Macrons poging om het centrum te mobiliseren met een nieuwe beweging is mislukt, terwijl de extremen op de flanken sterker zijn geworden. Dat zien we vaker in Europa.
Als de Franse premier François Bayrou maandag door de Assemblée Nationale wordt weggestuurd, heeft het bijna tien maanden uitgehouden, zo’n zeven maanden langer dan zijn voorganger Michel Barnier. De vrijwel onvermijdelijke val van Bayrou laat zien dat president Emmanuel Macron zijn land in een diepe politieke crisis heeft gestort door in 2024 vervroegde verkiezingen uit te schrijven. Die leverden een hopeloos verdeeld parlement op, met een zwak centrum en grote fracties van radicaal-rechts en -links.
Bayrous voornemen om 44 miljard euro te bezuinigen is onaanvaardbaar voor het parlement. Toch is het dringend noodzakelijk dat Frankrijk financieel orde op zaken stelt. Toen Macron in 2017 aantrad, beloofde hij het begrotingstekort terug te brengen tot onder de 3 procent die in de Europese Unie is afgesproken. Natuurlijk zat het hem niet mee, met de coronapandemie en de oorlog in Oekraïne, maar onder zijn presidentschap is het tekort alleen maar verder opgelopen, tot 5,8 procent in 2024.
Uiteindelijk is de Franse begrotingscrisis eerder politiek dan economisch van aard. Net als in andere landen hebben de grote partijen van centrumlinks en -rechts hun greep op de bevolking verloren. Macrons poging om het centrum te mobiliseren met een nieuwe beweging is totaal mislukt, terwijl de extremen op de flanken sterker zijn geworden.
Geen enkel EU-land geeft zoveel geld uit aan pensioenen, sociale uitkeringen, onderwijs en zorg als Frankrijk. Macron beschermde de Fransen tegen de economische gevolgen van corona en de oorlog in Oekraïne, waardoor het tekort verder opliep. Niettemin zijn veel aanhangers van Jean-Luc Mélenchon (radicaal-links) en Marine Le Pen (radicaal-rechts) er diep van overtuigd dat de president hun land naar een ‘neoliberale’ hel leidt. Veel Franse burgers eisen bescherming door de staat en zien elke bezuiniging als een onaanvaardbare schending van dat recht op bescherming.
Met nog bijna twee jaar te gaan, is de man in het Elysée een machteloze figuur geworden. Er is geen voor de hand liggende uitweg uit de crisis. Macron kan een nieuwe premier benoemen, maar die zal waarschijnlijk ook worden weggestemd. Hij kan nieuwe verkiezingen uitschrijven, maar die zullen waarschijnlijk worden gewonnen door radicaal-links en -rechts.
De beste optie is samenwerking met de socialisten, die onder meer een belasting van 2 procent op vermogens boven de 100 miljoen voorstellen. Macron is daar huiverig voor, omdat hij vreest dat rijke burgers het land zullen verlaten en niet meer in Frankrijk zullen investeren. Het socialistische voorstel brengt inderdaad een zeker economisch risico met zich mee, maar is een goede poging om de uit de hand gelopen vermogensongelijkheid enigszins te herstellen.
Frankrijk is nog ver verwijderd van een crisis à la Griekenland in 2009, maar zijn politieke crisis is slecht voor Europa en de eurozone. Economische problemen kunnen overslaan naar andere landen en de mogelijkheden om Oekraïne te helpen worden beperkt. Bovenal illustreert de politieke teloorgang van Macron de crisis van het Europese leiderschap. De (geo-)politieke en economische problemen worden steeds groter, terwijl de politieke slagkracht van de gevestigde orde steeds kleiner wordt.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant