Op meer dan 90 procent van de scholen in Nederland zitten leerlingen die thuis een andere taal spreken dan Nederlands, maar veel leerkrachten weten niet goed hoe ze daarmee om moeten gaan. Daarom adviseert de Onderwijsraad scholen en de overheid hoe ze deze meertaligheid kunnen benutten.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Voorzitter Louise Elffers van de Onderwijsraad wil in deze discussie twee misvattingen de wereld uit helpen. ‘Als leerlingen de ruimte krijgen om in de klas ook een andere taal te spreken, zou dat ten koste gaan van hun Nederlandse taalvaardigheid. Maar uit onderzoek blijkt al langer dat dat niet zo is, als je het maar op een slimme manier aanpakt.’ Daarnaast zouden leraren denken dat zij zelf de vreemde talen machtig moeten zijn om meertalige leerlingen goed te kunnen bedienen. Maar ook dit klopt niet, zegt Elffers.
Scholen zijn binnenkort verplicht om aandacht te besteden aan deze zogenoemde ‘talige diversiteit’. Op dit moment voelen leerkrachten zich op hiervoor nog onvoldoende toegerust. Daarom klopte het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) aan bij de Onderwijsraad voor advies. Die zegt nu: scholen en de overheid moeten niet kijken naar de beren op de weg, maar naar manieren om meertaligheid te benutten voor het leren van en in het Nederlands. De raad roept daarbij ook op om leerkrachten beter te ondersteunen.
De Onderwijsraad geeft in zijn advies een aantal voorbeelden uit de praktijk. ‘Basisscholen kunnen bijvoorbeeld een boek dat leerlingen in de klas in het Nederlands hebben gelezen, mee naar huis geven in hun thuistaal’, zegt Elffers. ‘Door het boek met hun ouders te lezen, begrijpen ze de tekst niet alleen beter, maar kunnen ze ook de vertaling naar het Nederlands explicieter maken.’
Voor leerkrachten is een belangrijke rol weggelegd, zegt Frederike Groothoff, expert op het gebied van meertaligheid in het onderwijs. ‘Er is geen methode of aparte les voor, het is een houding. Je kunt als leerkracht in ieder geval laten zien dat nieuwe talen niet eng zijn, of dat de ene taal niet beter is dan de andere. Vraag leerlingen eens om jou woorden te leren in hun taal.’
Die nieuwsgierige houding creëert volgens Groothoff een veilige sfeer in de klas, een belangrijke voorwaarde om meertaligheid te kunnen benutten. ‘Kinderen moeten niet worden uitgelachen in de klas wanneer ze zogenaamd ‘gekke klanken’ uitspreken, of bang zijn dat er over hen wordt geroddeld wanneer andere kinderen in hun thuistaal spreken.’
Tot andere talen worden niet alleen buitenlandse talen gerekend, maar ook streektalen als het Fries of het Limburgs. Of scholen ruimte geven aan meertaligheid in het klaslokaal, bepalen zij vooralsnog zelf. Vaak is er helemaal niets over afgesproken. Daarom kan het zo zijn dat kinderen bij de ene docent wel, en bij de andere niet verplicht zijn om Nederlands te spreken.
Volgens Groothoff is het van groot belang dat kinderen niet worden afgeremd in het spreken van hun thuistaal in de klas, mits leerlingen ook de kans krijgen om Nederlands te leren. ‘We zijn geen eentalig land. Daarnaast leven we niet alleen in Nederland, maar zijn we onderdeel van een grotere wereld’, zegt Groothoff, die als een van de vele experts werd geraadpleegd door de Onderwijsraad.
Van meertaligheid in de klas profiteren ook kinderen die Nederlands als moedertaal hebben, zegt Groothoff. ‘Hoe eerder kinderen in aanraking komen met culturen en talen, hoe gewoner het wordt. Dat lijkt mij een meerwaarde.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant