De achtste aflevering van Twin Peaks: The Return is (volgens de Volkskrant) de beste serie-aflevering van deze eeuw. Ter ere daarvan vroegen we Twin Peaks-schrijver Mark Frost hoe je dat nu eigenlijk doet, onvergetelijke televisie maken.
is tv-recensent voor de Volkskrant en schrijft over film.
Het is in meerdere opzichten een bijzonder moment, om te spreken met schrijver Mark Frost. Niet alleen is de achtste aflevering uit de derde reeks van Twin Peaks uitgeroepen tot onze favoriete serie-aflevering van deze eeuw, het is deze week ook 35 jaar geleden dat het eerste seizoen van Twin Peaks van start ging op de Nederlandse televisie.
Genoeg aanleiding dus om een Zoomgesprek te voeren met Frost. Zelf iets bijdragen voelt daarbij overbodig, liever laten we Frost zo veel mogelijk aan het woord over de ontstaansgeschiedenis en nalatenschap van Twin Peaks, over de toekomst van televisie, en over het maakproces van die ene, onvergetelijke achtste aflevering.
‘We hebben nooit geprobeerd om met Twin Peaks normale televisie te maken. We wilden eind jaren tachtig een cinematografische ervaring naar de televisiewereld brengen, op een manier zoals daarvoor nooit eerder was gedaan. Dat was natuurlijk eerder geprobeerd, maar dat bleek nooit houdbaar. Daarom was het ook zo belangrijk dat iedereen bij de eerste serie begreep dat we iets maakten dat eeuwigheidswaarde moest hebben. We maakten geen simpele kartonnen doos: we wilden iets betekenisvollers maken.’
‘We hadden bovendien een boel troefkaarten. Zender ABC benaderde ons, omdat ze wanhopig op zoek waren naar een nieuwe hit. De markt was destijds totaal anders: er waren maar een paar netwerken, en de ruimte om iets te maken was extreem beperkt. Daarom werd er meestal op safe gespeeld. Maar omdat ABC zo wanhopig was, konden wij afdwingen dat we het op onze eigen manier konden doen, en dat niemand zich met onze serie zou bemoeien. Als ze iets wilden dat gek en riskant was, moesten ze ons vertrouwen.’
‘En ja, dat is dan weer niet hoe tv-bazen meestal werken, die willen zich overal mee bemoeien. Dat was zo in de jaren tachtig, en is de afgelopen jaren alleen maar erger geworden. Dan hoor ik verhalen van makers dat ze hele discussies moeten voeren of het geluid van een dichtslaande deur niet te hard is. Gekmakend!’
‘Bij The Return hadden we de mazzel dat we opnieuw een vrij sterke hand hadden. We hadden een achterban en de interesse in de serie was nog altijd enorm. Voor ons was het belangrijk om de serie niet op voorhand te verkopen. David (Lynch, regisseur, red.) en ik namen een grote, maar berekende gok, door de serie eerst te gaan schrijven voordat we in zee gingen met een netwerk of streamingdienst. Als we moesten gokken, dan maar op onszelf. Toen we twee afleveringen hadden geschreven, zijn we in gesprek gegaan met Showtime, het netwerk dat het uiteindelijk ging uitzenden. Zij wilden direct een deal sluiten, maar David en ik zeiden: laten we het eerst afschrijven.’
‘Een jaar later kwamen we terug met een script van vijfhonderd pagina’s, een soort telefoonboek, haha. Dat alles af was, was cruciaal, omdat we daarmee immuun waren voor bemoeienis. Als je in een eerder stadium een deal sluit, is er te veel ruimte voor inhoudelijke bemoeienis. Wij waren helemaal niet geïnteresseerd in enige feedback. We zeiden: jullie mogen best een mening hebben, maar houd die vooral voor jezelf. Daar zijn netwerkbonzen meestal niet aan gewend, maar wij wel. Het was de enige voorwaarde waaronder wij wilden werken. Ze hadden geen idee wat we aan het maken waren, en dat was precies goed.
‘Bij ons ging dat begin jaren negentig mis, omdat de bazen van ABC ons in de tweede reeks dwongen om de centrale vraag in Twin Peaks (‘Wie vermoordde Laura Palmer?’) vroegtijdig op te lossen. Dat was een bittere les, maar inmiddels denk ik dat het ook goed is geweest, omdat de serie mede door die beslissing werd gecanceld. Dat gaf ons de mogelijkheid om ruim 25 jaar later ouder en wijzer terug te komen. Daardoor konden we goed kijken hoe de wereld veranderd is, hoe de cast veranderd is en hoe de tijd alles heeft aangetast.’
‘Dat maakt het totaal anders dan de eerste twee seizoenen. The Return gaat veel meer over het verstrijken van de tijd, over de dood en over vergankelijkheid. Dat komt ook omdat heel veel mensen zijn overleden tijdens of na het derde seizoen, wat het geheel een extra melancholisch karakter geeft. David en ik reflecteerden in de nieuwe serie waarschijnlijk ook veel meer op onze eigen levens.’
‘We schreven het derde seizoen vooral via Skype, ook omdat ik zelf al enige tijd niet meer in Los Angeles woonde. Het is een cliché, maar schrijven met David voelde nooit als werk, omdat we altijd de grootst mogelijke lol hadden. Terwijl het toch een lang proces was: een jaar lang werkten we dagelijks urenlang aan de structuur en het verhaal. Vervolgens hadden we ook nog een jaar nodig om alles uit te schrijven. Maar David en ik begrepen elkaar op een fundamenteel niveau, en deelden, godzijdank, een gevoel voor humor. Schrijven is een ontzettend eenzaam beroep, dan is het fijn om een vriend te hebben.
‘We hebben altijd onze eigen stijl gehad, maar het is nooit zo simpel geweest als: ik ben de schrijver, David is de visuele man. Kijk, in de basis was hij natuurlijk het visuele genie, omdat hij vaker dacht in beelden en geluiden, en ik meer in woorden. Maar het zou een oversimplificatie zijn om te zeggen dat dit strikt gescheiden was. Het was vooral een startpunt: ik zorgde voor de structuur, David was de surrealist. Onze sweet spot vonden we in een fascinatie voor het mythologische.’
‘Ik had vrij vroeg in het schrijfproces het idee dat we iets moesten doen met een oorsprongverhaal voor BOB, de belangrijkste demonische entiteit in de serie. Ik weet niet meer precies waarom, maar ik had sterk het idee dat die oorsprong moest samenhangen met de Trinity-tests in New Mexico, waarbij de nucleaire proeven hand in hand gingen met de oorsprong van het kwaad.’
‘David en ik dachten: wat nu als de experimenten met zo’n atoombom zorgen voor een soort scheur in de structuur van tijd en ruimte, waardoor de duisternis onze levenssfeer binnendringt? Daarin school een zekere Griekse tragedie die goed past in onze serie.’
‘Ik zag in mijn hoofd iets met een oud radiostation, en David had in Fire Walk With Me al eens geëxperimenteerd met het concept van de ‘woodsmen’. Daar waren ze nog niet van veel context voorzien, en stonden ze eigenlijk buiten het verhaal. Maar het beeld was fantastisch. Zo vonden we langzaam de bouwstenen voor een heel eigen achtergrondverhaal van de mythologie in de serie. De precieze plek in het verhaal was bijzaak: we hebben alles geschreven als een film van achttien uur. Dat het de achtste aflevering werd, was min of meer toevallig.’
‘David kon hierin natuurlijk uitblinken als geen ander. De nucleaire explosie besloeg in het script amper een alinea, maar David heeft dat omgevormd tot dertien van de adembenemendste minuten televisie ooit. Ik denk dat het een van de beste dingen is die hij ooit heeft gemaakt, en dat wil wat zeggen, met zijn oeuvre. Ik heb tijdens de productie ook tegen hem gezegd dat ik niets wilde zien totdat alles klaar was. Ik wilde overweldigd worden, en dat werd ik.’
‘We moeten oppassen dat televisie niet te sterk bepaald gaat worden door het algoritme, en dat series voortdurend bezig zijn om alles uit te leggen omdat kijkers anders afhaken. Dat is niet hetzelfde als betekenisvolle verhalen die je hart, ziel en geest voeden.
‘Als ik denk aan onvergetelijke televisie van de afgelopen jaren, denk ik toch snel aan de Thanksgiving-aflevering van The Bear. Dat is natuurlijk volledig onvergelijkbaar met Twin Peaks, maar het was wel buitengewoon en totaal anders, een rijke toevoeging aan alles wat je dacht te weten over die serie.
‘Om zo’n uitzonderlijke, atypische aflevering te maken, moet je wel een zekere durf hebben. Dat klinkt soms makkelijker dan het in werkelijkheid is. Series als The Bear, en eerder The Sopranos kunnen dat doen omdat ze een hit waren. Juist dan heb je de luxe om te zeggen: we laten ons niet meer vertellen wat we moeten doen en verzinnen onze eigen narratieve regels.
‘Dat is uiteindelijk de sleutel voor goede televisie: als je succes hebt, moet je de deur nog verder open durven zetten en er met volle overtuiging doorheen stappen, ook met het risico dat je faalt. Maar waarom zou je dat risico niet durven nemen? Waarom zou je dan überhaupt iets maken?’
‘Het blijft verbluffend dat de serie nog steeds zo veel losmaakt bij mensen, van over de hele wereld. Zeker nu David is overleden, ben ik de last man standing. Daarom voel ik een grote verantwoordelijkheid om betrokken te blijven bij de fans. Zij houden de serie in leven.’
‘Wat we hebben gecreëerd is niet alleen een serie, maar een heel eigen wereld. Het woord dat mensen daar tegenwoordig vaak voor gebruiken, is volgens mij ‘universum’. Ik denk dat wij een van de eerste makers waren die zoiets deden, waarin de mythologie van een serie het tv-scherm ontsteeg.’
‘De cast weer samenbrengen was een onvergetelijke ervaring. Het was een soort middelbareschoolreünie, maar dan van ons hele leven. Dat familiegevoel hebben we altijd heel sterk gehad. In zekere zin waren we onze eigen onafhankelijke filmstudio: we hoefden aan niemand verantwoording af te leggen, het was onze wereld. Die magie zag je terug op scherm.
‘Ik denk dat ik nooit meer iets zal maken dat zo veel voor me betekent. Ik denk zeker te weten dat dit ook gold voor David.’
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Op zoek naar meer bingemateriaal? Op volkskrant.nl/series vindt u onze recensies van de beste én de slechtste series op alle streamingsdiensten. U kunt zoeken op aantal sterren, aanbieder en genre.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant