Het Mercosur-verdrag is een politieke testcase waarbij de EU moet laten zien dat zij een blok kan vormen om voor haar belangen op te komen.
Na 25 jaar naderen de gesprekken over een vrijhandelsverdrag tussen de Europese Unie en de Mercosur-landen (Brazilië, Argentinië, Paraguay en Uruguay) uit Zuid-Amerika de slotfase. De Europese Commissie gaat het handelsverdrag voorleggen aan de lidstaten en het Europees Parlement. Het belooft een spannend debat te worden, waarbij veel op het spel staat.
Het verdrag biedt beperkte, maar evidente economische voordelen voor Europa. Maar bovenal is Mercosur een politieke testcase: is de EU in staat om op te treden als een geopolitieke speler die voor haar belangen opkomt door een blok te vormen? Of zal Mercosur stranden doordat de nationale belangen van lidstaten weer eens zwaarder wegen dan het algehele Europees belang?
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Het zijn belangrijke vragen. Alleen als blok zal Europa een antwoord kunnen formuleren op de steeds hardere machtspolitiek van de Verenigde Staten en China, die niet aarzelen om hun economie als wapen in te zetten.
Natuurlijk kunnen er bezwaren worden aangevoerd tegen het vrijhandelsverdrag. Landen als Polen, België, Nederland en vooral Frankrijk vrezen dat hun veeboeren schade zullen oplopen door de concurrentie van grootschalige Zuid-Amerikaanse boerderijen. De Europese Commissie wil de boeren echter beschermen. Bovendien heeft de relatief kleinschalige Franse landbouw toch al grote moeite om zich te handhaven op een wereldmarkt waar veel goedkoop voedsel wordt geproduceerd, ook zonder Mercosur-verdrag.
Daarnaast stellen ngo’s dat het verdrag tot ontbossing en verdere opwarming van de aarde zal leiden, vooral door de export van rundvlees. Gezien de omvang van de export zal het effect echter beperkt zijn. Daarnaast heeft de EU afspraken gemaakt over de bescherming van klimaat en milieu.
Maar gezien zijn afnemend economisch en demografisch gewicht in de wereld kan Europa zijn normen niet meer opleggen aan andere werelddelen. Elders ter wereld worden dwingende Europese eisen al snel gezien als arrogant en bemoeizuchtig, of zelfs als ‘groen kolonialisme’. Als de EU keihard vasthoudt aan haar eigen normen, geeft het ruim baan aan China, dat investeert en handelt zonder lastige vragen te stellen.
Uiteindelijk pleiten politieke en economische argumenten voor het Mercosur-verdrag. Europa moet minder afhankelijk worden van de Verenigde Staten en China. Daartoe moet er meer diversiteit in afzetmarkten en aanvoerlijnen zijn, en moet de toegang tot cruciale grondstoffen worden veiliggesteld. Samenwerking met min of meer gelijkgezinde landen in Noord- en Zuid-Amerika, Azië, Afrika en Oceanië is daarom van enorm belang.
Tegenover de maffiamethoden van de Amerikaanse president Trump – zwakkere landen dwingen om importheffingen te accepteren – kan de EU laten zien dat er nog toekomst is voor een op regels gebaseerde vrijhandel. Maar dan moet zij die vrijhandel ook verdedigen. Wat blijft er van haar pretenties over als zij er zelf niet in slaagt een vrijhandelsakkoord met de Mercosur-landen te sluiten?
Hopelijk beseffen de lidstaten en het Europees Parlement dat zij in gevaarlijke en historische tijden leven, die om een krachtig en eensgezind Europa vragen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant