is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
Hollanders weten de wingewesten te vinden. Zuid-Limburg leverde de kolen, Oost-Groningen de turf en het gas en Zeeuws-Vlaanderen en Zuid-Beveland draaien op voor de kernenergie. Tenminste, dat wil Den Haag, waar een Kamerbrede meerderheid heeft besloten dat er ‘onder voorwaarden’ twee nieuwe kerncentrales moeten worden gebouwd. Die moeten er in 2040 staan. Dat kost het lieve sommetje van 40 miljard euro.
Op dit moment debatteren al 400 duizend Zeeuwen over de bouw. Tot eind september worden gesprekken op straat gehouden. Er is een online enquête. En op de Zeeuwse scholen mag de jonge generatie haar mening geven.
Het lijkt op een madurodam-versie van de Brede Maatschappelijke Discussie (BMD) uit 1981. Het toenmalige kabinet-Van Agt-Wiegel durfde gezien de maatschappelijke weerstand geen beslissing te nemen over de bouw van nieuwe kerncentrales en schoof de verantwoordelijkheid af op het volk, hoewel het werd verkocht als een inspraakmogelijkheid.
Niets was toen te gek. Een stuurgroep, onder leiding van de deftige jonkheer Mauk de Brauw, een voormalig minister zonder portefeuille, mocht er tientallen miljoen guldens doorheen jagen. Liefst tweeduizend publieksbijeenkomsten werden in het land gehouden. Jan en alleman kon zijn zegje doen: van de bloembollenkweker uit Lisse tot de groenteman uit de Jordaan. De verenigingen van filatelisten tot die van nudisten konden op papier of mondeling hun mening geven. Op honderden scholen werden lessen gewijd aan energie. En er werd een speciale krant huis-aan-huis verspreid met voor- en nadelen.
Het eindigde al gauw in babylonische spraakverwarring en bestuurlijke chaos, vol verdachtmakingen en samenzweringstheorieën. Drie jaar duurde het circus en toen het eindrapport verscheen, was Mauk de Brauw overleden en was Lubbers premier. Zijn kabinet legde het advies ‘geen kernenergie’ meteen terzijde, om economische redenen. De wens van het volk deed er ineens niet toe. Pas na de ramp in Tsjernobyl in 1986 werd er toch een pas op de plaats gemaakt.
Daarna is er nooit meer een Brede Maatschappelijke Discussie geweest. In Zeeland is nu een soort Smalle Maatschappelijke Discussie (SMD), waaraan slechts 400 duizend van de 18 miljoen Nederlanders mogen meedoen. Duidelijk is nu al dat het opnieuw eindigt in grote verdeeldheid. Want niemand wil die centrales in zijn achtertuin. Twee locaties in Zeeland - Borssele en Terneuzen - worden het meest genoemd. De Eemshaven en de Maasvlakte zouden alternatieven zijn.
Formeel wordt de beslissing ergens in de tweede helft van 2026 genomen als het nieuwe kabinet er moet zitten. De Zeeuwen slijpen inmiddels de messen. De protestgroep ‘Terneuzen tot de Kern’ heeft al protestborden geplaatst in de Paulinapolder waar de kerncentrales moeten komen. In Borssele is al een demonstratie gehouden.
Misschien kan een volgend kabinet overwegen de kerncentrales, die toch zo veilig zijn, in het Groene Hart bij de Nieuwkoopse Plassen te plaatsen.
Dan zal de maatschappelijke discussie meteen weer heel breed worden. Want een wingewest moet wel 200 kilometer van Den Haag liggen.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns