De hevigheid van het debat rondom Gaza en Israël geeft sommige Joodse studenten in Nederland een ongemakkelijk gevoel. Al zijn ze het oneens met het Israëlische beleid in Gaza, ze ervaren door alle protesten weinig ruimte voor hun Joodse identiteit.
Yoram (18) begon dit jaar enthousiast aan zijn studie geschiedenis aan de Universiteit Leiden, in de hoop later de politiek in te gaan. Maar het begin viel zwaar tegen. "Toen ik het faculteitsgebouw binnenkwam, zag ik overal anti-Israëlposters en -stickers. Gezien het publieke debat had ik dat misschien kunnen verwachten. Maar de houding van sommige docenten had ik niet verwacht", vertelt hij aan NU.nl.
Tijdens de introductiedag merkte Yoram hoogleraren met Palestijnse sjaals op, wat hem ongemakkelijk maakte. "Het eerste college ging over 'marcheren voor vrede', met voorbeelden zoals de Gazamars en Greta Thunbergs Freedom Flotilla. Vanaf dat moment voelde ik me buitengesloten. Hoe kan ik hier vrij mijn mening uiten als docenten een politieke voorkeur tonen?"
Yoram is Nederlands en openlijk religieus joods. "Ik bezoek wekelijks de orthodoxe synagoge en ben trots op mijn identiteit. Maar hier lijkt het alsof ik die moet verbergen om geaccepteerd te worden." Hij denkt dat docenten zijn werk niet neutraal beoordelen vanwege zijn overtuigingen.
De Joodse geschiedenisstudent ziet posters zoals "Verbreek de banden met Israël" in docentenkantoren hangen. Hij voelt daardoor dat de universiteit deze houding accepteert. "Ik verwachtte academische vrijheid, maar er lijkt geen ruimte te zijn voor mijn identiteit."
Avigail (23), rechtenstudent aan de Universiteit van Amsterdam (UvA), deelt vergelijkbare ervaringen. "Docenten dragen pro-Palestijnse sjaals, pro-Palestijnse stickers zijn geplakt op laptops en lesstof presenteert anti-Israëlretoriek als feit. Het voelt alsof ik me steeds moet verantwoorden: 'Ja, ik kom uit Israël, maar ik ben voor vrede.' Dat zou niet nodig moeten zijn."
Het afgelopen jaar voelde Avigail zich geïsoleerd na de escalatie in Gaza, ook al is ze het met veel zaken daar oneens. "Veel medestudenten gebruiken Israël als pispaaltje en geven alle Joodse mensen de schuld", vertelt ze.
Avigail merkt dat veel Joodse studenten hun identiteit verbergen uit angst voor negatieve reacties. "Niet iedereen durft zich uit te spreken, de kans op gedoe is groot."
De rechtenstudent vertelt over incidenten zoals antisemitische opmerkingen en Hitlerfoto's in groepschats. Ook beweert ze dat er docenten zijn die weigeren papers over antisemitisme te beoordelen.
Het universiteitsbestuur reageert vaak laks, vindt Avigail. Ze denkt dat het bestuur bang is voor relletjes of schade en antisemitisme daarom niet serieus aanpakt.
Na de Hamas-aanslagen op 7 oktober 2023 hoorde Avigail een klasgenoot zeggen: 'Ik snap Hamas.' "Terwijl ik me nog zorgen maakte over hoe het met mijn familie in Israël was, verwees de docent mij naar de vertrouwenspersoon, alsof ik het probleem was." Later moest ze naar een andere klas, zodat zij en de klasgenoot elkaar niet meer tegen zouden komen in de les. "Dat lost niets op", zegt Avigail.
Voor beide studenten heeft de sfeer op de universiteit hun eigen toekomstplannen veranderd. Yoram overweegt te stoppen en terug te keren naar het hbo, ondanks zijn passie voor geschiedenis. "Ik wil mijn identiteit niet vier jaar lang verhullen."
Hij heeft vorig jaar zijn propedeuse gehaald in Vastgoedkunde. Daar voelde hij zich vrij om zichzelf te zijn. "Docenten waren daar niet politiek activistisch. Moslimstudenten accepteerden me daar. Het was helemaal geen onderwerp van gesprek."
Avigail overweegt een studie in Israël. "Ik ben klaar met Nederlandse universiteiten." Bij de universiteit in Tel Aviv voelde ze zich welkom. "Het was mooi om te zien dat mensen aan vredesinitiatieven werkten, zonder dat je je identiteit hoeft te verbergen."
NU.nl heeft naar aanleiding van de interviews met Yoram en Avigail de Universiteit Leiden en Universiteit van Amsterdam om een reactie gevraagd.
De achternamen van de geïnterviewden zijn bekend bij de redactie.
Source: Nu.nl algemeen