiler: die zal hem en zijn kabinet naar huis sturen, zo wordt elke dag weer opnieuw voorspeld.
En toch is het spannend. Bayrou wil met de vertrouwensstemming steun zoeken voor zijn bezuinigingsplannen à 44 miljard euro per jaar. Frankrijk heeft al vijftig jaar lang geen begroting zonder tekort meer gehad, en de staatsschuld is intussen zo hoog opgelopen dat die onhoudbaar dreigt te worden. De rente is een van de grootste posten op de begroting, en zal naar verwachting volgend jaar zelfs groter zijn dan het onderwijs- of defensiebudget.
De toekomst van Frankrijk staat op het spel, zo herhaalt Bayrou op tal van Franse nieuwskanalen. Hij lanceerde zelfs een eigen podcast, FB direct, om zijn begrotingsplannen aan de Fransen uit te leggen. Maar de belangrijkste oppositiepartijen, het radicaal-rechtse Rassemblement National (RN) voorop, zeggen hem niet te zullen steunen en kondigen de val van de regering aan.
In december vorig jaar werd Bayrou’s voorganger Michel Barnier eveneens weggestemd vanwege zijn begrotingsplannen, nadat hij die zonder stemming in het parlement probeerde door te voeren. Omdat het parlement verdeeld is in drie blokken (links, radicaal-rechts, midden-rechts) die geen van allen een meerderheid hebben, blijkt een akkoord over de overheidsuitgaven uiterst ingewikkeld.
Vertrekt Bayrou, dan zal een nieuwe premier in alle haast een nieuwe begroting moeten opstellen die de Franse financiële nood voldoende tempert én voor de kerst door het parlement wordt geloodst, zonder dat de regering daarbij ten val komt – geen sinecure. In een poging tot samenwerking zou president Macron kunnen kiezen voor een linkse premier. Maar de linkse ambities, met de inzet op zwaardere belasting voor de rijksten en het terugdraaien van de pensioenhervorming, staan haaks op die van Macron.
Het alternatief is dat Macron het parlement ontbindt en nieuwe verkiezingen uitschrijft in de hoop dat dat een duidelijkere meerderheid oplevert. Ook dat lijkt riskant: vorig jaar nam Macron eenzelfde gok, wat leidde tot des te meer versnippering. Bovendien is de opmars van RN, nu al de grootste oppositiepartij, geenszins geremd.
Ongeacht de uitkomst van de vertrouwensstemming maandag, wacht Frankrijk ook op straat protest tegen de begrotingsplannen. Al weken wordt via sociale media opgeroepen om komende woensdag het land te blokkeren, onder de slogan Bloquons tout (laten we alles blokkeren). Door niet naar school of werk te gaan en acties te voeren als het bezetten van wegen en publieke gebouwen zou Frankrijk voor een dag stilgelegd moeten worden.
Onduidelijk is hoe groot de beweging is, maar het gebrek aan centrale leiding, de breedte van de boodschap, en de landelijke reikwijdte doen denken aan de gele hesjesbeweging die Frankrijk vanaf 2018 maandenlang in zijn greep hield. In eerste instantie circuleerde de oproep vooral in radicaal-rechtse kringen, intussen roept ook de radicaal-linkse partij La France Insoumise op tot deelname en lijkt het merendeel van de sympathisanten radicaal-links. De vakbonden hebben intussen een gezamenlijke stakingsdag aangekondigd voor 18 september.
‘Wat heeft het neerhalen van de regering voor zin?’, vroeg premier Bayrou zich zondag af in zijn aanhoudende mediatour. ‘We hebben politieke formaties die het nergens over eens zijn, maar erger dan dat: ze voeren een openlijke burgeroorlog met elkaar.’ Vooralsnog lijkt het erop dat hij zelf het eerstvolgende slachtoffer zal zijn.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant