De Vrije Universiteit in Amsterdam biedt vanaf dit studiejaar structurele ondersteuning aan zogeheten ‘eerstegeneratiestudenten’: zij die als eerste van hun familie op de universiteit belanden. Tijdens de introductieweek komen ze alvast samen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft met name over onderwijs.
De ouders van Ricky Mohabbat (31) lieten er geen twijfel over bestaan: hun zoon móést gaan studeren, een kans die zijzelf nooit hadden gehad. Alle ogen waren op hem gericht. Via het mbo en hbo belandde hij uiteindelijk op de Vrije Universiteit in Amsterdam, voor een master journalistiek.
Daar stapte hij een wereld binnen die hij niet kende. Met een ‘bepaalde taal’ die hij niet verstond, vertelt hij de ongeveer dertig eerstejaars die deze introductieweek aanwezig zijn bij een bijeenkomst voor eerstegeneratiestudenten, oftewel de ‘eersten’ in hun familie die naar de universiteit gaan. Een rol die voor Mohabbat als ‘een last op zijn schouders voelde’.
Mohabbat is een van de sprekers die donderdag in een collegezaal op de campus van de VU in een panel aanschuift om zijn ervaringen te delen. De bijeenkomst is de aftrap van Stay Prepared, een nieuw programma voor eerstegeneratiestudenten, inmiddels goed voor 36 procent van de VU-studenten, net boven het gemiddelde van 32 procent in de rest van Nederland.
De groep eerstegeneratiestudenten is breed. Velen hebben een migratieachtergrond, anderen komen uit Noord-Hollandse boerengezinnen. Een kleinere groep is als vluchteling naar Nederland gekomen. Hoe de verhoudingen precies liggen, is niet bekend. De universiteit registreert dit niet.
Stay Prepared richt zich onder meer op het vergroten van studievaardigheden, netwerkopbouw, persoonlijke coaching en zelfvertrouwen. Het programma bouwt voort op eerdere initiatieven, die al sinds 2010 bestaan, zoals begeleiding van middelbare scholieren die de overstap naar het hoger onderwijs maken en extra aandacht tijdens de introductieperiode.
Dat de VU nu kiest voor structurelere steun die het hele eerste jaar doorloopt, hangt samen met een onderzoek van het ministerie van Onderwijs dat eind vorig jaar verscheen. Daaruit bleek dat eerstegeneratiestudenten vaker tegen drempels oplopen. Ze vallen sneller uit, wisselen vaker van studie en twijfelen meer aan hun eigen capaciteiten. Bovendien voelen ze zich minder thuis in de academische wereld, die nog altijd sterk leunt op impliciete codes en sociale netwerken.
Ook andere instellingen bieden eerstegeneratiestudenten steeds meer steun. Zo biedt de Hogeschool van Amsterdam het introductietraject Tune-in, met workshops over studievaardigheden en inclusie. De Universiteit van Amsterdam organiseert het driedaagse Get Ready. In Leiden bestaat Start je Toekomst, waarin de universiteit ook ouders meeneemt in de stap naar de universiteit. En Maastricht University biedt zelfs aparte ‘eerstegeneratiebeurzen’ aan, mogelijk gemaakt door een gift van een alumnus.
‘Veel eerstegeneratiestudenten zien het diploma als ticket naar succes’, zegt Kati Cousijn, programmacoördinator van het Stay Prepared-programma aan de VU. ‘Daardoor laten ze vaak dingen liggen die minstens zo belangrijk zijn: een bestuursjaar, een bijbaan als student-assistent, of lid worden van een studievereniging. We willen laten zien dat juist dát ze vormt en ook van meerwaarde is als ze de banenmarkt opgaan.’
De rector van de VU, Jeroen Geurts, benadrukt dat het de taak van de universiteit is om iedere student gelijke kansen te bieden om zijn of haar potentieel volledig te ontwikkelen. Hij is zelf eerstegeneratiestudent. Voor zijn ouders bleef de academische wereld altijd ongrijpbaar, vertelt hij de nieuwe lichting studenten.
Tijdens de dies natalis, de verjaardag van de universiteit, zat hij vorig jaar in zwarte toga en met ketting om zijn nek de plechtigheid voor. ‘Toen ik met de professoren de zaal uitliep, zag ik mijn ouders staan. Ze keken allebei zo verschrikt. Je zag ze denken: in wat voor wereld is onze zoon terechtgekomen?’
In het panel zit ook filosoof Jeroen Rijnders, oud-student aan de VU, wiens ouders niet eens de middelbare school afrondden. Hoewel hij hard werkte en hoge cijfers haalde, bleef zijn achtergrond hem achtervolgen. ‘Ik was die volkse jongen uit een arbeiderscultuur, tussen allemaal VPRO-kinderen met een andere humor en andere interesses. Geen voetbal, maar boulderen. Monty Python was grappig en Dostojevski een belangrijke schrijver. Ik moest echt leren mijn plek te vinden.’
Zijn boodschap aan de nieuwe studenten: schat je identiteit op waarde. ‘Gaandeweg heb ik geleerd hoe belangrijk het is dat wij hier zijn, juist omdat we onze eigen ervaringen meebrengen.’
Ricky Mohabbat, inmiddels succesvol journalist, drukt de studenten op het hart dat ze vooral ook moeten genieten van hun studietijd. ‘Dat heb ik zelf niet gedaan en daar baal ik nu als een stekker van’, zegt hij. ‘Ik was alleen maar bezig met dat papiertje halen.’
Na afloop van de bijeenkomst krijgen de studenten in de hal de gelegenheid om vragen te stellen aan de sprekers. Met name de goedlachse David Woldemarian (20), derdejaars geneeskunde aan de VU, trekt veel toehoorders. Hij vertelt openhartig over zijn ouders, die als vluchtelingen uit Ethiopië naar Nederland kwamen. Zijn moeder mocht in het conservatieve land alleen de basisschool afronden, zijn vader studeerde krijgswetenschappen, maar kon in Nederland niet verder studeren.
Zelf moest Woldemarian wennen aan de universiteit. Hij voelde zich in eerste instantie ‘het zwarte schaap’ tussen de vele witte medestudenten. Maar inmiddels ziet hij ook de voordelen van zijn achtergrond. ‘Tijdens mijn stage bij een huisartsenpraktijk merkte ik dat ik veel sneller een klik had met patiënten met wie ik mijn roots deel.’
Ouders bedanken
Voor Safiyo (20), student biomedische wetenschappen, is het al fijn dat haar ouders proberen te begrijpen wat haar studie behelst, zegt ze. Haar ouders komen uit Somalië. Ze omschrijft ze als slimme mensen die nooit de kans hebben gekregen om te studeren. ‘Het voelt alsof ik nu iets goed moet maken. Dat klinkt groot, maar zo ervaar ik dat niet. Ik wil ze gewoon bedanken.’
Tegen het einde van de bijeenkomst wil Ricky Mohabbat de studenten nog iets meegeven. ‘Voordat je de deuren van de VU binnenloopt, ben je al iemand’, zegt hij. ‘Ik zag mezelf lang als iemand met minder kennis, omdat ik eerstegeneratiestudent ben, niet-hetero en bicultureel. Maar nu weet ik dat ik daardoor juist meer waarde meebreng. Ik weet meer dan de rest. Vergeet niet: je bent al iemand, en dat word je hier alleen maar meer.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant