ZAP „Zodra je inzoomt op potentiële splijtzwammen blijkt de Nederlander niet zo zuur en onredelijk als je soms zou denken”, zegt Tom Roes, regisseur van de nieuwe Human-serie ‘18 miljoen mensen’.
Ko van der Bijl in de serie ‘18 miljoen mensen’, over de veranderende Jordaan. Beeld Human
‘Achttien miljoen mensen met dromen en verlangens, maar ook met hun dagelijkse besognes. We zitten dicht op elkaar en toch moeten we het samen zien te rooien. Maar wat als je dan op een plek woont waar de grote uitdagingen van deze tijd aan je voordeur kloppen?” Zo opent de licht ironische voice-over van Paulien Cornelisse 18 miljoen mensen, de nieuwe Human-serie (NPO 2) van regisseur Tom Roes. Het uitgangspunt is eenvoudig: inzoomen op plekken die symbool staan voor maatschappelijke discussies, en kijken hoe het er in werkelijkheid aan toe gaat.
Maandagavond ging de eerste aflevering over Borssele, het nationale strijdtoneel van het debat over kernenergie. Daar bleken de inwoners verrassend nuchter, ze hadden eigenlijk niet zo veel last van die stille kerncentrale. Deze dinsdag ging het over de sterk gegentrificeerde Jordaan in Amsterdam. ‘Jordaner’ Ko van der Bijl, „Kootje uit de Jordaan” met zeven broers en drie zussen, moet er niet veel van hebben, al die nieuwe „yuppies”. Inmiddels is nog maar 52 procent van de Jordanezen geboren in Nederland, de rest is expat. In de leuke rubriek ‘het biechtbankje’, blijkt dat de Jordaners al die nieuwe bewoners niet eens zo heel erg vinden, zolang ze maar „proberen de verbinding te zoeken met waar je zit”, aldus een man op het biechtbankje met een klein hondje op schoot. Op de Noordermarkt vraagt regisseur Roes aan een Jordaanse of ze een goede band heeft met buitenlandse Jordanezen. „Ja, als ze leuk zijn en een glimlach geven!”
De uitbater van Saarein, een queer bruin café dat al sinds 1978 in de Jordaan zit, zegt hetzelfde in andere woorden: „Wat je wil is contact. Menselijk contact. Contact met mensen uit de buurt, mensen uit de gemeenschap, met mensen die je niet kent.” Ondanks zorgen over de verandering van de stad is de rode draad duidelijk: het is allemaal niet zó erg, zolang we ons best doen voor elkaar. In de woorden van regisseur Roes: „Zodra je inzoomt op potentiële splijtzwammen blijkt de Nederlander niet zo zuur en onredelijk als je soms zou denken.”
De kiezer
Uit onderzoek van het SCP uit 2022 blijkt dat Nederlanders weinig polarisatie in hun directe omgeving ervaren, maar vooral hulpvaardigheid en beleefdheid zien. Toch heeft driekwart het gevoel dat de samenleving polariseert, met name door de harde toon in politiek en media. In 2025 ziet het SCP dan ook een „zorgelijke” trend: een groeiende ervaring van conflicten en tegenstellingen tussen groepen in de samenleving, „gevoed door wij-zij-denken”. Om dat wij-zij-denken in te dammen, lijken mij series als 18 miljoen mensen effectiever dan de talkshows. Daar gaat het immers niet om achttien miljoen mensen met dromen en verlangens, maar telkens weer over één Nederlander: De Kiezer.
Sinds Fortuyn is dit mythische figuur, dat opvallend vaak als rechts voorgesteld wordt, niet meer weg te denken van tv. Ook dit seizoen is de kiezer terug van nooit weggeweest. Bij Eva (NPO 1) kwam hij dinsdagavond langs als PVV stemmende kapper uit St. Willebrord, bij Pauw & De Wit in de voxpop van Max Terpstra, bij Hofstad & Land (NPO 2) als symbool van de ene kant van de kloof tussen burger en politiek, en natuurlijk overal als iemand met een historisch laag vertrouwen in de politiek (4 procent!).
Jonasz Dekkers
Wat moet je deze week kijken? Tips voor boeiende programma's series en films
Source: NRC