Christiaan Paauwe
correspondent Midden- en Oost-Europa
Christiaan Paauwe
correspondent Midden- en Oost-Europa
Het was een subtiele, maar symbolisch geladen aanpassing: nadat Karol Nawrocki het het presidentieel paleis van Polen had betreden, liet hij volgens de krant Wyborcza in zijn kantoor de EU-vlag weghalen. Na bijna een maand als staatshoofd is duidelijk dat de conservatieve nationalist zijn functie ook inhoudelijk een hele eigen, radicale invulling geeft.
Dat bleek gisteren bij het eerste buitenlandbezoek van Nawrocki. De keuze op zich was al opvallend. Hij reisde af naar het Witte Huis om zijn politieke bondgenoot Donald Trump te ontmoeten. Amerika is een van de belangrijkste bondgenoten van Polen, maar vorige presidenten reisden voor een eerste bezoek af naar Europese hoofdsteden of naar het Vaticaan.
Met het bezoek wilde Nawrocki Trump bedanken voor zijn steun. Tijdens de campagne was hij als kandidaat al welkom in het Witte Huis, wat ongebruikelijk is. En de regering-Trump voerde openlijk campagne voor Nawrocki, die zich positioneert aan de rechterflank van de Poolse conservatieven en groot fan is van Trumps MAGA-beweging.
Nawrocki is onervaren in de politiek en met zijn ontvangst in de VS kon hij zichzelf bewijzen op het internationale toneel en de aanwezigheid van Amerikaanse troepen in Polen verder veilig te stellen. Dat lijkt te zijn gelukt. Trump opperde zelfs dat de VS meer militairen willen sturen.
Wat vooral opviel, was dat Nawrocki het bezoek niet had afgestemd met de pro-Europese, liberale regering van Donald Tusk. Normaal gesproken doet een president dat wel, omdat hij vooral een representatieve functie heeft.
"Dit bezoek liet zien dat de president een veel grotere rol wil spelen als het gaat om buitenlandbeleid, dan in de grondwet is vastgelegd", zegt historicus Thomasz Nalecz. Hij is een voormalig adviseur van een eerdere president en schreef een boek over Poolse staatshoofden. "Hij heeft dit demonstratief zonder overleg met de regering gedaan."
In plaats van samenwerken met de regering-Tusk, wil Nawrocki tot nu toe liever dwarsliggen. Dat blijkt ook uit zijn gebruik van de belangrijkste troefkaart van de president: het vetorecht. In de eerste maand heeft hij dat zware middel meer gebruikt dan de vorige president in heel 2024. Zo blokkeerde hij het versoepelen van regelgeving voor het plaatsen van windmolens, maar ook financiële steun voor Oekraïense vluchtelingen en militaire steun aan Oekraïne.
"Nawrocki is met een grote knal begonnen door heel veel nee te zeggen. Hij laat de regering geen beleid uitvoeren", zegt Wojciech Przybylski van de denktank Visegrad Insight. "Hij claimt dat hij het recht heeft om dit te doen na zijn overwinning, maar hij zal moeten leren dat dit zeer negatief wordt ontvangen door het publiek."
Het moet nog blijken of Nawrocki deze ramkoers doorzet. Dat zal de Poolse ambities om een steeds grotere rol te spelen op het wereldtoneel in de weg zitten, zegt analist Przybylski. Volgens hem moet Nawrocki als politieke nieuwkomer nog een steile leercurve beklimmen. In de peilingen is Nawrocki's populariteit al een stuk gezakt.
Toch zijn deze eerste signalen geen goed teken voor Europese bondgenoten. Tijdens de campagne speelde hij al steeds in op een anti-EU en anti-Oekraïne sentiment. "Ik zal een stem zijn voor burgers die een soeverein land willen", zei Nawrocki in zijn inauguratiespeech. "Voor een Polen dat in de EU zit, maar niet de EU is. Een Polen dat Polen zal blijven."
Historicus Nalecz verwacht dat Nawrocki zijn harde positie tegenover Oekraïne en de EU niet zomaar kan volhouden. "Dan zullen zijn problemen politiek groter worden, want dit speelt uiteindelijk vooral Moskou in de kaart." En voor de meeste Polen bestaat er geen twijfel dat Rusland de grootste dreiging vormt.
Buitenland
Deel artikel:
Advertentie via Ster.nl
Source: NOS nieuws