Gesteund door de Verenigde Staten ruziet Israël met verschillende westerse landen over hun voorgenomen erkenning van een Palestijnse staat. Voor de Israëlische premier Benjamin Netanyahu is de diplomatieke rel een win-winsituatie.
De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties houdt eind deze maand zijn grote jaarlijkse bijeenkomst in New York. Dit keer staat die in het teken van het Israëlisch-Palestijns conflict en de oorlog in Gaza.
Op initiatief van Frankrijk en Saoedi-Arabië hebben landen als Frankrijk zelf, het Verenigd Koninkrijk, Canada en België gezegd Palestina als staat te willen erkennen. Daar zijn wel voorwaarden aan verbonden: België stelde deze week bijvoorbeeld dat Hamas eerst zijn machtspositie in Gaza moet opgeven en alle overgebleven Israëlische gijzelaars moet laten gaan.
De VS liet weten dat de Palestijnse president Mahmoud Abbas en andere vertegenwoordigers van de Palestijnse Autoriteit geen toestemming krijgen om de Algemene Vergadering bij te wonen, een besluit dat werd toegejuicht door Israël.
De Israëlische regering beraadt zich zelf ook op een reactie. Meerdere anonieme Israëlische functionarissen zeiden vorige week tegen persbureau Reuters dat Israël overweegt om delen van de bezette Westelijke Jordaanoever formeel in te lijven.
Dat annexatieplan komt niet uit de lucht vallen, zegt Noa Schonmann, historicus van het Midden-Oosten aan de Universiteit Leiden. "Het werd al een tijd besproken en gepland." Dat tekent twee belangrijke politieke eigenschappen van Netanyahu: de Israëlische premier is een overlever en een rasopportunist. "Nu is de vraag of deze diplomatieke rel hem de juiste gelegenheid verschaft en of hij die aangrijpt."
Wat er verder ook gebeurt, in eigen land komt Netanyahu hier volgens Schonmann sterker uit. "Deze internationale druk heeft daar helemaal geen negatieve gevolgen voor hem. Sterker nog: hij is zo'n slimme politieke speler dat hij het voor zijn eigen gewin zal gebruiken. Zijn andere landen gevoelig voor het Israëlische dreigement, dan dooft de ophef rond de VN-top als een nachtkaars. Zijn ze dat niet, dan kan Netanyahu door met zijn annexatieplan. In beide scenario's komt hij als winnaar uit de bus."
Israëlische mainstream media aan de rechterkant van het politieke spectrum zien dit ook niet als een bedreiging, zegt de historicus. "De Belgische aankondiging werd bijvoorbeeld wel genoemd, maar haalde de voorpagina's niet. Discussies over de erkenning van Palestina door westerse landen gaan vooral over de vraag of dat neerkomt op een beloning voor Hamas."
Dat betekent niet dat alle Israëliërs achter de regering-Netanyahu staan. In recente peilingen zegt bijvoorbeeld een meerderheid van de ondervraagde Israëlische Joden, die ongeveer driekwart van de Israëlische bevolking vertegenwoordigen, dat de oorlog moet worden beëindigd met een staakt-het-vuren en de vrijlating van Israëlische gijzelaars. De meeste Israëliërs vinden dat het Israëlische leger vervolgens helemaal moet vertrekken uit Gaza.
Tegelijkertijd is de hoop op een duurzame vrede geslonken. In een peiling van het Pew Research Center in juni zei 21 procent van de ondervraagde Joodse Israëliërs te geloven dat Israël en een Palestijnse staat ooit vreedzaam naast elkaar kunnen bestaan, het laagste percentage sinds 2013.
Verschillende experts zeiden eerder tegen NU.nl dat het streven naar erkenning van Palestina vooral een middel is om diplomatieke druk uit te oefenen. Een symbolisch belangrijke stap, zeker in landen die altijd te boek stonden als trouwe bondgenoten van Israël. Maar op korte termijn legt het weinig gewicht in de schaal.
Critici van het Frans-Saoedische VN-initiatief wijzen erop dat 147 van de 193 lidstaten van de VN al een Palestijnse staat erkennen. Dat Frankrijk en het VK dat als G7-landen en permanente leden van de VN-veiligheidsraad ook willen doen is belangwekkend, maar die twee hebben weinig directe invloed in Tel Aviv. Voor de Israëlische regering is alleen steun van de VS een eerste levensbehoefte. Uit die hoek valt weinig gevaar te verwachten: president Donald Trump geeft Israël tot nu toe vrij spel.
De voorwaarden die de betrokken landen stellen, zoals het buitenspel zetten van Hamas, zijn bovendien lastig te verwezenlijken. Dus het is de vraag of het überhaupt tot erkenning komt.
Daar komt bij dat het makkelijker is om te stellen dat er een Palestijnse staat moet komen dan om te bepalen hoe die eruit moet zien. Schonmann: "Voor een Palestijn gaat het waarschijnlijk om een normale, volwaardige staat. De meeste Israëliërs, ook die uit het vredeskamp, denken eerder aan een soort gedemilitariseerd zelfbestuur."
Source: Nu.nl algemeen