Storingen bij westerse communicatieapps als Google Meet, WhatsApp en Telegram lijken het werk te zijn van de Russische overheid. Het Kremlin wil Russen laten overschakelen op de Russische ‘superapp’ Max, die sinds deze week verplicht is op alle nieuwe telefoons.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De storingen bij Google Meet komen op een moment dat deze app in Rusland populairder is dan ooit. Toen de Russische autoriteiten in augustus verregaande beperkingen oplegden aan telefoongesprekken via berichtendiensten WhatsApp en Telegram, steeg Google Meet direct naar de tweede plek in de lijst met meest gedownloade apps in Rusland.
De Russische mediawaakhond Roskomnadzor ontkent elke betrokkenheid bij de schijnbaar onverklaarbare storingen, maar de techbedrijven wijzen van de hand dat er bij hen sprake is van een technisch probleem.
Duidelijk is in in ieder geval dat de Russische president Vladimir Poetin het ontmoedigen van software uit ‘onvriendelijke landen’ dit voorjaar tot officieel overheidsbeleid heeft verklaard. ‘We moeten ze verstikken’, zei Poetin over de producten van westerse techbedrijven. De blokkade van Telegram en WhatsApp beperkt zich vooralsnog tot telefoon- en videogesprekken, de tientallen miljoenen Russische gebruikers kunnen nog wel berichten versturen via de apps.
Volgens het Kremlin zijn Russen op buitenlandse platforms kwetsbaarder voor fraude en andere cybercriminaliteit. Critici stellen echter dat de maatregelen zijn bedoeld om Russische internetgebruikers afhankelijk te maken van Russische apps, waarop de overheid gemakkelijker controle kan uitoefenen.
Dat past binnen de vergaande censuur die Rusland de afgelopen jaren heeft opgevoerd. Duizenden websites zijn geblokkeerd, net als sociale-mediaplatformen als Instagram en Facebook. Ook de toegang tot VPN-programma’s, waarmee Russen toegang kunnen krijgen tot verboden websites, wordt steeds verder beperkt.
In de pogingen om de app-bibliotheek van Russische smartphonegebruikers verder te ‘russificeren’, staat de laatste maanden één programma centraal: het nieuwe digitale platform Max, ontwikkeld door het Russische sociale medium VKontakte. Bekend als het Russische alternatief voor Facebook werkt VKontakte al jaren nauw samen met de Russische autoriteiten. Het Kremlin heeft het bedrijf de opdracht gegeven om Max te ontwikkelen tot het vlaggenschip van het Russische internet, vergelijkbaar met het Chinese WeChat.
Gebruikers kunnen via Max niet alleen chatten en videobellen, maar ook internetbankieren en vakanties boeken. Het Russische digitale overheidsportaal Gosoesloegi wordt eveneens in Max geïntegreerd. Sinds vorige maand is het al mogelijk om inlogcodes voor Gosoesloegi in de app te ontvangen.
Een eerste testversie van Max werd in maart uitgebracht, maar pas deze zomer kreeg de app echt voet aan de grond. In juni had Max volgens VKontakte een miljoen gebruikers, halverwege augustus was dat gegroeid tot achttien miljoen. Die stormachtige groei is het gevolg van een grootschalige promotiecampagne.
Meerdere Russische influencers hebben de app de afgelopen maanden aangeprezen. Ook zanger Egor Krid prijst de betrouwbaarheid van de app aan in de videoclip van zijn nieuwste nummer: ‘Met Max heb je zelfs op zee beet.’
In tientallen Russische provincies is het gebruik van Max inmiddels verplicht voor ambtenaren en leraren, achterhaalde de onafhankelijke nieuwssite Vjorstka. Sinds 1 september moet de app verplicht geïnstalleerd staan op alle nieuwe telefoons die in Rusland uitkomen.
Niet iedereen is enthousiast over de ‘superapp’. Op appstores staan honderden negatieve recensies van Max. Een deel van de kritiek betreft de kwaliteit van telefoon- en videogesprekken, maar de meeste klachten gaan over het privacybeleid van Max. De app vereist toegang tot persoonlijke informatie, locatiegegevens en de camera en microfoon van apparaten. Inloggen bij Max is alleen mogelijk met een Russisch of Belarussisch telefoonnummer.
Aangezien moederbedrijf VKontakte grotendeels in overheidshanden is − staatsbedrijf Gazprom bezit meer dan de helft van de aandelen − vrezen gebruikers dat de Russische overheid via Max eenvoudig toegang kan krijgen tot hun gegevens. Ook bestaan er zorgen over de gehaaste ontwikkeling van de app. VKontakte heeft beloningen van omgerekend tienduizenden euro’s uitgeloofd aan mensen die kwetsbaarheden vinden in de beveiliging van Max.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant