is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
Zo’n voetbalinterland tussen Litouwen en Oranje is kinderspel, vergeleken bij basketbal. Hoe dronken de lange Litouwers op een uitgaansavond in de straten van Kaunas ook zijn, waggelend en niet in staat tot welke dribbel dan ook, ze dragen hun veelkleurige T-shirt met trots. Geel. Groen. Rood.
Opdruk van het shirt: derde in 1992. Ze houden de herinnering levend aan die unieke sportprestatie van het land, de bronzen medaille op de Olympische Spelen van 1992 in Barcelona. Met basketbal dus. Een beetje zoals Nederlanders met aanleg voor melancholie nog steeds in shirts van 1988 lopen. Alleen de context is hier anders, vanwege de dimensie van vrijheid.
Vijftig jaar lang torsten de Litouwers het juk van de onderdrukking door de Sovjet-Unie, en deden hun beste sporters mee in ploegen van de Sovjets. In 1991 verkreeg Litouwen de onafhankelijkheid, na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. De basketballers zouden de wereld laten zien hoe goed ze waren, nu ze weer onder elkaar waren.
Alleen: ze wilden eerst afzeggen voor de kwalificaties en de eventuele Olympische Spelen, vanwege financiële problemen in een vrijwel berooid land. Mede dankzij geldelijke steun van de rockband The Grateful Dead uit Californië, in hun vrije tijd aanhangers van basketbal en van de toen in de NBA spelende Litouwer Sarunas Marciulionis, bereikten ze de Spelen.
De uit Kaunas afkomstige Arvydas Sabonis en zijn vrienden wandelden door Barcelona met een unieke, veelkleurige, door de creatieve breinen rond de rockband ontworpen outfit, met de kleuren van Litouwen en de afbeelding van een skelet dat een bal dunkt, als variatie op het doodshoofd in het logo van de band. Over de zegereeks is een prachtige film gemaakt, The Other Dream Team, verwijzend naar de winnaars van het toernooi, de NBA-profs uit de Verenigde Staten. Het echte Dream Team.
In de schaduw van Michael Jordan, Larry Bird, Magic Johnson en Charles Barkley kreeg de opmars van Litouwen misschien te weinig aandacht op het moment zelf, maar het succes geeft het land een eeuwig gevoel van verlichting. Zaterdag is gewonnen van buurland Letland op het EK. Overal in de steden zijn veldjes, met de ballen erbij, in een kast waaruit je via het scannen van een code een bal haalt. Dunken maar.
In de film huilen de hoofdrolspelers van toen. Van wie wonnen ze de strijd om het brons, in de wedstrijd van hun leven? Juist, van het Gemenebest van Onafhankelijke Staten, dat wat over was van de oude Sovjet-Unie. Ze zijn vrij nu, de Litouwers, en dat willen ze blijven, als lid van de Navo en de EU. Ze betalen met euro’s, staan met hun gezicht naar Europa en rekenen op onze steun, mocht Poetin snode plannen hebben.
Ze weten hoe het is om niet vrij te zijn. Daarom steunen ze Oekraïne met teksten en hartjes op de stadsbussen. En daarom dragen sommigen nog steeds een variatie van het kleurrijke shirt uit 1992, dat ze herinnert aan het grootste succes in hun sporthistorie. Basketbal was de katalysator van het nieuwe leven, als de zege van de vrijheid. Hoe dronken ze ook zijn, op een zaterdag in Kaunas, hoe ze ook waggelen, zonder bal laverend tussen tafels en stoelen, het shirt staat ze goed. Ook bijna 35 jaar na dato. Dat komt ook omdat vrijheid gewoon lekker voelt.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app.