Zelfverdediging ‘Smurfenspray’ die een blauwe kleurstof op de belager achterlaat, stankarmbandjes en haarlak. Na de moord op de 17-jarige Lisa is een run ontstaan op zelfverdedigingsproducten. Het demissionaire kabinet onderzoekt of ook pepperspray legaal kan worden.
Een sleutelhanger met daaraan onder meer een persoonlijk alarm, een fluitje en een houder voor oortjes of iets anders. Beeld veiligevriendin.com
Voor Daniëlle was de moord op Lisa (17) de directe aanleiding. Kort na het nieuws besloot ze een klein zakmes te kopen, voor zichzelf en voor haar moeder. „Ik was me al jaren aan het oriënteren op zelfverdedigingsproducten”, vertelt ze. „Als ik ’s nachts van de Utrechtstraat of het Rembrandtplein naar huis liep, ben ik meerdere keren gevolgd. Soms moest ik rennend naar huis. Ook ben ik mishandeld door een taxichauffeur. Die rechtszaak loopt nog.” Een vriend bood haar aan pepperspray vanuit Frankrijk mee te nemen. „Maar ik wilde de wet niet overtreden. Toen ben ik gaan kijken welke middelen wél toegestaan zijn.”
Nadat Lisa in de nacht van 19 op 20 augustus in Duivendrecht werd aangevallen en vermoord, ontstond er in Nederland een run op zelfverdedigingsproducten zoals ‘smurfenspray’ die een blauwe kleurstof op de belager achterlaat en zogenoemde stankarmbandjes. Die zien eruit als een gewone armband, maar bevatten een capsule die bij nood kan worden geactiveerd en een ondraaglijke geur verspreidt.
Het demissionaire kabinet kondigde dinsdagmiddag aan te onderzoeken of ook pepperspray „op een simpele, snelle manier” legaal kan worden gemaakt.
In Nederland is pepperspray nu nog verboden onder de Wet wapens en munitie. In Duitsland is het onder voorwaarden toegestaan, in België niet. Het werkzame bestanddeel in pepperspray, capsaïcine uit Spaanse pepers, veroorzaakt in hoge concentraties hevige pijn, tranen en tijdelijke blindheid. Politiekorpsen gebruiken het omdat een verblinde belager makkelijker te arresteren is. Het zicht keert meestal na een kwartier terug, de pijn houdt langer aan en is niet met water weg te spoelen.
Strafrechtadvocaat Diederick van Rinsem ziet grote risico’s in het legaliseren van pepperspray: „Bij verkeerd gebruik kan het zelfs tot blijvend letsel leiden, zoals blindheid.” www.security-discount.com
Wie op zoek gaat naar legale alternatieven, komt online een bont palet aan producten tegen. Op veiligevriendin.com wordt bijvoorbeeld de Vriendin Loré-sleutelhanger aangeboden, voor 34,99 euro verkrijgbaar in thema’s als Cinderella, Autumn en Peachy. Aan de sleutelhanger hangen vier gadgets die vrouwen houvast moeten geven in onveilige situaties.
De webshop is het initiatief van Thalissa Leakat (28), die het bedrijf 3,5 jaar geleden oprichtte nadat ze in Amsterdam zelf ongewenst was aangeraakt. „Ik merkte dat ik niet meer alleen de deur uit durfde zonder iets bij me te hebben”, vertelt ze.
Aan sleutelhangers die ze verkoopt zitten uiteenlopende hulpmiddelen. Er zit een kubotan-stick bij, een korte stevige staaf ter grootte van een pen met een botte punt, waarmee je iemand een pijnprikkel kan toedienen. Ook bevat de sleutelbos een persoonlijk alarm van 120 decibel en sprays die een belager dagenlang rood markeren. „Zo kan de politie iemand sneller opsporen”, legt Leakat uit. De politie beschikt niet over cijfers waaruit blijkt dat daders zijn aangehouden dankzij gekleurde sprays. Ook Thalissa Leakat, oprichter van Veilige Vriendin, zegt geen concrete gevallen te kennen waarin de spray daadwerkelijk tot een arrestatie leidde.
Sommige sleutelhangers zijn uitgerust met een raambreker, gordelsnijder en een lus om de bos aan pols of fietsstuur te bevestigen. „In een noodsituatie heb je geen tijd om in je tas te graaien”, zegt Leakat. „Je moet de hanger direct bij de hand hebben.” Een pluizige pompon aan de hanger is bedoeld „voor vrouwen die last hebben van angst en zich bijvoorbeeld in het openbaar vervoer willen kalmeren”, zegt Leakat. „Ik wilde niet dat een sleutelbos alleen maar uit heftige spullen zou bestaan.”
Haar eerste klanten waren vrouwen uit haar directe omgeving, maar haar zaak groeide sneller dan ze had verwacht. „ De verkoop liep zo hard dat ik er mijn fulltime werk van heb gemaakt. Inmiddels kopen ook ouders voor hun dochters, of broers voor hun zusjes.” Na de moord op Lisa schoot de vraag explosief omhoog: binnen anderhalve week was de hele voorraad uitverkocht. „Nu is bijna niets meer te bestellen. Hopelijk komt er volgende week weer nieuwe voorraad”, zegt Leakat.
Regelmatig krijgt ze berichten van klanten die vertellen dat de producten daadwerkelijk verschil maakten. „Zo kreeg ik een mail van een moeder van een meisje dat op de fiets werd belaagd door een groep jongens. Ze trok aan het alarm, omstanders schoten te hulp en de politie kwam ter plaatse”, vertelt Leakat.
Toch voelt niet iedereen zich veilig met sleutelhangers of alarmsystemen. „Dan heb je nog steeds het probleem dat een man sterker is en je je niet echt kunt verweren”, zegt Cato van Tongeren (22). Ze woont inmiddels drie jaar in Amsterdam en voelt zich ’s nachts vrijwel altijd onveilig op straat. Op de Wallen wordt ze steevast nageroepen of lastiggevallen. Toen ze van een café in haar straat naar huis liep, achtervolgde een man haar.
Hij hield zijn hand in zijn broekzak en deed alsof hij een pistool vasthield. „Hij riep: I’m gonna shoot you little girl. Elke keer dat ik bewoog, deed hij alsof hij het tevoorschijn zou trekken. Ik was bijna thuis. Uiteindelijk ben ik naar binnen gerend, hij achtervolgde me maar was net te laat. Daarna heeft hij nog een uur voor mijn deur gestaan.” Sinds die nacht durft ze nooit meer alleen naar huis. „Vanaf dat moment ben ik sociale activiteiten steeds gaan afwegen tegen het risico van de terugweg. Ik ben veel banger geworden zodra ik de straat op ga.”
Voor Cato zou pepperspray vooral een manier zijn om haar vrijheid terug te winnen. „Het zou me zoveel zelfverzekerder maken. Je weet dat je íets bij je hebt, mocht er iets gebeuren. Dat gevoel alleen al geeft vrijheid, vooral in je hoofd. Ik zou vaker langer blijven, niet meteen naar huis hoeven als de vriendin met wie ik ben eerder weg wil.”
Leakat ziet nadelen aan het legaliseren van pepperspray. „Ik kan het persoonlijk goed begrijpen, maar wat als zo’n middel in verkeerde handen valt? Ik denk dat vrouwen meer gebaat zijn bij middelen die geen blijvend letsel kunnen veroorzaken.”
Een stinkarmbandje. Beeld webshop veiligevriendin.com
Ook strafrechtadvocaat Diederick van Rinsum ziet grote risico’s in het legaliseren van pepperspray. „Het idee klinkt sympathiek, maar het lijkt mij heel onverstandig. Met pepperspray kan je ook iemand aanvallen of het bijvoorbeeld gebruiken voor een winkeloverval. Bij verkeerd gebruik kan het zelfs tot blijvend letsel leiden, zoals blindheid.”
Bij de politie geldt een strakke geweldsinstructie. „Pepperspray komt pas ná andere stappen, zoals de wapenstok, in beeld, en nog vóór zwaardere middelen zoals de taser, de politiehond of het vuurwapen”, zegt Van Rinsum. „Het is dus niet eens het meest ingrijpende middel, maar wel één dat zorgvuldig wordt afgewogen. Burgers hebben die instructie niet. Vrije verkoop zou leiden tot misbruik en escalatie.”
Hij zegt dat de gedachte dat „alleen goede mensen” pepperspray zullen kopen „een gevaarlijke denkfout” is. „Als iedereen het straks kan hebben, ontstaat er druk om het ook bij je te dragen. Dan krijg je een wapenwedloop zoals je nu ook ziet met jongens die messen bij zich dragen in Rotterdam-Zuid: als de één het heeft, voelt de ander zich verplicht om het ook mee te nemen.”
Met een zogeheten Identifierspray spuit iemand een gel op het gezicht van een aanvaller die minimaal drie dagen blijft zitten. Beeld webshop veiligevriendin.com
Daniëlle is wel voor legaliseren, uit veiligheidsoverwegingen wil ze bij nader inzien niet met haar achternaam in de krant. „Het meest effectief zou zijn als de gemeente gratis zelfverdedigingscursussen aan zou bieden”, denkt ze. Ook benadrukt ze dat pepperspray geen wondermiddel is. „Het werkt alleen als je het al in je hand hebt, met je vinger op de knop. Dat is niet altijd realistisch. Als het in je tasje zit en iemand staat al voor je, ben je te laat. Zeker als je hebt gedronken.” Maar het idee van de spray bij je dragen geeft volgens haar al zelfvertrouwen. „En dat verandert je houding. Misschien schrikt dat potentiële daders juist af.”
En er zijn meer beperkingen. „In de horeca en in een voetbalstadion mag pepperspray niet mee naar binnen. En op een feestje kan het bij fouilleren zomaar worden afgenomen. Strafrechtadvocaat Diederick van Rinsum erkent dat een klein zakmes legaal is „maar ik zou het niemand adviseren”, zegt hij. „Bij steekincidenten zie je dat ook degene die zich verdedigt ernstig gewond kan raken.”
Wat hij verstandiger vindt, zijn legale alternatieven zoals geurarmbandjes die een indringer kunnen bedwelmen met een ondraaglijke stank. Ze kosten tussen de 69 en 129 euro en zijn verkrijgbaar onder meer goud, roze en zilver. Er zijn zelfverdedigingsdocenten die ‘les’ geven in het gebruik van het armbandje. „Dat soort middelen zijn bedoeld om te desoriënteren of te markeren, niet om iemand uit te schakelen. Minder geschikt voor de aanval, en dus minder gevaarlijk.”
Source: NRC