Carl Devos | hoogleraar politicologie De federale en de Vlaamse regering in België bereikten in de nacht van maandag op dinsdag een akkoord over sancties tegen Israël en voorwaardelijke erkenning van Palestina. „Alle partijen claimen de overwinning door andere delen van het akkoord te benadrukken.”
Demonstratie voor sancties tegen Israël voor het parlementsgebouw in Brussel.
‘Ik sluit niet uit dat ik straks regeringsdossiers blokkeer als we niet strenger worden voor Israël”, kondigde de Belgische minister van Buitenlandse Zaken en vicepremier Maxime Prévot begin vorige week aan in De Standaard. Een paar dagen na het aftreden van zijn Nederlandse evenknie Caspar Veldkamp (NSC) leek ook België af te stevenen op een politieke crisis over Gaza.
Binnen de Belgische coalitie bestaan grote verschillen: Prévots centrumpartij Les Engagés pleit, net als het sociaal-democratische Vooruit en de christen-democratische CD&V, al lange tijd voor strengere maatregelen tegen Israël. Het rechts-liberale Mouvement Réformateur (MR) en de Vlaams-nationalistische liberaal-conservatieve Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) van premier Bart De Wever bleven die maatregelen blokkeren. De naderende deadline van de zogeheten verklaring van New York, het voorstel van Frankrijk en Saoedi-Arabië om Palestina te erkennen en zo de tweestatenoplossing te bevorderen, voerde de druk op: konden de partijen uiterlijk 5 september op één lijn komen?
Ja, bleek in de nacht van maandag op dinsdag. Rond 01.30 uur meldden zowel de federale als de Vlaamse regering, waar een vergelijkbare discussie speelde, dat ze een akkoord had bereikt. België voert inreisverboden in voor de extremistische Israëlische ministers Itamar Ben-Gvir en Bezalel Smotrich en ook de politieke en militaire leiders van Hamas mogen Belgisch grondgebied niet langer betreden. Daarnaast maakt België 12,5 miljoen euro extra vrij voor humanitaire hulp en sluit het land zich aan bij de verklaring van New York, al blijft de Belgische erkenning van Palestina zeer voorwaardelijk.
Het is een „goed akkoord”, zegt hoogleraar politicologie Carl Devos van de Universiteit Gent telefonisch. „Niet vanwege de inhoud, dat is niet aan mij om te beoordelen, maar omdat het een evenwichtig akkoord is. Alle partijen claimen de overwinning.”
Hoogleraar Carl Devos Foto James Arthur Gekiere/Belga
Aan de erkenning van Palestina zijn strikte voorwaarden verbonden: alle gijzelaars en Palestijnse gevangenen moeten eerst vrijgelaten worden, en Hamas mag niet meer onderdeel zijn van het Palestijnse bestuur. Erkenning op korte termijn lijkt daardoor niet mogelijk. Is dit akkoord vooral symbolisch?
„Onvoorwaardelijke erkenning was vooraf al uitgesloten, dat heeft De Wever duidelijk gecommuniceerd. Maar met voorwaarden is het nu wel gelukt. En daarbij komt dat er ook sancties zijn opgenomen in het akkoord, zowel op Belgisch als op Europees niveau.”
In het akkoord staat dat België op Europees niveau zal pleiten voor een gedeeltelijke opschorting van het associatieakkoord met Israël en voor een wapenembargo tegen Israël. Ook werkt België aan een verbod op de import van goederen die geproduceerd, ontgonnen of verwerkt zijn in door Israël bezet gebied – in navolging van Ierland en Slovenië – en mogen Belgen die wonen in bezet gebied nog maar beperkt gebruikmaken van consulaire diensten.
„Die lijst van sancties verandert de voorheen vrij makke positie van België. In tegenstelling tot zijn voorganger Alexander de Croo wil De Wever liever niet in de voorhoede opereren, maar in Europees verband. Dat de regering deze stap zet, toont aan dat andere partijen er wel degelijk compromissen uit hebben gesleept. Ze zeggen allemaal: ‘Dit is ons akkoord’.”
Hoe kunnen vijf partijen de overwinning opeisen?
„De partijen benadrukken andere delen van het akkoord. N-VA en MR wijzen op de voorwaarden, de andere partijen stellen juist dat dit een stap is in de richting van erkenning en dat het van grote symbolische waarde is.”
Was er daadwerkelijk sprake van een mogelijke regeringscrisis?
„In het Vlaamse parlement was het spannend”, zegt Devos. De drie Vlaamse coalitiepartijen – CD&V, Vooruit en N-VA – zitten ook daar in de regering. Bij het uitblijven van een akkoord dreigden CD&V en Vooruit een resolutie in te dienen waarin ze de federale regering oproepen om Palestina te erkennen. „De oppositie speelde daar slim op in door hun steun daaraan te beloven, waardoor er een meerderheid voor het plan zou zijn, en zo de regering uit elkaar te spelen. De coalitie zou dan verdeeld stemmen, dat is in België ongekend. Zo’n ‘wisselmeerderheid’ buiten de coalitie om zou een grote vertrouwensbreuk betekenen en het einde van de regering kunnen inluiden.
„Maar achter de schermen wilde niemand de situatie op de spits drijven en de regering over Gaza laten vallen. De politici wilden wel brullen, maar niet bijten. Ze hebben tot het laatste moment onderhandeld, om hun achterban te laten zien dat ze er alles aan gedaan hebben om hun belangen te vertegenwoordigen, en toen hebben ze een akkoord gesloten.”
Wat betekent dit voor België?
„België heeft een druk politiek jaar voor de boeg, er moeten veel belangrijke beslissingen genomen worden. Tijdens het zomerreces was de sfeer gespannen, er werden veel speldenprikken over en weer uitgedeeld, Gaza is een beladen onderwerp. Het was daarom belangrijk om hier samen uit te komen, om de sfeer niet verder te laten verzuren maar juist vertrouwen op te bouwen.
„Gaza werd in België gezien als een kiezel in de schoen. Tot er een akkoord was gesloten, moesten andere belangrijke dossiers wachten, zoals de begroting. Een algemeen gevoel van opluchting overheerst, niet zozeer over de inhoud van het akkoord, maar dat het er is. Nu kan de regering weer door met dossiers van de Belgische kiezers wakker van liggen.”
Source: NRC