Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant.
Een knuffel met enge tandjes en een uraniummijn in de Sahel zeggen over geopolitieke macht wat we niet willen weten: dat Europa er steeds minder toe doet.
Niger, straatarm land maar rijk aan een van ’s werelds grootste uraniumvoorraden, gaf vijftig jaar lang Frankrijk het recht de grondstof te winnen. De Imourarenmijn was essentieel voor de Franse kerncentrales die weer essentieel zijn voor de Franse energievoorziening. De militaire coup van 2023 maakte daar een einde aan. Voortaan verkoopt het Sahelland zijn uranium aan Rusland. Dat maakte deze week bekend het uraniumerts niet alleen te zullen uitvoeren, Rusland zegt in Niger een kernreactor te willen bouwen.
Of die er komt, is nog maar de vraag. Maar de boodschap is een knauw voor het Westen. Oud-kolonisator Frankrijk deelde nooit nucleaire knowhow met Niger.
Dan het donzig monstertje. Terwijl Trump ‘MAGAAAA!’ joelend verder richting schitterende afzondering drijft, staan Modi, Poetin, Erdogan en andere wereldleiders morgen naast Xi Jinping bij de grote militaire parade in Beijing. Dat militair vertoon is niet nieuw, al is het bezoek flink uitgebreid. Wel nieuw is het konijn-aap-beerachtig pluche beest dat vanuit China de wereld over gaat.
Influencers filmen zich gillend terwijl ze een AliExpress-doos slopen en hun Labubu uitpakken: een monchhichi met spitse oortjes die Rihanna en Dua Lipa aan hun designertas hebben hangen. Tevredener nog dan met de opgelijnde potentaten voor zijn parade, zal Xi zijn met Labubu.
Eindelijk breekt hij door de laatste en moeilijkste barrière, die van culturele voorkeur. Europeanen kochten dit jaar ook meer BYD dan Tesla - de verkoop van elektrische en hybride BYD’s steeg met meer dan 350 procent. De auto heet niet 打造你的梦想 of dǎzào nǐ de mèngxiǎng, maar Build Your Dream.
En dat bouwen deed China, steen voor steen, decennialang. Maak je kleiner dan je bent, zei Deng Xiaoping. Tot je kracht onmiskenbaar en onverslaanbaar is. In Europa’s meest zelfvoldane jaren, begin deze eeuw, veroverde China Afrika. Met kruiwagens te lenen dollars en bouwplannen. Zonder gelul over democratie of martelgevangenissen.
Afrikaanse leiders gingen Europese landen zwartmaken: die neokolonialen met hun bemoeienis. Zo leidden militaire coups in Mali, Burkina Faso en Niger tot het vertrek van de Fransen. Gevolgd door de entree van Russische troepen - eerst Wagner, nu, witgewassen, Africa Corps. Nederland sloot ambassades en hulpprogramma’s.
Europese landen hebben hun relatie met Afrikaanse landen niet op een nieuwe, gelijkwaardige grond heropgebouwd – goedbedoelde hulp kwam met paternalistisch ervaren voorwaarden. Ze laten economische, militaire en politieke samenwerking over aan Rusland en China en dobberen, gelijk Trump, de isolatie in.
Over zijn Afrikaanse infrastructuur transporteert China kostbare delfstoffen. Het beschikt over 70 procent van alle zeldzame aardmetalen en 80 procent van kritieke mineralen als grafiet, magnesium en wolfraam. Van gewonnen zeldzame aardmetalen verwerkt China 80 tot 90 procent. 70 procent van het voor batterijen essentiële lithium, kobalt en nikkel wordt in China geraffineerd. Dus maakt China 90 procent van alle aardemagneten (voor elektrische auto’s en windturbines), 80 procent van alle zonnepanelen en 70 procent van batterijen. Daar daagt China’s langverwachte overheersing.
Dat terwijl Europa zowat aan Afrika vastzit - en vluchtelingen willen ook helemaal niet naar China of Rusland. Dat terwijl Afrika de kansen van een dynamisch continent heeft: groeimarkten, arbeidskrachten, zon en, ja, de voor energietransitie onmisbare metalen.
Langzaam wakker schreef Nederland een nieuwe Afrika-strategie, op geduldig papier. Tijd om te wachten op actie is er niet. Europa moet nú kiezen: zijn eigen toekomst maken, of figureren in andermans verhaal.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant