Andri Paroebi (1971 -2025) Oekraïens politicus De zaterdag doodgeschoten Oekraïense politicus Andri Paroebi was een van de kopstukken van de grootschalige protesten in 2013 en 2014. Hij was fel nationalistisch en pro-Europees.
Andri Paroebi in het Oekraïense parlement op 14 april 2016.
Op klaarlichte dag werd de nationalistische politicus Andri Paroebi (54) zaterdag in Lviv doodgeschoten. De schutter wachtte hem op tussen geparkeerde auto’s, is te zien op beelden van een bewakingscamera. De dader was verkleed als maaltijdbezorger, met helm op en een grote gele rugzak van de bezorgdienst Glovo.
Ter plaatse werden zeven kogelhulzen gevonden. De dader vluchtte op een elektrische fiets en is nog niet gepakt.
Paroebi lijkt het meest prominente slachtoffer van een reeks moorden op Oekraïens grondgebied, sinds de grootscheepse Russische invasie van 2022. Hij wordt herdacht als de de-facto commandant van Euromaidan, de volksprotesten in het najaar van 2013 en 2014. Hij stond aan het hoofd van het tentenkamp op Maidan, het centrale plein van Kyiv, en organiseerde de Maidan Zelfverdedigingseenheden. „Een revolutie kun je niet besturen – die kun je alleen coördineren”, zei hij.
Nadat de demonstranten er in februari 2014 in slaagden de corrupte president Viktor Janoekovitsj te verjagen, werd Paroebi kortstondig secretaris van de Nationale Veiligheids- en Defensieraad van Oekraïne.
Het waren niet zijn eerste schreden in de politieke arena. Na de val van de Sovjet-Unie kwam Paroebi begin jaren negentig in de provincieraad van Lviv. Later werd hij gekozen in de gemeenteraad van Lviv. In 2007 kreeg hij een zetel in de Verchovna Rada, het Oekraïense parlement. Van 2016 tot 2019 was hij voorzitter van het parlement.
Zijn politieke kleur laat zich omschrijven als fel maar pragmatisch nationalistisch en pro-Europees. De Sociaal-Nationale partij van Oekraïne (SNPOe) die hij begin jaren negentig mede oprichtte, was ultranationalistisch en is door critici ook geclassificeerd als neo-fascistisch. Paroebi leidde de paramilitaire organisatie, waar later het Azov-bataljon uit voortkwam.
Paroebi wisselde daarna in zijn carrière regelmatig van partij, waarbij hij steeds gematigder partijen koos. In 2019 sloot hij zich aan bij de partij Europese Solidariteit van oud-president Petro Porosjenko, waarvoor hij tot zijn dood in het parlement zat.
Toen de Russische strijdkrachten binnenvielen in 2022, sloot Paroebi zich aan bij de territoriale verdediging. Nadat Rusland zich terugtrok uit de omgeving van Kyiv richtte hij zich weer op zijn werk in het parlement. Namens zijn partij zat hij in de Nationale Veiligheidscommissie van de Verhovna Rada.
Politicus Andri Paroebi bij de territoriale verdediging rondom Kyiv, in maart 2022 tijdens het beleg van de stad. Foto Andri Nesterenko/EPA
Paroebi wordt na zijn dood geroemd in Oekraïne. Parlementsvoorzitter Roeslan Stefantsjoek noemde de vermoorde politicus op Facebook een „vasthoudende verdediger van de Oekraïense soevereiniteit. [...] Van jongs af aan wijdde hij zijn leven aan de strijd voor de onafhankelijkheid van Oekraïne.”
De burgemeester van Lviv, Andri Sadovy, condoleert de nabestaanden op Telegram en verontschuldigt zich voor de aangescherpte controles in de stad. Hij noemt die „een kwestie van veiligheid in een land in oorlog waar, zo is duidelijk, geen volledig veilige plekken bestaan”.
„De misdaad was, helaas, zorgvuldig voorbereid”, schreef president Volodymyr Zelensky op Telegram. Hij noemde het „een verschrikkelijke moord”, „maar we doen er alles aan om hem op te lossen”.
Hoewel de dader nog niet gepakt is, twijfelen weinig Oekraïners eraan dat Rusland achter de moord zit. „Een opzettelijke, gerichte terreuraanval tegen iemand die associaties oproept met het feit dat Oekraïne steeds Oekraïenser wordt”, zegt partijgenoot, parlementariër en historicus Volodymyr Viatrovytsj tegenover Radio NV.
Vorige zomer werd de zestigjarige ultranationalistische Iryna Farion in soortgelijke omstandigheden op straat in Lviv doodgeschoten. Farion was een Oekraïense linguïst die fel ageerde tegen de Russische taal in Oekraïne. Zij was een ex-parlementariër van de extreemrechtse partij Svoboda (‘Vrijheid’). Svoboda is de opvolger van de ooit door Paroebi mede-opgerichtte SNPOe.
In juli werd Ivan Voronytsj, een kolonel van de Oekraïense veiligheidsdienst SBOe, midden op de dag, doodgeschoten. De daders, een man en een vrouw die in opdracht van de Russische veiligheidsdienst FSB zouden hebben gewerkt, kwamen niet lang daarna om het leven. Volgens de SBOe gebeurde dat in een vuurgevecht.
Het risico bestaat dat de moord zal leiden tot een rel binnen de Oekraïense politiek. Vanwege de oorlog worden politieke tegenstellingen minimaal uitgevent. De eenheid tegenover Rusland staat voorop. Maar hoe langer de oorlog duurt, hoe lastiger dit vol te houden wordt.
Nu werd bekend dat Paroebi zes maanden geleden om persoonsbeveiliging had gevraagd bij de staatsveiligheidsdienst. Dit verzoek werd niet gehonoreerd, zo is zondag geopenbaard door zijn partijgenoten van Europese Solidariteit – de partij van Zelensky’s tegenstander Petro Porosjenko.
Zich van het risico bewust schreef Porosjenko: „We weten de naam van de moordenaar. Iedereen kent die. Dit is de oorlog van de crimineel vladimir poetin [sic]. Ongeacht wie de beul is, degene die het bevel gaf en wie verantwoordelijkheid moet dragen is poetin zelf.”
Source: NRC