De elektronische verstoring (‘jamming’) van een vlucht met Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen aan boord is een ‘enorm incident’, aldus Navo-chef Mark Rutte. Hybride oorlogvoering krijgt alle aandacht van de alliantie, maar is moeilijk te bestrijden, erkent Rutte.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Tijdens een bezoek aan Luxemburg sprak secretaris-generaal Rutte van een ‘hybride aanval’, al zei hij erbij die term te verafschuwen omdat die ‘te aaibaar’ klinkt. ‘Het elektronisch verstoren van een commercieel vliegtuig, met potentieel desastreuze gevolgen; een moordpoging tegen een grote industrieel in een Navo-land (CEO Armin Papperger van Rheinmetall, red.) een aanval op de nationale zorginstelling in het VK: dit zijn enorme incidenten, met enorme impact’, aldus de Navo-chef.
De elektronische verstoring vond plaats in het Bulgaarse luchtruim en de verdenking van de autoriteiten daar is dat Rusland hiervoor verantwoordelijk is. Het gebeurde toen het vliegtuig met Von der Leyen het vliegveld van Plovdiv naderde. ‘De hele gps (global positioning system, red.) in het gebied rond het vliegveld ging op zwart’, zei een betrokkene tegen de Financial Times.
Het vliegtuig bleef nog een uur rondjes vliegen, tot de piloot besloot het toestel handmatig te landen met behulp van analoge kaarten. Een soortgelijk incident trof eerder dit jaar de Britse minister van Defensie, en zijn Duitse collega zegt er twee keer mee te maken hebben gehad.
Volgens Rutte werkt de alliantie ‘dag en nacht’ om dit soort activiteiten tegen te gaan. Hij noemde als voorbeeld het doorsnijden van een onderzeese kabel tussen Estland en Finland, eind december vorig jaar. Binnen twee weken reageerde de Navo erop met de missie Baltic Sentry, waarbij marineschepen van verschillende bondgenoten verscherpt toezicht hielden. Maar Rutte erkende ook dat het probleem ‘nog niet helemaal is opgelost’.
Afgelopen maand luidde de gezaghebbende Britse denktank International Institute for Strategic Studies (IISS) de noodklok in een rapport over wat onverbloemd ‘Ruslands onconventionele oorlog tegen Europa’ wordt genoemd. De denktank heeft tientallen, vermoedelijk Russische, subversieve en sabotageactiviteiten in Europa van de afgelopen jaren in kaart gebracht. Persbureau AP deed dat eerder dit jaar ook al en kwam tot bijna zestig sabotage-incidenten in de afgelopen jaren.
Volgens IISS blijkt uit de incidenten dat ze vooral zijn gericht tegen kritieke infrastructuur in Europa (die wegens ouderdom kwetsbaar is). De campagne is gedecentraliseerd van opzet en tot dusver ‘bijna onaangetast’ door de antwoorden van de Navo, de EU en individuele landen. Dat komt ook doordat de meeste incidenten niet direct of bewijsbaar herleidbaar zijn tot Rusland – precies een van de karakteristieken van hybride oorlogvoering die haar zo moeilijk te bestrijden maakt.
De onconventionele oorlogvoering tegen Europese landen dateert van voor de grote invasie van Oekraïne, maar is sindsdien wel opgevoerd. In 2022 hebben Europese landen massaal vermoedelijke Russische spionnen uitgezet die werkten op Russische ambassades.
Als antwoord daarop heeft Rusland volgens IISS ‘op zeer effectieve wijze’ gebruikgemaakt van de mogelijkheid om online mensen te rekruteren (die vaak niet de Russische nationaliteit hebben). Dit maakt het heel moeilijk om deze mensen tijdig te traceren, maar heeft als bijeffect dat ze vaak ‘slecht opgeleid en uitgerust’ zijn en veel fouten maken.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant