China en Rusland gaan een tweede grote gaspijplijn aanleggen via Mongolië. Deze doorbraak heeft grote gevolgen voor de mondiale energiestromen. De nieuwe pijplijn, Power of Siberia 2, voorziet Beijing vanaf 2030 jaarlijks van 50 miljard kubieke meter gas.
zijn buitenlandredacteuren van de Volkskrant. Vlaskamp was correspondent in Beijing, Vennink in Moskou
Daarmee vangt Moskou het verlies op van ruwweg de helft van de hoeveelheid gas die het voor de inval in Oekraïne aan Europa leverde. De Russische president Vladimir Poetin sprak tijdens een topontmoeting met de Chinese leider Xi Jinping in de Chinese hoofdstad Beijing dinsdag dan ook over het ‘ongeëvenaard hoge niveau’ van hun partnerschap.
Hoewel de betrekkingen tussen China en Rusland, die als communistische geestverwanten door ideologische geschillen langdurig zeer wantrouwig tegenover elkaar stonden, in 2022 sterk zijn verbeterd, zaten de onderhandelingen over Power of Siberia 2 de afgelopen jaren muurvast. Aan de vooravond van de top achtten analisten de kans op een gasdeal nog nihil.
Rusland kan echter niet wachten op de aanleg van een tweede gaspijpleiding naar China. De inkomsten uit olie en gas dalen al drie jaar op rij. Dat is problematisch voor een regering die olie en gas als belangrijkste inkomstenbronnen heeft en de grootste invasie in Europa sinds 1945 moet financieren. Het nationale welvaartsfonds, een spaarpot van energieopbrengsten die Rusland gebruikt om begrotingstekorten mee op te vullen, raakt leeg.
Vooral de gasexport is ingestort door de oorlog. Staatsgasbedrijf Gazprom leed in 2024 het grootste verlies in zijn geschiedenis: een verlies van 13 miljard euro. Ook 2023 was een rampjaar voor het bedrijf. Belangrijkste oorzaak is de afsluiting van gaspijpleidingen naar Europa. Rusland pompte in het eerste halfjaar van 2025 slechts 8 miljard kubieke meter gas naar Europa via TurkStream, de enige nog actieve pijpleiding. In 2021 kon Rusland nog 175 miljard kubieke meter kwijt in de EU.
Het land zoekt daarom naarstig naar andere afzetmarkten. De belangrijkste is buurland China. Sinds 2019 levert Rusland China via een pijplijn genaamd Power of Siberia jaarlijks 31 miljard kubieke meter gas. China is volgens het Kremlin de grootste afnemer van Russisch olie en aardgas, en de drie na grootste afnemer van lng.
China en Rusland steggelen al jaren over de prijs van het gas uit de toekomstige pijplijn. Omdat Beijing, dat ook veel gas afneemt van bijvoorbeeld de Verenigde Arabische Emiraten, niet per se meer Russisch gas nodig had, zouden de Chinezen naar de zin van Rusland de prijs voor gas uit de tweede Power of Siberia-pijplijn te zeer hebben willen drukken.
Beijing probeerde de Russen tevreden te houden door meer gas uit bestaande pijpleidingen af te nemen. Zo kocht Beijing 10 miljard extra kubieke meter gas, dat via een pijpleiding van het Sakhalin-eiland wordt aangevoerd. Ook kreeg het Russische staatsgasbedrijf Gazprom het verzoek de kraan van de eerste Power of Siberia-pijplijn wijder open te draaien.
Nu de Amerikaanse president Donald Trump allerlei internationale gasdeals sluit, ziet Xi een extra aanvoerroute van Russisch gas echter niet langer als een overbodige luxe. Door de tweede gaspijplijn verzekert Xi zich op de lange termijn van gas: net als de gelijknamige voorganger heeft dit project een looptijd van dertig jaar.
Van onschatbare waarde voor Xi en Poetin is de propaganda rond de deal. Opnieuw tonen Beijing en Moskou landen van het Mondiale Zuiden de voordelen van hun alternatieve wereldorde. Op deze gasdeal hebben de ‘economische pesterijen’ van de Verenigde Staten, zoals Xi de Amerikaanse handelssancties noemt, immers geen invloed.
In aanwezigheid van de Mongoolse president Khurelsukh Ukhnaa werd dinsdag het 2.600 kilometer lange traject van de nieuwe pijplijn vanuit het Russische Yamal via het oostelijke deel van Mongolië naar Noord-China beklonken. Nog onduidelijk is wat de toekomstige pijpleiding de Russische staatskas gaat opleveren.
Financiële details zijn opvallend afwezig in de afspraken tussen Xi en Poetin en het Chinese staatspersbureau Xinhua zweeg in alle talen over de deal. Aleksej Miller, de CEO van Gazprom, zei dinsdag slechts dat er in een later stadium onderhandeld wordt over ‘financiering van de aanleg van de pijplijn en commerciële leveringsvoorwaarden’.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant