Vergeten dat de e-bike nog aan het opladen is in de schuur, weglopen bij het koken of de filters van de droger niet vaak genoeg schoonmaken – een woningbrand kan iedereen overkomen. Met deze simpele maatregelen zijn de meeste te voorkomen.
schrijft voor de Volkskrant over praktische kwesties uit het dagelijks leven en (duurzaam) reizen.
Het was half 11 in de avond. De kinderen lagen in bed, de gordijnen waren dicht, eindelijk een moment om samen Netflix te kijken. Toen er geklop klonk op het raam, waren Anne en haar man vooral geïrriteerd over het storen op dit tijdstip. Voor de deur stond een man met een hond, die omhoog wees: rook uit het dak. In een fractie van een seconde veranderde de avond in een rampscenario. Ze renden naar de slaapkamers om hun drie kinderen uit bed te tillen. Even later stond het gezin op straat, terwijl de bovenverdieping in brand stond. ‘Het duurde voor mijn gevoel eindeloos voordat de brandweer kwam’, vertelt ze. Die nacht bracht het gezin door bij de buren, terwijl bluswater en rook hun bezittingen verwoestten.
De oorzaak bleek de wasdroger die op zolder stond te draaien. ‘Een beruchte veroorzaker van woningbranden’, zegt Kees-Jan Hoogerheide van het Adviescentrum Brandveilig Wonen. ‘Dat komt meestal doordat pluizenfilters niet goed worden schoongemaakt. Dat stof is enorm brandbaar. Combineer dat met hitte in de motor en je hebt een serieus risico.’ Ook stapels was rondom de droger vergroten het gevaar, zegt Ruud van Herpen, hoogleraar brandpreventie aan de Technische Universiteit Eindhoven. ‘We onderschatten vaak hoe snel vuur zich kan verspreiden. Vooral als er veel brandbaar materiaal omheen staat.’ Uit cijfers van het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV), dat gegevens over woningbranden in Nederland verzamelt, werden in 2024 7.439 woningbranden gemeld, met dertig doden en vierhonderd gewonden.
De droger mag berucht zijn, maar het is zeker niet de enige boosdoener. De Risicomonitor Woningbranden 2024 van het Verbond van Verzekeraars laat zien dat bij iets meer dan 42 procent van de gevallen waarin een brandschadeclaim werd ingediend, menselijk gedrag de oorzaak was. Richard Weurding, algemeen directeur bij het Verbond: ‘Denk hierbij aan ongelukjes met roken, kaarsen of koken. Een pannetje olie op het vuur kan vlam vatten. Zit er vervolgens ook nog vet in de afzuigkap, dan kan dit in minuten een uitslaande brand worden.’ Kortsluiting is met 13 procent de tweede veroorzaker. Defecte apparaten zijn goed voor 10 procent van de branden. Weurding: ‘Deze oorzaken vallen in de cijfers niet onder menselijk handelen, maar zijn vaak wel te voorkomen door correct gebruik en regelmatig onderhoud.’
Beter Leven
In de rubriek Beter Leven beantwoordt de Volkskrant, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
‘In slaap vallen met een brandende sigaret of kaarsen die te dicht bij gordijnen zijn, blijven klassiekers’, zegt Van Herpen. ‘Maar een relatief nieuw gevaar is de almaar toenemende hoeveelheid elektrische apparaten in huis. Soms ook nog van dubieuze kwaliteit via goedkope webshops die niet altijd aan veiligheidsnormen voldoen.’ Vooral lithium-ionaccu’s kunnen heftig ontbranden. ‘Als zo’n accu bijvoorbeeld beschadigd is door een val, kan hij onveilig worden’, waarschuwt Van Herpen.
Hoogerheide: ‘Al die elektrische fietsen, steps, telefoons, laptops, speelgoed en scootmobiels moeten worden opgeladen, maar dat gebeurt niet altijd veilig. Laad apparaten overdag op, gebruik de originele oplader en zet ze op een harde, niet-brandbare ondergrond, dus nooit in bed of op de bank.’ Hij waarschuwt ook voor verlengsnoeren: ‘Sluit accu’s en andere apparaten die veel warmte produceren bij voorkeur direct op het stopcontact aan. Gebruik je toch een verlengsnoer, rol het dan volledig uit en verbind nooit meerdere snoeren aan elkaar.’ Hoogerheide: ‘Veel mensen denken dat brand hen niet overkomt. Hierom gaan ze niet altijd bewust om met de gevaren van elektra. Ik zie soms meterkasten die ook als opslag dienen voor wc-rollen of oud papier. Er valt veel winst te behalen met bewustwording.’
Naast preventie is het belangrijk dat mensen weten hoe ze moeten handelen als er brand is ontstaan. Weurding: ‘Tweederde van de ernstige brandwondenongevallen gebeurt in en om de woning. Je voorkomt erger als je weet wat te doen bij een vlam in de pan (gebruik vooral geen water maar een blusdeken). En ook: wanneer en hoe is het veilig om te vluchten.’ Rookvergiftiging is het grootste gevaar, daardoor vallen de meeste slachtoffers, zegt Weurding. Hierom adviseert de brandweer om ’s nachts de deuren gesloten te houden. ‘Dat kan levens redden omdat rook minder snel bij je komt. Van rooklucht word je namelijk meestal niet wakker. Van geluid wel en hierom zijn rookmelders ook van groot belang. Die zijn sinds 2022 op iedere verdieping verplicht, maar veel mensen vergeten de batterijen te controleren of het alarm te testen. Ook hangen ze soms op een onhandige plek, waardoor ze te laat afgaan’, ziet Van Herpen.
Bij Anne en haar gezin is de schade hersteld en staat zelfs een nieuwe droger te draaien, maar vanaf nu in de schuur. Toch denkt ze nog vaak terug aan die avond. ‘Ik krijg rillingen als ik denk aan wat er had kunnen gebeuren als die man niet net zijn hond had uitgelaten.’ Gelukkig bleef iedereen ongedeerd maar de praktische gevolgen waren desalniettemin groot: ‘Spullen die moesten worden afgevoerd, schoonmaakbedrijven die alles meenamen, de maandenlange herstelfase.’ Ze betrapt zichzelf erop dat ze sindsdien moeilijk spullen kan weggooien: te veel waardevols is verloren gegaan.
Zo check je je huis op brandveiligheid
De brandweer ontwikkelde een woningcheck waarmee je zelf kunt nagaan of je huis brandveilig is. Enkele aandachtspunten:
-Reinig na elke droogbeurt het filter van de droger
-Reinig het filter van de afzuigkap regelmatig
-Blijf in de keuken als je kookt en houd brandbare materialen uit de buurt
-Trek stekkers uit bij apparaten die je lang niet gebruikt en laad accu’s alleen overdag op
-Laat schoorstenen en cv-installaties jaarlijks controleren
-Houd de meterkast vrij van brandbaar materiaal
-Zorg voor goed werkende rookmelders op elke verdieping en test ze regelmatig
-Houd vluchtroutes (gang, trap) vrij en spreek een vluchtplan af
-Houd ’s nachts de slaapkamerdeuren gesloten
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant