Vrouwen In raden van commissarissen steeg het aandeel vrouwen in een jaar tijd van 40 naar 44 procent, in de raden van bestuur klom het aandeel vrouwelijke bestuurders van 16 naar 17 procent. „Homogeniteit leidt zelden tot vernieuwing.”
Marguerite Bérard trad in april aan als bestuursvoorzitter van ABN Amro. Rechts de vertrokken bestuursvoorzitter Robert Swaak.
Steeds meer vrouwen vinden hun weg naar de top van beursgenoteerde bedrijven. Dat blijkt uit de jaarlijkse Female Board Index, die de samenstelling van de raden van bestuur en commissarissen van 82 Nederlandse beursfondsen bijhoudt. Vooral in de raden van commissarissen gaat het snel: daar steeg het aandeel vrouwen in een jaar tijd van 40 naar 44 procent — ruim boven het wettelijke quotum van 33 procent. In de raden van bestuur gaat het trager: het aandeel vrouwelijke bestuurders klom van 16 naar 17 procent.
Bij commissarissen kun je nu eenmaal „breder zoeken”, zegt hoogleraar corporate governance Mijntje Lückerath (Tilburg University), die de lijst dit jaar voor de negentiende keer samenstelde. „Het is vaak een nevenfunctie waarvoor je extern kandidaten zoekt. Voor een bestuursfunctie heb je mensen nodig die uit het bedrijf of de sector doorgroeien. Dat vraagt een divers reservoir, en dat is pas de laatste jaren sterker geworden.”
Wat ook meespeelt: vrouwen parttime móésten vroeger werken om voor de kinderen te zorgen. Dat is aan het verdwijnen en kinderopvang is nu beter geregeld. „Vrouwen die zien dat er anderen doorgroeien, raken zelf gemotiveerd om verder te komen. Dat kan met name voor de jongere generatie heel belangrijk zijn.”
In de VS worden onder president Donald Trump gewerkt aan het terugdraaien van diversiteits- en inclusiebeleid. Heeft dat ook gevolgen in Nederland?”Dat verwacht ik eerlijk gezegd niet. Er wordt vaak gedacht dat wet- of antiwetgeving allesbepalend is, maar dat valt mee. Het klopt dat sommige Amerikaanse bedrijven formeel hun diversiteitsbeleid van de website halen. Maar veel van deze bedrijven willen nog steeds diverser worden, omdat de maatschappij dat nu eenmaal vraagt. Het is simpelweg niet meer van deze tijd om een homogene groep mensen in de top te hebben. Dat is groter dan politiek.”
Hoe effectief is de quotumwet gebleken?”De quotumwet is een beetje symboolwetgeving. Al ruim voor de wet in 2022 werd ingevoerd, zagen we een duidelijke toename van vrouwen in de bestuurskamer. Toen de wet inging, zaten we gemiddeld al op 33 procent, vooral de grote bedrijven voldeden ruimschoots. Ik ben groot voorstander van diversiteit, maar ik vind dat ondernemingen zelf hun doelen moeten stellen. Als ze dat niet doen, schaadt dat hun reputatie. Net zoals er rookschaamte bestaat, is er nu ook homogeniteitsschaamte.
De wet zorgt daarnaast voor veel onzekerheid. Er staat dat beide seksen voor minstens een derde vertegenwoordigd moeten zijn. Dat betekent dat een bedrijf dat niet voldoet, bij de volgende benoeming geen man mag kiezen. Maar wat als je nét voldoet? Zou je daarna iemand mogen benoemen die het percentage weer onder de 33 procent brengt? Daar hebben we nooit een duidelijke uitleg over gekregen. Dat leidt tot discussie over de letter en de geest van de wet. Dat is problematisch, want als je de wet niet naleeft, is een benoeming nietig. Iedereen kan daar bezwaar tegen maken, met grote persoonlijke en financiële gevolgen.”
Waren de resultaten van dit jaar goed, of valt er toch wat op aan te merken?”Over het geheel genomen zijn de resultaten goed, vooral bij de grote bedrijven. Het zijn nu vooral de kleine beursfondsen waar het wringt. Soms gaat het om lege beurshulzen [bedrijven die nog wel een beursnotering hebben, maar nauwelijks nog activiteiten] of kleine fondsen waar de raad van commissarissen maar uit één persoon bestaat. Vorig jaar voldeden alle middelgrote beursgenoteerde bedrijven nog aan het quotum, maar nu drie niet meer. Dat komt vooral doordat vrouwelijke commissarissen zijn afgetreden en vacatures nog niet zijn ingevuld. Formeel zijn die bedrijven dus niet in overtreding, want het ligt voor de hand dat er op die plek opnieuw een vrouw benoemd zal worden.”
Zijn diverse bedrijven innovatiever?”Dat is een beetje een kip-ei-verhaal. Je kunt zeggen: bedrijven die al diverser en inclusiever zijn, benoemen sneller een vrouw in de top. Maar je kunt ook redeneren dat juist de benoeming van meer vrouwen de cultuur verandert en bedrijven innovatiever maakt. Het is alleen moeilijk precies te kwantificeren wat er nou eerder was en welk effect direct aan diversiteit is toe te schrijven. Wel weten we dat homogeniteit zelden tot vernieuwing leidt. Als je verschillende perspectieven aan tafel hebt, worden besluiten beter. Dat is op zichzelf al een reden om diversiteit na te streven.”
Een overzicht van de verhalen die de economieredactie vandaag heeft gemaakt