Erkenning Het heersende verhaal over Palestina miskent dat internationale erkenning is bereikt door decennia van geweldloze strijd en maatschappelijk lobbywerk, niet door de daden van Hamas of westers schuldgevoel, schrijft Rajaa Natour.
Ik heb het stuk De Palestijnse staat is nog niet klaar voor erkenning (14/8) van Jessica V. Roitman een paar keer gelezen. Afgezien van haar problematische taalgebruik, dat de aanhoudende genocide in Gaza vergoelijkt, de bezetting ontkent en voorbijgaat aan de koloniale historische context die al meer dan zestig jaar de Palestijnse strijd bepaalt – en zelfs afgezien van haar generalisering dat alle Palestijnen gelijkstaan aan Hamas – ligt het diepere vraagstuk ergens anders.
Rajaa Natour is Palestijns journalist, dichter en columnist voor de Israëlische krant Ha’aretz.
Het probleem is dat Roitman, en met name ook een meerderheid in het Nederlandse parlement en andere invloedrijke internationale partijen, de zelfbeschikking van het Palestijnse volk – een recht verankerd in het volkenrecht – behandelt als iets wat open is voor debat door de westerse mogendheden, terwijl de Palestijnse stem grotendeels wordt buitengesloten.
Dit standpunt staat niet op zichzelf. De laatste maanden heeft het Nederlandse parlement in overgrote meerderheid tegen steun voor een Palestijnse staat gestemd, in navolging van soortgelijke sentimenten die zijn geuit door de regeringen in Duitsland, Oostenrijk en de Verenigde Staten. Als rechtvaardiging voor hun standpunten beroepen deze invloedrijke partijen zich op hun zorgen over veiligheid, regionale stabiliteit en de nasleep van 7 oktober.
In de opvatting dat de erkenning van een Palestijnse staat een ‘beloning’ voor terrorisme is, wordt een grondrecht tot een werktuig van collectieve bestraffing. Dit vergt dat de hele Palestijnse bevolking verantwoordelijkheid voor 7 oktober draagt en laat haar recht op zelfbeschikking afhangen van ‘goed gedrag’ – oftewel gehoorzaamheid aan bezetting en onderdrukking. Anders is de prijs een blijvende ontzegging van haar rechten.
Het recht op zelfbeschikking is vastgelegd in het VN-Handvest en het was de grondslag voor tal van onafhankelijkheidsbewegingen overal ter wereld. Al meer dan 75 jaar streven de Palestijnen naar erkenning en soevereiniteit langs diplomatieke en juridische wegen en via inspanningen van onderop – voortdurend belemmerd door geopolitieke belangen en wisselende allianties.
Het politiek en moreel verontrustende in dit heersende verhaal – zoals uit het stuk van Roitman blijkt en ook bij veel internationale partijen weerklinkt – zijn de onjuiste verbanden die tussen Hamas en alle Palestijnen worden gelegd, en de suggestie dat de Palestijnse identiteit als zodanig inherent verbonden is met terrorisme. In dit verhaal wordt de identiteit van de Palestijnen aan terrorisme gelijkgesteld om te rechtvaardigen dat hun het recht op zelfbeschikking wordt ontzegd.
De koppeling van ‘Hamas’ strategie’ aan de Palestijnse nationale identiteit betekent indirect dat het probleem niet alleen Hamas is, maar de Palestijnse identiteit als zodanig – die dan wezenlijk tekort zou schieten. In deze logica is geen plaats voor Palestijnse aspiraties, ongeacht het bestaan van Hamas, en wordt de moeizame opbouw van instituties ten onrechte toegeschreven aan wezenlijke tekortkomingen in plaats van aan de gevolgen van de Israëlische bezetting.
Dit heersende verhaal miskent dat internationale erkenning is bereikt door decennia van geweldloze strijd en maatschappelijk lobbywerk, niet door de daden van Hamas of westers schuldgevoel. Doordat Roitman in haar verhaal voorbijgaat aan de Palestijnse strijd om een einde aan de bezetting te maken, vermijdt ze zowel het bestaan hiervan als het recht van de Palestijnen om zich te verzetten.
Collectieve bestraffing is niet zomaar retorisch. Ze uit zich in militaire controleposten die dorpen verdelen, in geweigerde bouwvergunningen en in de economische verwurging van hele gemeenschappen. Deze praktijken zijn bij herhaling vastgelegd door de VN en mensenrechtenorganisaties en ze zijn niet alleen een schending van morele normen, maar ook van internationale conventies en verdragen.
Hoewel ook ik vind dat de Palestijnen op het ogenblik maar moeizaam doeltreffende instituties opbouwen, komt dit vooral omdat het Israëlische beleid de mogelijkheid tot een levensvatbare Palestijnse staat heeft weggenomen. Roitman en anderen op het internationale toneel gaan voorbij aan de aanhoudende etnische zuiveringen op de Westelijke Jordaanoever: sinds 7 oktober 2023 heeft de Israëlische regering daar de inlijving versneld door ten minste 25 nieuwe buitenposten te vestigen, ruim 2.000 hectare tot ‘staatsgrond’ te verklaren, plannen voor duizenden woningen in nederzettingen te ontwikkelen en de infrastructuur voor kolonisten te bekostigen.
Deze inspanningen worden ondersteund met miljarden shekels – blijk van een voldongenfeitenbeleid dat bestemd is om de onomkeerbare Israëlische greep te verstevigen en elke politieke oplossing te ondermijnen.
Dit beleid gaat gepaard met gewelddadige en doorlopende ontheemding. De grootste militaire inval op de Westelijke Jordaanoever in twintig jaar duurt onverminderd voort. De afgelopen maand is wel gesproken over de ‘gazaïsering’ van de Westelijke Jordaanoever. De term ‘gazaïsering’ is in het publieke debat opgedoken ter omschrijving van de intensivering van militaire controles, avondklokken en inperkingen van de beweging en handel op de Westelijke Jordaanoever – parallel aan de staat van beleg die Gaza al lang trof.
Humanitaire organisaties waarschuwen dat door zulke maatregelen het gevaar bestaat dat tijdelijke crises voor tienduizenden Palestijnen in een permanente noodtoestand uitmonden. Meer dan 40.000 mannen en vrouwen, verbannen in hun eigen thuisland, zoeken onderdak. De ervaring leert dat tijdelijke ontheemding vaak blijvend wordt, waarbij sommigen proberen te profiteren van de leegte die achterblijft.
Sinds oktober zijn meer dan 550 Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever – onder wie 131 kinderen – om het leven gekomen. Meer dan 5.500 mensen raakten gewond, vaak met blijvend letsel. Meer dan 1.200 gebouwen zijn verwoest, met duizenden daklozen als gevolg, en hele gemeenschappen zijn door aanvallen van kolonisten ontheemd geraakt. De vernieling van tienduizenden bomen heeft het bestaan kapotgemaakt van gezinnen die afhankelijk zijn van de landbouw.
Dit zijn geen losstaande incidenten, maar onderdelen van een welbewust beleid om met behulp van wetgeving, financiering en geweld de Palestijnse aanwezigheid te verminderen en grote gebieden exclusief Joods te maken. De Israëlische regering mag dit dan als een ‘oorlog tegen terreur’ voorstellen, eigenlijk is het een ruimtelijke-ordeningsproject. Volgens Roitman erkent zij de legitimiteit van de Palestijnse aspiraties wel, maar door deze argumenten wordt de Palestijnse bevolking in feite ontmenselijkt en wordt haar het recht op zelfbeschikking ontzegd vanwege de daden van een kleine groep, terwijl de Israëlische regering hele gemeenschappen op de Westelijke Jordaanoever wegvaagt en genocide in Gaza pleegt.
Samenvattend: weliswaar heeft de discussie over de erkenning van een Palestijnse staat voor veel Palestijnen een symbolische betekenis, maar wat ik zou willen – en veel Palestijnse journalisten met mij – is dat er geen genoegen zou worden genomen met oppervlakkige symboliek, en dat de financiële steun voor de bezetting zou worden beëindigd.
De geschiedenis leert dat materiële steun, of de intrekking daarvan, het lot van hele regio’s kan bepalen. Zoals de mondiale desinvesteringscampagnes hebben bijgedragen aan het einde van de apartheid in Zuid-Afrika, zo zou een herschikking van de internationale financiering de balans van de bezetting in Palestina kunnen veranderen. De beëindiging van de Israëlische bezetting, de genocide in Gaza en de aanhoudende onderdrukking van de Palestijnen was en is nog altijd een keuze waarvoor de meeste westerse grootmachten terugschrikken.
Source: NRC