Terwijl de Franse regering maandag dreigt te vallen over de begroting voor 2026, staat Frankrijk er financieel bar slecht voor, zegt econoom Philippe Dessertine. De gevolgen doen zich mogelijk tot in Nederland voelen.
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Maandag stemt het Franse parlement over het lot van François Bayrou, op initiatief van de premier zelf. Bayrou hoopt zo steun te krijgen voor zijn begroting, maar waarschijnlijker is dat de oppositie hem naar huis stuurt uit onvrede over de miljardenbezuinigingen. Achter de volgende politieke crisis die in Frankrijk in de maak is, dreigt ook een financiële crisis, waarschuwt econoom Philippe Dessertine. Hij kan het weten: hij gaf jarenlang begrotingsadvies aan de Franse overheid. Nu doceert hij financiën aan de Sorbonne Universiteit. ‘De Franse omgang met overheidsuitgaven is rampzalig.’
Frankrijk kampt al tijden met een begrotingstekort en een forse staatsschuld. Wat staat er op het spel?
‘De Franse schuld groeit zo hard dat een steeds groter deel van de begroting naar afbetaling gaat. Dat is ook voor Nederland en heel Europa een probleem. We hebben op korte termijn massale investeringen nodig, zoals in kunstmatige intelligentie en satellieten – belangrijk voor nieuwe economische groei – maar ook in defensie. Frankrijk dreigt daarvoor geen geld meer te hebben.
‘Als je een hypotheek hebt, houd je na het aflossen van de schuld een huis over. Maar met het afbetalen van staatsschuld bouw je niets op voor de toekomst. Er is steeds minder geld beschikbaar om investeringen te doen, terwijl de overheidsvoorzieningen achteruitgaan. Private investeerders blijven daardoor ook weg. Als het vertrouwen dat Frankrijk zijn schulden kan afbetalen verder keldert, dreigt een financiële crisis.
‘Het gevaar dat de schuld onbeheersbaar wordt, komt steeds dichterbij. Dinsdag bleek dat de rente op langlopende staatsschuld fors stijgt, zeker voor Frankrijk. We staan aan de rand van de afgrond.’
Hoe kan dat?
‘Omdat we altijd inzetten op meer geld uitgeven als oplossing voor problemen, in plaats van te hervormen. Hebben we slechte onderwijsresultaten? Dan gaat er meer geld naar het onderwijs. Hebben we problemen met veiligheid? Dan krijgt de politie meer geld. We zien dat bij president Macron – zeker tijdens de gelehesjesprotesten en de coronapandemie – maar evengoed bij zijn voorgangers. Meer geld steken in iets wat structureel disfunctioneert, verergert de problemen. We moeten de publieke dienstverlening fundamenteel hervormen.’
Wat gaat daar structureel mis?
‘Frankrijk wordt heel centralistisch bestuurd. Daardoor zijn publieke dienstverleners mastodonten geworden die geld slurpen. Hoe groter de organisatie, hoe meer geld naar bureaucratie gaat in plaats van de dienstverlening zelf. Dat zien we bij het leger, in het onderwijs en in de gezondheidszorg, waar relatief steeds minder mensen het inhoudelijke werk doen. We moeten naar een horizontaal bestuur.’
Waarom is het zo moeilijk de begroting in balans te brengen?
‘Geen politicus wil zich wagen aan enorme hervormingen, want dat leidt tot verlies bij de verkiezingen. Pas als de crisis acuut genoeg is, beginnen we daaraan. Dat geldt overigens niet alleen voor Frankrijk.’
Hervorming stuit op grootschalig protest, getuige de demonstraties tegen pensioenhervorming.
‘Pensioenen zijn slechts een deel van het probleem. En als je hervormingen een voor een doet, creëer je enorme onvrede die politieke consequenties heeft. De zaak is nog steeds niet opgelost, zeggen mensen dan achteraf, en daar hebben ze gelijk in. Als je slechts een deel van het probleem aanpakt, krijg je ten eerste geen goed resultaat, en ten tweede versterk je het conflict.
‘Premier Bayrou heeft de moed gehad te zeggen dat we een probleem hebben. Maar zijn voorstellen om te hervormen zijn te beperkt. Bovendien ontbreekt het aan een plan hoe we een nieuw model voor economische groei bouwen. Daarmee lopen we in heel Europa achter. Hoe meer we bezig blijven met crises uit het verleden, zoals nu met het oplossen van de begrotingstekorten, hoe groter die achterstand wordt.’
Wat kunnen we na maandag verwachten?
‘Ongeacht hoe de vertrouwensstemming maandag verloopt, de begroting blijft een chaos. Dat is zeer problematisch in deze tijd van grote internationale spanningen, waarin we grote investeringen nodig hebben voor welvaart.
‘Het waarschijnlijkste scenario is dat we een nieuwe premier krijgen, die met spoed een nieuwe begroting moet opstellen om niet meteen te worden weggestemd. Dat is ingewikkeld, en dan dreigen we slechts oppervlakkige veranderingen te krijgen. Ook dan blijft het risico op een volgende regeringsval bestaan, met mogelijk nieuwe verkiezingen. Als het zover komt, zal dat op de financiële markten tot grote onrust leiden over de Franse schuld. Dat is voor de hele eurozone nadelig.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant