Europese landen staan klaar om Oekraïne ‘robuuste’ veiligheidsgaranties te geven als de oorlog met Rusland is gestopt. Dat maakten de Franse president Emmanuel Macron en de Britse premier Keir Starmer donderdag bekend na een beraad in Parijs.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Macron zei na het overleg met meer dan dertig westerse landen dat 26 landen bereid zijn een bijdrage te leveren aan de veiligheidsgaranties. Deze bevatten, behalve economische en andere steun, ook een militaire component op land, ter zee en in de lucht.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky spreekt van een ‘eerste serieuze stap’. In de plannen blijft de verdediging van het land en de afschrikking van nieuwe externe agressie overigens in eerste plaats in handen van de grote Oekraïense krijgsmacht, die ‘geen beperkingen’ opgelegd mag krijgen in een vredesakkoord of staakt-het-vuren. De Europeanen zullen er alles aan doen die krijgsmacht zo sterk mogelijk te maken.
Doel van de directe militaire bijdrage van de ‘coalitie van bereidwilligen’ in Oekraïne zelf, waarover onder Brits-Franse leiding al sinds februari wordt gesproken, is volgens Macron ‘niet oorlog voeren met Rusland, maar de vrede bewaren’. Hoewel er nog altijd veel onopgeloste (en fundamentele) haken en ogen zitten aan de Europese plannen, leefde het overleg recentelijk weer op nadat de VS lieten doorschemeren wel op de achtergrond steun te willen geven aan de Europese missie.
Daarom wil Europa nu vooral een signaal geven dat het de bereidheid - en de plannen - heeft om na een staakt-het-vuren of akkoord in actie te komen. Dat geeft ruimte om concreet met de Amerikanen te bespreken welke hulp zij willen leveren. De vage (en soms tegenstrijdige) uitspraken daarover gingen tot dusver in de richting van inlichtingensteun, hulp bij commandovoering en ‘hulp in de lucht’, veelal geïnterpreteerd als hulp bij de luchtverdediging. Tegelijk maakten de Amerikanen bekend geen ‘boots on the ground’ te willen: dat is aan Europa.
Volgens Macron is in het videoberaad, dat enkele Europese leiders hadden met president Trump na de Europese bijeenkomst, afgesproken dat ‘de komende dagen’ afspraken zullen worden gemaakt over wat de Amerikaanse ondersteuning zal zijn voor de Europese ‘force de reassurance’. Europa neemt zijn verantwoordelijkheid, aldus Macron, en de volgende etappe is hernieuwd Amerikaans-Russisch overleg. Als Rusland dan blijft weigeren om serieus te onderhandelen, komen er volgens de Franse president ‘additionele sancties die zijn afgestemd met de Verenigde Staten’.
Dat de Europeanen hopen eindelijk gezamenlijk met de VS de druk op Rusland te kunnen verhogen, werd donderdag ook beaamd door de Finse president Alexander Stubb. Veel Europese regeringen geloven niet dat zonder die extra druk Poetin ooit bereid zal zijn tot serieuze onderhandelingen en concessies.
Een functionaris van het Witte Huis zei donderdag dat Trump in dat opzicht ook meer van de Europeanen verwacht. De Amerikaanse president zou zijn Europese gesprekspartners hebben gezegd dat ze moeten ophouden met het afnemen van Russische olie en dat ze de economische druk op China moeten verhogen vanwege de steun van dat land aan het Russische oorlogsapparaat.
Tijdens zijn bezoek aan China deze week liet Poetin er opnieuw geen twijfel over bestaan dat de Russische doelen in Oekraïne onveranderd zijn. Als deze door Amerikaanse bemiddeling niet aan de onderhandelingstafel kunnen worden bereikt, ‘moeten alle taken die voor ons liggen met de kracht van wapens worden bereikt’. Rusland heeft de afgelopen weken ook heel duidelijk gemaakt dat het categorisch tegen elke aanwezigheid van militairen van Navo-bondgenoten in Oekraïne is.
Over die stellige Russische afwijzing zei secretaris-generaal van de Navo Mark Rutte donderdag: ‘Waarom zijn we geïnteresseerd in wat Rusland denkt over troepen in Oekraïne? Het is een soeverein land, Rusland heeft daar niets mee te maken. We moeten stoppen Poetin te belangrijk te maken.’
Ondertussen belden EU-kopstukken donderdag met de Indiase leider Narendra Modi, die deze week in China nog in een innige omhelzing verstrengeld was met Poetin. Zij vroegen hem Poetin te overtuigen de oorlog tegen Oekraïne te stoppen. Sinds India is getroffen door harde Amerikaanse handelssancties, zitten de gesprekken met de EU over een handelsakkoord in de lift.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant