Abu Obeida voerde twintig jaar lang het woord namens Hamas. Het maakte hem een held voor sympathisanten van de militante organisatie en een belangrijk doelwit van Israël. Zondag meldde defensieminister Israel Katz dat hij bij een bombardement is gedood.
is correspondent Midden-Oosten van de Volkskrant. Hij woont in Amman.
In de hele Arabische wereld kon je zijn beeltenis tegenkomen. Op de muren van Palestijnse vluchtelingenkampen in Libanon, bijvoorbeeld, of op bumperstickers en ramen van hippe koffiehuizen. Abu Obeida was even enigmatisch als herkenbaar – altijd met een rode keffiyeh over zijn hoofd (alleen de ogen zichtbaar), altijd met de wijsvinger geheven. Dit weekend werd de stem van de Qassam-brigades van Hamas echter door het Israëlische leger om het leven gebracht.
Hamas zelf heeft de dood van de prominente woordvoerder niet bevestigd, maar volgens een Palestijnse bron van tv-zender Al-Arabiya klopt de claim van het Israëlische leger. ‘Abu Obeida’ (letterlijk: vader van Obeida) was niet zijn echte naam maar een pseudoniem, hetgeen in delen van het Midden-Oosten bijdroeg aan zijn mythische status. Aan Israëlische en Amerikaanse zijde wordt beweerd dat hij in werkelijkheid Hudhayfa al-Kahlut heette, maar ook dat is door Hamas nooit bevestigd.
Afgelopen vrijdag liet Abu Obeida voor het laatst publiekelijk van zich horen. Gekleed in zijn karakteristieke legeruniform waarschuwde hij Israël dat het ‘de prijs zou betalen’ als men de belegering van Gaza-Stad zou voortzetten. Een dag later volgde er een zwaar Israëlisch bombardement op de wijk al-Rimal in datzelfde Gaza-Stad. Daarbij werd niet alleen de woordvoerder gedood, maar ook zes of zeven andere Palestijnen.
‘Hamas-terroristenwoordvoerder Abu Obeida werd in Gaza uitgeschakeld’, schreef de Israëlische minister (Defensie) Israel Katz zondag op zijn X-account. ‘Hij voegde zich bij de anderen die in Iran, Libanon en Jemen uit de as van het kwaad zijn geëlimineerd, in de diepten van de hel.’ De explosie werd volgens ooggetuigen in de hele wijk gevoeld, en kostte mogelijk ook enkele kinderen het leven. ‘Ik kan niet geloven dat ik nog leef’, aldus een wijkbewoner tegen de BBC. ‘Mensen renden alle kanten op, alsof de wereld verging.’
Zoals meer gestaalde Hamas-kopstukken heeft Abu Obeida zijn ware identiteit nooit prijs willen geven. Zijn leeftijd was bijvoorbeeld een raadsel; hij moet ten tijde van zijn dood vermoedelijk begin veertig zijn geweest. In een oud interview vertelde hij dat zijn familie tijdens de ‘Nakba’ van 1948 verdreven werd uit toenmalig Palestina (nu Israël), en in een niet nader genoemd dorp belandde in de – nadien – bezette Gazastrook.
Voor het grote publiek werd hij een bekende vanaf 2006, toen hij aankondigde dat Hamas (dat in Europa en de VS beschouwd wordt als terreurorganisatie) de Israëlische soldaat Gilad Shalit had weten te gijzelen. Voor de organisatie was dat destijds een stunt: pas vijf jaar later zou Shalit in een omvangrijke gevangenenruil vrijkomen.
En toen kwam 7 oktober 2023, de dag van de terreuraanval die alles in gang zou zetten, inclusief Israëls genocidale reactie. In de eerste oorlogsmaanden publiceerde Abu Obeida vrijwel wekelijks nieuwe propagandavideo’s, soms tot wel twintig minuten lang, waarin hij zijn spierballentaal afwisselde met bombastische video’s van militaire operaties.
Het gewapend verzet van de Qassam-brigades zette hij daarin neer als de enige optie die de Palestijnen nog rest, volgens hem ‘om de bezetting (door Israël, red.) voor eens en altijd te beëindigen.’ Subtiel waren zijn teksten nooit. Hij vergeleek de Israëlische bezetting met die van de nazi’s, en beschouwde de ‘zionistische’ Amerikaanse regering onverkort als een verlengstuk van Israël.
In de hele Arabische wereld werd hij niettemin een bekend gezicht, verguisd door de één, geliefd bij de ander. Een glimp van die populariteit werd zichtbaar in het voorjaar van 2024, tijdens een voetbalwedstrijd tussen Iran en Palestina. Een fotograaf legde op de tribune vast hoe de voormalige Qatarese emir op zijn iPad heimelijk naar de laatste speech van Abu Obeida zat te kijken.
Al gauw waren er ook liederen en rapteksten. ‘O leeuwenhart, Abu Obeida, zet ze allemaal in lichterlaaie’, zong een populaire Egyptische bruiloftszangeres kort na het uitbreken van de oorlog. In Jordanië werd een bruiloft prompt onderbroken om naar zijn laatste speech te kijken. ‘Je wil is sterk’, zo gaat een andere meezinger, ‘je woorden zijn kogels.’ In menige huiskamer zijn de frustraties groot dat Arabische buurlanden (Egypte, Jordanië, de Golfstaten) niets doen om de Palestijnen te helpen. Bij die apathie stak de militante taal van Abu Obeida scherp af.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant