Vrouwelijke slachtoffers van de aardbeving in Afghanistan krijgen door de strikte regels van de Taliban veel minder hulp dan mannen. Dit melden internationale hulporganisaties en verslaggevers ter plekke. Ondertussen is het dodental opgelopen tot 2.200.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden. Hij bezocht Afghanistan meermaals.
Volgens de regels van de Taliban mogen vrouwen alleen contact hebben met naaste familieleden. Fysiek contact is al helemaal uit den boze. Dit leidt ertoe dat Afghaanse hulpverleners (voor het merendeel mannen) vrouwelijke slachtoffers vaak niet behandelen.
‘Het is een heel groot probleem’, zegt Eva Berkman, woordvoerder van het Nederlandse Cordaid. ‘Mannelijke hulpverleners mogen vrouwen niet aanraken, dat is heel strikt. Daarom zetten onze lokale partners gemengde teams in.’
Vrouwen en oudere meisjes kunnen zo toch onder het puin vandaan worden gehaald en worden verzorgd door vrouwen. Cordaid, dat sinds 2001 een kantoor heeft in de Afghaanse hoofdstad Kabul, werkt met lokale partnerorganisaties.
Een probleem is echter dat er veel minder vrouwelijke hulpverleners zijn dan mannelijke. Dit is mede het gevolg van de beperkingen die de Taliban opleggen aan vrouwen die willen werken of studeren. Voor de meeste meisjes houdt het onderwijs op na de basisschool. Vorig jaar verklaarden de Taliban faculteiten geneeskunde taboe voor vrouwelijke studenten.
In het dorp Mazar Dara in de provincie Kunar ‘aarzelden leden van het volledig mannelijke medische team om vrouwen onder het puin van ingestorte gebouwen vandaan te halen’, schrijft The New York Times. Vastzittende en gewonde vrouwen werden achtergelaten, wachtend tot vrouwen uit andere dorpen de plek bereikten en hen uitgroeven.
‘Het voelde alsof vrouwen onzichtbaar waren’, zo wordt de 33-jarige Tahzeebullah Muhazeb geciteerd, een mannelijke vrijwilliger die naar het dorp was gekomen. ‘De mannen en kinderen werden eerst behandeld, de vrouwen zaten apart te wachten op hulp.’
In het dorp Andarluckaki werden gewonde mannen en kinderen na de aardbeving in allerijl door een noodhulpteam weggevoerd en medisch verzorgd, zegt de 19-jarige Aysha tegen de krant. Aysha, andere vrouwen en adolescente meisjes, van wie sommigen bloedend, werden aan de kant geduwd. ‘Ze verzamelden ons in een hoek en vergaten ons. Niemand vroeg wat we nodig hadden of sprak ons zelfs maar aan.’
Vrouwen zijn bovendien onevenredig getroffen door de aardbeving, die volgens de autoriteiten minstens 2.200 dodelijke slachtoffers heeft geëist. Zeker 3.640 mensen raakten gewond. Doordat vrouwen volgens de gedragsregels van de Taliban meestal binnen zitten en het huis alleen samen met een mannelijk familielid mogen verlaten, werden vooral zij bedolven onder het puin.
‘Vrouwen en meisjes dragen de zwaarste lasten van deze ramp, dus we moeten zorgen dat hun behoeften centraal staan in de respons’, zei Susan Ferguson van UN Women Afghanistan deze week. De VN waarschuwen dat de noodhulpfondsen opraken. Na de machtsovername door de Taliban in 2021 is de hulp aan het straatarme land sterk geslonken.
In Oost-Afghanistan, waar de aardbeving plaatsvond, waren donderdag en vrijdag twee krachtige naschokken, waarschijnlijk met nieuwe slachtoffers. Het reddingswerk wordt bemoeilijkt door aardverschuivingen en onbegaanbare wegen.
Ook buiten urgente rampsituaties is de hulpverlening aan vrouwen in Afghanistan problematisch. Dit was al zo in de eerste periode van Taliban-bewind (1996-2001). Het was destijds bijvoorbeeld verboden voor vrouwen om te werken voor hulporganisaties in zichtbare functies.
Voor de VN-voedselorganisatie FAO werd het vrijwel onmogelijk, zo constateerde de Volkskrant ter plekke in februari 1998, om voedselpakketten uit te delen aan weduwen met kinderen. Er was immers geen man in huis om het pakket in ontvangst te nemen (van een man).
Hulpverleners kozen veelal voor een beleid van drie stappen vooruit, twee achteruit. Met beleefde aandrang werd bij de Taliban-autoriteiten maximale ruimte bedongen. Gangbaar was de tactiek van ‘mondje dicht en oogje toe’: zolang projecten met vrouwen niet te veel aandacht trokken, waren Taliban-commandanten soms bereid de andere kant op te kijken.
In de nasleep van de aardbeving is zo’n aanpak niet aan de orde. In het dorp van Aysha was donderdag, vier dagen na de ramp, nog geen enkele vrouwelijke hulpverlener verschenen. Zij en haar 3-jarige zoontje hadden de afgelopen nachten buiten doorgebracht. ‘God heeft mij en mijn zoon gered’, zei ze. ‘Maar na die nacht begreep ik: als vrouw hier zijn we altijd de laatsten die gezien worden.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant