Onderzoekers en sanctierechtadvocaten zeggen tegen Nieuwsuur dat veel Nederlandse internetproviders en socialemediaplatforms zich niet aan de Europese sancties tegen Russische mediabedrijven houden. Die sancties zijn ingesteld na de Russische invasie van Oekraïne in 2022 en moeten voorkomen dat Russische propaganda in Europa wordt verspreid. Officieel worden tientallen Russische media in Nederland en de EU gecensureerd en mogen niet beschikbaar zijn, maar in de praktijk zijn veel websites en kanalen nog bereikbaar.
De drie grote Nederlandse providers – KPN, VodafoneZiggo en Odido – hebben na vragen van Nieuwsuur enkele gesanctioneerde sites offline gehaald, waaronder het Russische legerkanaal en Russia Today. Toch blijft een groot deel van de verboden content online. Niels ten Oever van de Universiteit van Amsterdam merkt op dat veel internetproviders in Europa de wet nu niet naleven. Ook onderzoek van ISD Global laat zien dat in Duitsland, Frankrijk, Italië, Polen, Tsjechië en Slowakije minder dan een kwart van de Russische websites bij de drie grootste providers geblokkeerd werd.
Europese NGO's ontdekten dat bijna 800 gesanctioneerde kanalen uit Rusland en Belarus op social media nog steeds actief zijn, met tientallen miljoenen volgers. Een voorbeeld is het YouTube-kanaal van Rossiya-presentator Arkady Mamontov, dat bijna een half miljoen volgers heeft en propagandafilms van Mamontov toont. Ondanks dat hij en zijn zender op een Europese sanctielijst staan, blijft het account online. Sanctierechtadvocaten vinden dit ernstig en verwachten dat platforms dit makkelijk kunnen stoppen.
Het probleem wordt bemoeilijkt doordat handhaving beperkt is. In Nederland verloopt dat via het Openbaar Ministerie, dat vooral kijkt naar exportsancties. Een nieuwe sanctiewet die het opleggen van boetes zonder gevangenisstraf mogelijk maakt, ligt bij de Raad van State. Het ministerie van Buitenlandse Zaken benadrukt dat iedereen zich aan de wet moet houden, en dat overtredingen strafrechtelijk kunnen worden aangepakt door de FIOD en het OM.
Niet alle Nederlandse providers zijn blij met de sancties. Een groep kleine providers en de vakbond voor journalisten probeerden de sancties bij de rechter aan te vechten, omdat ze deze in strijd met het open internet en de vrijheid van meningsuiting vinden. Het is censuur verpakt in een sanctiejasje. Ze verloren hun zaak, dus de censuur geldt nog steeds. Handhaving blijft echter minimaal, terwijl landen als Frankrijk wel actief Russische websites blokkeren en waarschuwingen versturen.
Technische problemen maken het lastig om sancties goed uit te voeren. Internetadressen veranderen vaak, en nieuwe sites komen regelmatig bij. Europarlementariër Bart Groothuis pleit daarom voor een Europees centraal loket dat bedrijven helpt de sancties te volgen, met kennis over financiën, technologie en recht. Volgens Thijs Reuten (Groenlinks-PvdA) gaat het probleem verder dan mediabedrijven; veel EU-lidstaten doen te weinig om de censuursancties te handhaven en moeten aangesproken worden door de Europese Commissie.
Source: Fok frontpage