NSC houdt in weerwil van de slechte peilingen de moed erin. Op de ledenvergadering in Apeldoorn zet lijsttrekker Eddy van Hijum zijn gebutste partij in de markt als constructieve bruggenbouwer die in Den Haag zowel met links als rechts door een deur kan.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
‘We zijn te snel een normale politieke partij geworden’, analyseert campagneleider Bram Kouwenhoven tijdens de minicursus campagnevoeren voor gewone NSC-leden. In een klein zaaltje van het sportpaleis hopen een stuk of vijftien congresgangers zaterdagochtend te leren hoe ze kiezers straks kunnen verleiden om Lijst 4 aan te kruisen op het stembiljet.
Een van de ‘cursisten’ vraagt Kouwenhoven wat er misging. Nog maar twee jaar geleden debuteerde NSC triomfantelijk met twintig zetels in de Tweede Kamer, en nu vecht de partij om te overleven. Over zijn antwoord hoeft Kouwenhoven niet lang na te denken.
‘Pieter was een icoon’, zegt hij. ‘Hij was een vechter voor rechtvaardigheid, iemand die tegen de gevestigde politieke orde in ging. Dat sprak mensen aan. We hoefden in de campagne eigenlijk niets anders te doen dan Pieter zoveel mogelijk te laten zien.’
Maar Pieter Omtzigt kon de druk van het partijleiderschap niet aan en verdween van het toneel. Het aureool rondom hem en NSC was toen al verbleekt door de deelname aan het kibbelende PVV-kabinet. Omtzigts opvolger Eddy van Hijum zegt zaterdagmiddag dat hij de afgelopen anderhalf jaar als een ‘achtbaan’ heeft ervaren. ‘We zijn er niet zonder builen en schrammen uitgekomen.’
De beslissing om uit het kabinet te stappen, was desondanks de enige juiste, vindt Van Hijum. De coalitiepartners hielden zich al langer niet aan afspraken, en bij hun weigering om nationale sancties tegen Israël in te stellen trok toenmalig buitenlandminister Caspar Veldkamp terecht een ‘principiële streep’. Veldkamp is ook naar het partijcongres gekomen. De circa zeshonderd bezoekers geven hem een staande ovatie als hij het podium beklimt.
De partijtop wil vanaf nu graag vooruitblikken. De campagnestrategie is helder als glas. NSC positioneert zich nadrukkelijk in het politieke midden en vindt zichzelf links noch rechts. De nieuwe partijvoorzitter Reinout van Malenstein voert als bewijs hiervoor aan dat NSC het ‘linkse’ thema bestaanszekerheid combineert met een ‘rechts’ pleidooi voor een streng migratiebeleid.
Het is duidelijk dat NSC in het centrum een gat in de kiezersmarkt ontwaart, nu andere partijen zich meer naar de flanken bewegen. Veldkamp en Van Hijum ageren tegen de toenemende polarisatie in de samenleving en de politiek, en presenteren NSC als een constructieve bruggenbouwer die kijvende partijen weer bij elkaar wil brengen. ‘Wij kunnen de brug zijn die politiek op dit moment nodig heeft’, meent Van Hijum.
De NSC-leider bekritiseert partijen die nu al obstakels creëren voor de kabinetsformatie. ‘Het grote uitsluiten is alweer begonnen. Ik lees dat D66 zegt: we gaan rechts niet aan een meerderheid helpen. Ik lees dat VVD-leider Dilan Yesilgöz zegt: GroenLinks-PvdA, dat gaat ’m echt niet worden. Ja, jongens: als we stilstand willen, moeten we op die manier doorgaan. We hebben partijen nodig die willen samenwerken, want geen enkele partij zal een absolute meerderheid behalen.’
NSC moet ook intern nog wat bruggen bouwen. Een niet geringe minderheid van de NSC-leden beticht partijvoorzitter Kilian Wawoe, die op het congres het stokje overdraagt aan Van Malenstein, van een autoritaire bestuursstijl.
NSC-lid Sander Nieman dient daarom een motie van wantrouwen tegen Wawoe in, die hij vlak voor de stemming terugtrekt ‘om de partij niet verder te beschadigen’. Nieman eist dat het nieuwe bestuur snel maatregelen neemt om de interne democratie te verbeteren. ‘Wij zijn tenslotte de partij van goed bestuur.’ Als dat niet gebeurt, dient hij op de volgende ledenvergadering een nieuwe motie van wantrouwen in.
Een andere kloof die NSC intern moet overbruggen, is een meningsverschil over de hypotheekrenteaftrek. In het verkiezingsprogramma staat dat die overeind moet blijven, maar jonge NSC’ers brengen een amendement in stemming om dat standpunt te wijzigen.
De programmacommissie raadt de wijziging af, net als Tweede Kamerlid Merlien Welzijn, de nummer drie op de kandidatenlijst en woningmarktwoordvoerder van de partij. De woningmarkt verkeert in ‘diepe crisis’ en afschaffing van de hypotheekrenteaftrek zou die alleen maar verergeren, betogen de partijprominenten. ‘Woningbezitters hebben nu recht op zekerheid’, zegt Welzijn.
De jongeren wijzen op dikke stapels expertrapporten die stellen dat de fiscale aftrek de woningmarkt verstoort en de huizenprijzen opdrijft. Bovendien zijn ze voor een geleidelijke afbouw, niet voor afschaffing ineens. ‘Als we aan de aftrek vasthouden, zijn we geen haar beter dan het CDA’, roept een voorstander in de inspreekmicrofoon - blijkbaar onwetend van het feit dat het CDA de hypotheekrenteaftrek wél wil afbouwen.
Vooral oudere NSC’ers vinden ‘dit niet het moment’ om iets aan de aftrek te doen. Het amendement krijgt met 42 procent voorstemmen verrassend veel steun, maar de gevestigde belangen van de ouderen geven de doorslag.
Ondanks de slechte stand in de peilingen (NSC staat op 0 tot 2 zetels) houdt Van Hijum in zijn slotwoord de moed erin. ‘Nu heel veel kiezers hun stem nog moeten bepalen, gaan wij het verschil maken. Daar geloof ik in. Als het voetbalclub Vitesse lukt om terug te komen, dan kunnen wij dat ook.’
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant