is columnist voor de Volkskrant.
De rivier is vervuild en kwetsbaar, maar oogt schoon en vrolijk, met golven, een begin van herfst. Het Maaspontje dat de grens oversteekt, van Eijsden in Nederland naar Lanaye in België op de andere oever, ‘cash only’, is uit de vaart wegens harde wind.
Dagjesmensen staan op de kade, het ‘bat’, zeggen ze in Eijsden, bij een eetcafé waar de Luikse gehaktballetjes vermaard zijn. Luik is niet ver. Iedereen hier heeft gehoord van de vervuiling die daar vandaan komt. Daarom kan Maaswater nu al een maand niet meer worden gebruikt als drinkwater.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Het probleem is ‘voornaam’, groot dus, verzuchten drie vriendinnen. Ze wandelen langs de rivieroever, een schitterende tocht, ze willen graag in de krant als ‘loslopende dames uit Maastricht’. Trouwens, ‘de politiek moet iets aan het milieu doen, maar het gaat alleen over de economische ontwikkeling’.
Bij een wit onderzoeksschip wappert de vlag van Rijkswaterstaat. Maaswater dat de grens passeert, komt via dit schip onder een vergrootglas. In augustus sloegen laboranten hier alarm: de rivier bleek verontreinigd met propamocarb, een antischimmelmiddel dat gebruikt wordt in de tuinbouw, bijvoorbeeld bij aardappelteelt. In de zomer staat het water laag, daarom spoelt het gevaar niet weg.
Vanaf Eijsden opent het panorama op het Belgische achterland. Bij een sluizencomplex net over de grens begint roestige, rommelige industrie. Autoriteiten in Wallonië speuren de Maasoevers af naar het bedrijf dat ergens bij Luik het antischimmelmiddel loosde. Mogelijk gebeurde dat per ongeluk, want dit het was een eenmalig incident.
Meestal is vervuiling een patroon. Deze rivier kent talloze vervuilers, ze staan op een digitale kaart, hoopvol Atlas voor een Schone Maas geheten.
Alleen al in Brabant en Limburg hebben zo’n 270 bedrijven een vergunning om op de Maas te lozen. Alle Franse en Belgische lozingsvergunningen komen daar nog eens bij. Een onzichtbaar aantal bedrijven loost bovendien afvalwater op het riool. Ook dat belandt in de rivier.
‘Het riool is een dark web’, zegt Maarten van der Ploeg, directeur van Riwa-Maas, de vereniging die zich inzet voor de waterkwaliteit van de rivier. Aan de telefoon vertelt Van der Ploeg over ‘bedrijven die niet weten wat ze lozen’, vergunningen zonder einddatum en stoffen die schadelijk zijn, maar desondanks niet verboden.
Denk aan lithium, door Duitse bedrijven in de Rijn geloosd, drinkwaterbedrijven hebben grote zorgen, maar officiële normen ontbreken.
Denk nou niet dat de problemen alleen uit het buitenland komen. In België liggen de uitstootnormen weliswaar hoger, maar bij een overtreding ‘pakt men stevig door’, zegt Van der Ploeg. In Nederland wijzen gemeente, provincie, het Rijk en inspectiediensten naar elkaar. ‘Transparantie’, ‘scherpe vergunningen’ en ‘controle’, dat lukt dan niet meer.
Terwijl alle ogen nu op België zijn gericht, vraagt de Nederlandse afvalverwerker CFS in Weert een nieuwe lozingsvergunning aan bij de provincie Limburg. CFS, naar eigen zeggen ‘hét adres voor afvalwaters’, verwerkt ‘olie- water-slibmengels’ en ‘industrieel vervuilde afvalwaters’. Stroomopwaarts aan de Maas bij Luik zit het internationale moederbedrijf.
CFS loost nu al pfas via het riool op de Maas, en wil nog meer van deze forever chemicals wegspoelen, van 125 gram pfas naar maar liefst 5 kilo. Veelzeggend: de afvalverwerker heeft geen idee welke schadelijke stoffen hij precies loost, er zijn immers zoveel soorten pfas. CFS hoopt op een ruim geformuleerde vergunning, geen ‘algemeen verbod’.
Het Waterschap Limburg waarschuwt dat zo’n vergunning de deur opent voor ‘onbeperkte’ lozingen. Pfas die bij kilo’s tegelijk in de Maas belanden, raken ‘toekomstige generaties’. De Inspectie Leefomgeving en Transport stelt dat CFS een ‘blanco cheque’ aanvraagt voor vervuiling.
Maar de provincie Limburg ziet geen problemen. Demissionair staatssecretaris Thierry Aartsen (VVD, Infrastructuur en Waterstaat) laat dit gebeuren, want de provincie is officieel bevoegd, daar mengt Den Haag zich niet in.
En zo wordt de drinkwaterrivier weer onzichtbaar vuiler en komen eeuwige chemicaliën straks uit de kraan.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant