Politiemensen over die ene melding, wat er daarna gebeurde en hoe dat hun kijk op het vak heeft veranderd. Politiechef Fred Westerbeke (63) vindt het frustrerend dat collega’s soms snel worden veroordeeld op sociale media. ‘Vaak ook nog ten onrechte.’
is politie- en justitieverslaggever van de Volkskrant.
‘Dit gaat over een van de meest frustrerende aspecten van mijn werk als politiechef. Het was de tijd van Black Lives Matter, van de verwurging van George Floyd door een Amerikaanse politieman en van felle demonstraties tegen racisme. Een tijd, kortom, van spanningen en polemiek.
‘Wat ik ga vertellen was bovendien midden in de coronatijd. Voor het eerst mochten mensen weer buiten bij elkaar komen, mits ze 1,5 meter afstand zouden houden. Om dat te vieren werd hier in Rotterdam, in het Roel Langerakpark, een picknickfeest georganiseerd. We kregen signalen dat groepen meiden daar wilden gaan knokken, dus we hadden er extra mensen op gezet om te zorgen dat alles goed zou verlopen.
‘Op maandagochtend liep mijn hoofd communicatie bij me binnen. Ze zei: ‘Fred, op Facebook circuleert het bericht dat in het Langerakpark een vrouw onterecht is aangehouden. Ze heeft aangifte tegen de politie gedaan van racisme en onnodig geweld, en zit vanavond in het tv-programma Op1. Jij bent ook uitgenodigd. Dit wordt groot.’
‘Ik belde de collega die de aanhouding had verricht om ook haar kant van het verhaal te horen. Ze was erg geëmotioneerd omdat ze in de media met het aanhoudingsfilmpje volledig te drogen werd gehangen. Vrienden en familie belden haar: Wat heb jij gedaan? Ben jij een racist? Ze vertelde dat die aanhouding heel anders was gegaan, en wilde graag dat ik bij Op1 ging zitten om haar te verdedigen.
‘Ik legde uit waarom dat nu niet kon: er was aangifte gedaan. Dan doet het Openbaar Ministerie onderzoek en is het niet juist als ik daarop vooruitloop. Het is heel frustrerend wanneer je, als leidinggevende, niet voor je mensen kunt gaan staan terwijl ze dat wel verdienen. Maar ik beloofde haar: ‘Zodra het onderzoek is afgerond ga ik in die talkshow uitleggen hoe het is gegaan.’
‘Die avond zat ik thuis met kromme tenen naar dat tv-programma te kijken. De aangehouden verdachte, een jonge vrouw, zei daar ten overstaan van heel Nederland dat ze niks fout had gedaan en dat de politie haar ineens, zomaar, hardhandig aanhield en racistisch bejegende. Ik kende de andere kant van het verhaal en dacht: kom op, journalisten, kunnen jullie die dame niet één kritische vraag stellen? Maar nee, ze kreeg alle ruimte om de politie af te branden.
‘Die aanhouding was door omstanders gefilmd. Het onderzoek naar die beelden bevestigde dat die aangehouden vrouw helemaal niet racistisch was bejegend. Sterker nog: zij had twee politiecollega’s aangevallen en daarbij een politievrouw een paar keer zo hard op haar hoofd geslagen, dat haar fietshelm brak. Ook schold ze mijn collega’s helemaal verrot. Op beelden kon je zien hoe die collega’s juist met engelengeduld op het gescheld reageerden. Pas nadat die vrouw gewelddadig was geworden, hebben ze haar naar de grond gewerkt. En alleen dát stukje film ging rond op de sociale media.
‘Het Openbaar Ministerie oordeelde dat die aanhouding noodzakelijk, rechtmatig en proportioneel was. Die vrouw is uiteindelijk veroordeeld wegens geweld tegen de politie.
‘Ik ben bij Op1 gaan zitten om alles recht te zetten. Mijn boodschap was en is: oordeel niet te snel. Journalistiek, politiek en samenleving: wacht nou eens met het innemen van een standpunt totdat je alle feiten kent. Wees voorzichtig met een stukje film dat niet het hele verhaal vertelt. Dat gebeurt helaas vaker.
‘Ik noem dat trial by social media: politiemensen publiekelijk zwartmaken na een optreden dat door omstanders is gefilmd. Je hebt geen idee wat dat met mensen doet. Dat raakt onze legitimiteit. Ik zie wat het met collega’s doet die iedere dag in de frontlinie staan en in een split second beslissingen moeten nemen. Natuurlijk worden daarbij soms fouten gemaakt en dan is het goed dat er onderzoek plaatsvindt. Soms heeft dat strafrechtelijke consequenties. Dat hoort bij het vak, dat weet iedere collega.
‘De politie is de enige instantie die in de samenleving geweld mag gebruiken. We doen dat alleen als de situatie daar om vraagt. Het is nooit prettig om te doen. Als het toch gebeurt, wordt daarover verantwoording afgelegd. En als dat nodig is vindt er onderzoek plaats onder leiding van de officier van justitie.
‘In het voorbeeld dat ik noemde, was de politievrouw gelukkig binnen enkele weken gerehabiliteerd. Maar als een officier van justitie zegt: ‘Ik vind dat hier iets niet goed is gegaan, ik ga deze politiefunctionaris vervolgen’, wat ook met enige regelmaat gebeurt, moet je naar de rechtbank. Door onze verstopte strafrechtketen duurt dat soms jaren. En al die tijd zit zo’n collega in onzekerheid. Dat is verschrikkelijk. Ik heb collega’s daaraan onderdoor zien gaan.
‘Daarom benadruk ik het hier nog maar eens: altijd in de frontlinie staan is best een ingewikkeld vak. Politiemensen verdienen het dat ze daarbij door de samenleving worden gesteund. En dat ook voor hen geldt: zolang het tegendeel niet is bewezen, ben je onschuldig.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant