Woensdag vindt in Beijing de grootste militaire parade sinds 2019 plaats. Tienduizenden soldaten zullen in ganzenpas over het Plein van de Hemelse Vrede marcheren, terwijl onder anderen Vladimir Poetin en Kim Jong-un toekijken. Wat staat er woensdag te gebeuren?
is China-correspondent van de Volkskrant. Ze woont in Beijing.
Op 3 september markeert China de 80ste gedenkdag van de Japanse overgave in de Tweede Wereldoorlog. Tienduizenden militairen, honderden grondvoertuigen en meer dan honderd vliegtuigen nemen deel. President Xi Jinping, tevens opperbevelhebber van het Volksbevrijdingsleger, zal de troepen inspecteren en een toespraak houden.
De parade is daarnaast bedoeld om de trouw van het leger aan de Communistische Partij te tonen en China’s militaire capaciteit om toekomstige oorlogen te winnen, zo stelde generaal-majoor Wu Zeke van de Centrale Militaire Commissie vorige week in een persconferentie.
Het Chinese leger zal zijn nieuwste generatie wapens en technologieën laten zien, geheel van Chinese makelij, aldus generaal-majoor Wu. Wat er precies getoond gaat worden is nog niet bekend, al speculeren militair analisten daar al weken over aan de hand van korrelige foto’s die tijdens repetities voor de parade zijn genomen.
Wel is onder meer bevestigd dat er hypersonische raketten worden gepresenteerd. ‘Het neusje van de zalm’ op raketgebied, aldus Siemon Wezeman, senior onderzoeker aan het Zweedse Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI). Deze raketten kunnen vijf keer de geluidssnelheid of meer bereiken, waardoor ze extreem moeilijk te onderscheppen zijn – ook voor Amerikaanse vliegdekschepen.
Daarmee zijn de hypersonische raketten slecht nieuws voor Taiwan, dat voor zijn verdediging tegen een Chinese invasie afhankelijk is van Amerikaanse steun. Het tonen van deze wapens is volgens Wezeman dan ook een duidelijk signaal aan de Verenigde Staten. ‘De Chinezen laten zien: als wij Taiwan willen innemen, dan kunnen jullie Amerikanen beter wegblijven.’
China streeft ernaar tegen 2049 een leger van wereldklasse te verwezenlijken. Met de parade wil China tonen dat het goed op weg is. Toch is de parade vooral ‘een zorgvuldig georkestreerd spektakel’, zegt Wezeman. Hoe effectief de Chinese strijdkrachten daadwerkelijk zijn, blijft volgens hem de vraag.
Aanwijzingen dat het achter de schermen rommelt bij het Volksbevrijdingsleger zijn er genoeg. De laatste jaren vonden zuiveringen plaats aan de militaire top. Zo is enkele maanden geleden ook de nummer twee van het Volksbevrijdingsleger, generaal He Weidong, stilletjes van het toneel verdwenen.
China hield in 2015 voor het eerst een parade ter herdenking van het einde van de Tweede Wereldoorlog. Daarmee nam het een voorbeeld aan Rusland, dat al decennia op deze manier de oorlogsherdenking aan militair machtsvertoon koppelt.
Volgens geopolitiek expert Frans-Paul van der Putten gebruikt de Communistische Partij de parades om haar legitimiteit te onderstrepen. De partij kwam immers niet via verkiezingen aan de macht, maar verwierf haar gezag door China te bevrijden van de Japanse bezetting. Dat ook de nationalistische troepen van Chiang Kai-shek een sleutelrol speelden in die strijd wordt door Beijing nu afgezwakt.
Daarnaast legt Beijing een directe lijn van het verleden naar het heden. De Communistische Partij presenteert zich al vanaf haar oprichting als verdediger van de Chinese soevereiniteit. Zolang Taiwan nog niet met het moederland is herenigd, ziet China die historische opdracht als onaf. ‘China beschouwt zichzelf nog altijd als bedreigd door buitenlandse krachten’, aldus Van der Putten.
De Russische president Vladimir Poetin is de belangrijkste aanwezige. Zijn komst onderstreept volgens staatssecretaris van Buitenlandse Zaken Hong Lei ‘het hoogstaande Chinees-Russische alomvattende strategische partnerschap’. Daarnaast zijn nog 25 staatshoofden te gast, onder wie de leiders van Noord-Korea, Myanmar, Belarus en Iran. Westerse leiders laten vrijwel allemaal verstek gaan.
Een bont gezelschap dat door westerse analisten al ‘De As van Ontwrichting’ wordt genoemd, zo schrijft The Guardian. Ook volgens de staatssecretaris Hong getuigt de gastenlijst van een verschuivende wereldorde, maar dan ten goede. Hij stelde afgelopen week dat China bereid is ‘samen te werken met het Mondiale Zuiden, en andere landen, aan een gelijkwaardige en ordelijke multipolaire wereld.’
De meeste Chinezen vinden het belangrijk om stil te staan bij het einde van de Tweede Wereldoorlog. De aandacht daarvoor is de laatste weken groter dan ooit, dankzij het grote bioscoopsucces van de film Dead to Rights, over een van de gruwelijkste hoofdstukken uit de Chinese geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog, het bloedbad van Nanjing. Daarbij werden volgens Chinese telling 300 duizend burgers door het Japanse leger gedood.
Toch zeggen veel Beijingers voornamelijk uit te kijken naar de parade, omdat daarmee een einde komt aan de wekenlange voorbereidingen die het dagelijks leven in de hoofdstad ontwrichtten. Zo werden de afgelopen drie zaterdagen tijdens repetities voor de parade een tiental metrostations gesloten. Daardoor werden grote delen van het centrum ontoegankelijk. ‘Zaterdagen zijn de dagen waarop we het meeste verdienen, maar drie weken lang moeten we eerder dicht’, verzucht de eigenaar van een bar op ongeveer 6 kilometer afstand van het Plein van de Hemelse Vrede. ‘De parade kan mij niet snel genoeg voorbij zijn.’
Luister hieronder naar onze podcast ‘de Volkskrant Elke Dag’. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant