Wielrennen Protesten tegen het omstreden wielerteam Israel Premier Tech verstoren de Vuelta a Espana. De organisatoren willen dat de ploeg vertrekt, maar die weigert. „Zou een gevaarlijk precedent scheppen.”
Pro-Palestina-demonstranten langs het parcours van de Vuelta.
No habá ganador de etapa – géén etappewinnaar vandaag. Het waren opzienbarende taferelen, woensdag in de elfde rit van de Vuelta a Espana. De koers werd drie kilometer voor het einde afgebroken, zo besloot de organisatie: wegens massale pro-Palestijnse protesten bij de finish in Bilbao kon de veiligheid van de renners niet gegarandeerd worden.
Die protesten hebben te maken met de aanwezigheid in het peloton van Israel Premier Tech (IPT), een omstreden wielerteam waarvan de eigenaar een supporter is van de Israëlische regering en de verwoestende oorlog die zijn land voert in Gaza. Het was de derde keer in deze Vuelta dat pro-Palestina-demonstranten de koers verstoorden: vorige week blokkeerden ze de renners van IPT tijdens de ploegentijdrit; dinsdag brachten ze de Italiaanse renner Simone Petilli – die niet voor IPT rijdt – ten val.
Op de geneutraliseerde etappe van woensdag volgde een turbulente avond, waarin de statements van betrokken partijen elkaar snel opvolgden. De koersdirecteur van de Vuelta, Kiko García, zei tegen de Spaanse radiozender Carrusel Deportivo dat hij hoopte dat IPT uit eigen beweging de koers zou verlaten. Als organisator, aldus García, was hij daar niet toe gemachtigd: „Er is maar één oplossing: dat IPT zelf beseft dat hun aanwezigheid hier niet bevorderlijk is voor de veiligheid.”
Het team liet daarop in duidelijke bewoordingen weten dat een vertrek uit Spanje absoluut niet aan de orde was. „Elke andere beslissing”, aldus IPT in een verklaring, „zou een gevaarlijk precedent scheppen in de wielersport – niet alleen voor Israel-Premier Tech maar voor álle ploegen.”
De enige instantie de wél bevoegd is om IPT uit koers te nemen, de internationale wielerfederatie UCI, onderneemt geen actie. In een persbericht veroordeelde de bond de protesten die hadden geleid tot het afbreken van de koers en benadrukte de „politieke neutraliteit, onafhankelijk en autonomie van sport”. Zo is deze Vuelta, die sportief gezien tot nu toe behoorlijk mat was, ten prooi gevallen aan geopolitieke spanningen – met een ongewisse afloop.
Israel-Premier Tech is eigendom van Sylvan Adams, een Canadees-Israëlische vastgoedmiljardair en filantroop die nauwe banden onderhoudt met de regering-Netanyahu. Hoewel het land Israël geen directe sponsor is van IPT, beschouwt Adams zijn ploeg als een vehikel om zijn land internationaal in een gunstig daglicht te zetten – op zijn visitekaartje staat naar verluidt ‘zelfbenoemd ambassadeur van de staat Israël’.
Sinds ‘7 oktober’ en de oorlog in Gaza – volgens Adams een strijd „van goed tegen kwaad en beschaving versus barbarij” – zijn er in de koers geregeld protesten geweest tegen IPT. Die verliepen tot dit jaar altijd vreedzaam – met vlaggen en spreekkoren langs het parcours. Maar dit seizoen zijn de acties van activisten verhevigd: zo sprong tijdens de Giro d’Italia in mei een demonstrant voor de fiets van renner Taco van der Hoorn, die vol in de remmen moest.
Deze Vuelta is de eerste koers waarin ook daadwerkelijk de veiligheid van de deelnemers in het geding komt. Tijdens de verstoorde ploegentijdrit van vorige week konden de renners van IPT nog op hun fiets blijven zitten, maar de Italiaan Petilli kwam maandag hard ten val door een demonstrant met een vlag. „Als dit zo doorgaat”, schreef hij op Instagram bij een foto van zijn ingezwachtelde verwondingen, „ is onze veiligheid niet meer gegarandeerd en voelen we ons in gevaar.”
De etappe van maandag begon al chaotisch, met een inderhaast ingelast beraad voor de start onder leiding van rennersvakbond CPA. In de loop van de dag werd duidelijk de situatie aan de finish in Bilbao onhoudbaar was. De honderden demonstranten die zich daar hadden verzameld, dreigden de dranghekken omver te duwen. Dat het protest juist hier zo hevig was, is geen toeval: Baskenland kent een lange traditie van pro-Palestijns activisme.
Bij de eerste doorkomst van de renners in Bilbao slaagde de politie er nog in de demonstranten weg te houden van de koers, maar uiteindelijk besloot de organisatie de wedstrijd te neutraliseren en de finish drie kilometer naar voren te halen. Het peloton voltooide het laatste stukje in een slakkengang en werd weggeleid van de finishstraat. Alleen de Britse renner Tom Pidcock, die op koers lag om de etappe te winnen, reed demonstratief en duidelijk gefrustreerd door naar het einde van het parcours.
Na de etappe regende het veroordelingen. „Iedereen heeft het recht om te protesteren, maar het mag nooit anderen in gevaar brengen”, zo liet Richard Plugge, baas van de Nederlandse Visma-ploeg, weten op Telegram. Ook de voorzitter van rennersvakbond CPA, Adam Hansen, sprak schande van de gang van zaken.
Die vermanende woorden kunnen niet verhullen dat er een patstelling is ontstaan tussen alle betrokkenen. Van de ploegen zou een meerendeel uit veiligheidsoverwegingen voorstander zijn van het vertrek van IPT, zo meldde de goed ingevoerde wielerjournalist Daniel Friebe - aanwezig in de Vuelta – woensdag in zijn podcast. Tegelijkertijd willen de renners en ploegleiders niet het verwijt krijgen dat ze hun collega-renners van IPT zijn afgevallen.
Organisator Unipublic - in handen van Toureigenaar ASO – kan IPT met de huidige regels niet uit koers nemen, ook niet vanwege de veiligheid, en een vrijwillig vertrek van IPT lijkt op dit moment ondenkbaar. Van de ASO valt ook geen actie te verwachten: de wielerfederatie trok na de invasie in Oekraïne in 2022 weliswaar alle licenties van Russische en Belarussische wielerploegen in, maar beroept zich in het geval van Israël consequent op de ‘politieke neutraliteit’ van de sport.
De enige manier waarop de patstelling doorbroken zou kunnen worden, zo lijkt het, zijn nieuwe protesten – met gevolgen voor het koersverloop en de veiligheid van de renners. En die zijn niet ondenkbaar.
Source: NRC