Gaza-protesten bij popconcerten Na een zomer vol gaza-protesten en annuleringen staat het uitgesproken Ierse hiphoptrio Kneecap vrijdag in Paradiso. Hun komst leidde tot dreigementen. Is popmuziek een gevaar of is de pop ín gevaar?
Publiek tijdens een optreden van Kneecap op het Glastonbury festival in juni dit jaar. Foto Matt Cardy
Een spandoek met ‘If Bob Vylan plays that night, Amsterdam will stand and fight’, verscheen deze zomer voor de deur van Paradiso, toen bekend werd dat de groep Bob Vylan er deze maand optreedt. De receptie van de popzaal ontving daarnaast een stroom telefoontjes en e-mails met dreigementen, ook over de Ierse hiphopgroep Kneecap, die dit weekend speelt. Beide groepen spreken zich uit voor Palestijnen en tegen Israël, en dat blijkt voor sommigen reden de podia waar ze welkom zijn te bedreigen. Artiesten zelf zien hun concerten geannuleerd worden, ze worden geboycot en zelfs vervolgd wegens het verheerlijken van terrorisme.
Wat is er aan de hand? Is popmuziek een gevaar, of is de popmuziek ín gevaar? Het begon toen Kneecap, een hiphoptrio uit Belfast, in april in Californië op festival Coachella voor 125.000 man speechte over de ‘Israëlische genocide op de Palestijnse bevolking’. „Fuck Israel. Free Palestine!”, riepen ze, met hevige reacties als gevolg. Hun Amerikaanse visa werden ingetrokken, en optredens in Duitsland en Engeland afgezegd. Hongarije, waar ze op festival Sziget zouden spelen, stelde een inreisverbod van drie jaar voor ze in. Kneecap-rapper Mo Chara (pseudoniem van Liam Óg Ó hAnnaidh) moet in september voorkomen bij de rechtbank in Londen voor aanzetten tot terrorisme, omdat hij met een Hezbollah-vlag zou hebben gezwaaid.
In juni volgde meer ophef. Eerst rond Kneecap, omdat de Britse premier Keir Starmer had opgeroepen de band van het Glastonbury-festival te schrappen – tevergeefs, nu scandeerde groep en publiek zowel ‘Free Palestine’ als ‘Fuck Keir Starmer’. En vervolgens ontstond er ophef rond de Londense punkrappers Bob Vylan op datzelfde festival, omdat ze ‘dood aan de IDF’ riepen. Dat werd uitgelegd als een oproep tot geweld. Het kostte ze hun Amerikaanse tour, en festivals in Frankrijk, Duitsland en Engeland. Voorman Pascal Robinson-Foster werd door regeringsleden en opperrabbijn Ephraim Mirvis beschuldigd van ‘afschuwelijke haat-taal’ en de BBC, die het optreden van Bob Vylan live had uitgezonden, besloot voortaan van tevoren te bepalen welke concerten high risk zijn en deze niet meer rechtstreeks te verslaan.
Zo bereikte de oorlog in Gaza de Europese festivalpodia. Ook op Nederlandse festivals als Into The Great Wide Open, Best Kept Secret, Pinkpop en Lowlands werd solidariteit geuit in leuzen, speeches en spandoeken. ‘Free, free Palestine!’, klonk overal. En het was toch al een zomer waarin artiesten werden geboycot door festivals – en festivals door artiesten. Toen bekend werd dat een aantal festivals eigendom is van financieringsmaatschappij KKR (dat investeert in bedrijven die militaire technologie kunnen leveren aan Israël), volgde een reeks afzeggingen. In Nederland onder andere bij Zwarte Cross in Lichtenvoorde (Goldband en Hang Youth bijvoorbeeld), en bij het Amsterdamse lhtbi-festival Milkshake, dat uiteindelijk bijna geen live-act meer over had.
Krijgen we na een hete zomer nu ook een hete herfst? De komst van Kneecap en Bob Vylan, deze en volgende week in Paradiso, zorgde voor veel commotie. Gemaskerde mensen hingen ’s nachts spandoeken op (‘Sobibor begon met een bordje, ParadiSSo begint met een podium’), de woorden ‘terror moskee’ werden geschilderd op de deur. Stickers werden op het gebouw geplakt met ‘voor Joden verboden’.
„Er waren allerlei anonieme berichten die ons uitmaakten voor ‘Jodenhaters’”, zegt Paradiso-woordvoerder Jurry Oortwijn. Hij vertelt dat het in golven gaat. „Iets wat heel in de verte verband houdt met onze programmering, kan een aanleiding zijn. Toen NSC uit het kabinet stapte, werd dat uitgelegd als ‘pro-Hamas’. Dat leidde bij ons weer tot boze telefoontjes over de concerten van Bob Vylan en Kneecap.”
De foto’s van de spandoeken voor Paradiso werden gedeeld op sociale media, ook door het CIDI (Centrum Informatie en Documentatie Israël). „Wij weten niet wie achter deze acties zitten, en dit is niet het soort aanpak dat ik zelf zou kiezen”, zegt CIDI-directeur Naomi Mestrum. „Maar we plaatsten deze foto’s op X om duidelijk te maken dat meer mensen aanstoot nemen aan de voorgenomen optredens van Bob Vylan en Kneecap.”
Het CIDI drong per brief aan bij Paradiso op annulering van de concerten. „Omdat deze artiesten ondubbelzinnig steun betuigen aan Hamas en Hezbollah”, zegt Mestrum. „Wij vinden het belangrijk om verdere polarisatie in de samenleving te voorkomen. De uitlatingen van Bob Vylan en Kneecap zijn voor mensen die er anders over denken en voor Israëlische mensen bedreigend.”
In hun antwoord verklaarde de directie van Paradiso dat ze de optredens laten doorgaan „omdat we sinds de oprichting een activistisch podium zijn en veel waarde hechten aan de artistieke vrijheid van meningsuiting.” Oortwijn voegt toe: „Ondertussen zien wij ook de toename van antisemitisme, dat zou wat ons betreft heel goed een keer een onderwerp voor een inhoudelijk programma in Paradiso kunnen zijn.”
Wat opvalt is dat de activistische artiesten van dit moment hoofdzakelijk Europees zijn en voor een groot deel Iers: behalve Kneecap ook The Murder Capital, Fontaines D.C., Bricknasty, Hozier, CMAT, Bambie Thug.
Vorige week nog werd een concert van de Ierse folkgroep The Mary Wallopers op het Engelse Victorious Festival in Portsmouth na 63 seconden afgebroken, vanwege de Palestijnse vlag op de versterker van de bassiste. Die moest verwijderd wegens de ‘no flag policy’. Toen de bandleden protesteerden, werd het geluid weggedraaid. Nog even bleven de vijf muzikanten staan om met het publiek ‘Free Palestine’ te scanderen. Toen liepen ze weg.
De Ierse solidariteit met de Palestijnse zaak komt voort uit herkenning, zeggen drummer Jack Callan en zangeres Karla Chubb van de punkrockgroep Sprints uit Dublin, in een gesprek in Amsterdam. Volgens hen zijn Ieren zich nog altijd bewust van hun geschiedenis als Britse kolonie en identificeren zich daarom met de Palestijnen. „Er is zelfs een direct historisch verband”, zegt Callan, die ook geschiedenis studeerde. „De wrede Britse Black & Tan-milities die zich misdroegen in Ierland, ongeveer 100 jaar geleden, werden daarna door de Britten ingezet in Palestina, om daar opstanden te onderdrukken.”
Gaza en de genocide komen niet direct voor in de songteksten van pro-Palestijnse muzikanten. Ook op het binnenkort te verschijnen tweede album, All That Is Over, zingt Karla Chubb niet over de Palestijnse strijd. „Ik ben geen Palestijn. Ik kan me niet inleven in hun ervaringen, dat laat ik aan Palestijnse artiesten over. Maar op andere manieren geef ik hun een stem. Door me bij ieder optreden uit te spreken, geld te doneren en we organiseren benefietconcerten.”
Artiesten die zich inzetten voor Gaza kunnen voordeel hebben van de media-aandacht, zo is Kneecap inmiddels gepromoveerd naar hoofdpodia en grote zalen – in november in Afas Live. Maar de Amerikaanse tour moest afgezegd vanwege de rechtszaak tegen Mo Chara, en ook andere acts zien carrièrekansen ingeperkt door annulering van concerten, ingetrokken reisvisa, tv-boycot of zelfs doodsbedreigingen (Douwe Bob).
Uiteindelijk kan dit soort maatregelen invloed hebben op de mate waarin iemand zich durft uit te spreken, en dus op de vrijheid van meningsuiting. Een aantal Britse muzikanten/activisme-veteranen richtten daarom onlangs een ‘alliantie' (vooralsnog naamloos) op. Initiatiefnemers Brian Eno, leden van Massive Attack en van Fontaines D.C. willen hiermee jonge artiesten helpen zich te verdedigen tegen bedreigingen en agressieve campagnes. In het Verenigd Koninkrijk kunnen ze bijvoorbeeld te maken krijgen met Lawyers for Israel, een instantie die rechtszaken voert tegen pro-Palestijnse activisten. Zeker beginnende muzikanten, die nog niet kunnen terugvallen op grote aanhang en financiële middelen, moeten voor de dreiging van dat soort rechtszaken worden behoed, aldus Eno en Massive Attack, opdat ze zich kunnen blijven uitspreken.
Het laatste boekennieuws met onze recensies de interessantste artikelen en interviews
Source: NRC