is econoom en publicist.
En toen waren er nog twee. Het ‘rompkabinet-Schoof’, dat deze week NSC verloor, na eerder al de PVV, bestaat nu uit bewindspersonen van de twee resterende partijen, VVD en BBB. Deze twee verliezers bij de komende Kamerverkiezingen op 29 oktober, volgens de peilingen dan toch, zullen nog tot in 2026 het land besturen. Wat ik eerder schreef over ons middenkabinet krijgt hiermee extra kracht: laat de formatie van het middenkabinet maar vast beginnen. Het kabinet-Timmermans (vooralsnog de grootste van de vier middenpartijen) of kabinet-Bontebal (het CDA is de snelste stijger) kan vóór de verkiezingen al in de grondverf staan.
Vorige week zagen we hoe belangrijk het is dat wij als kiezers ook daadwerkelijk op een middenpartij stemmen. En dat we onszelf hiertoe ook de opdracht geven. Tenzij we een verdraaid goede reden hebben om op een partij buiten het midden te stemmen (we behoren uit volle overtuiging tot een gepassioneerde minderheid), stemmen we op GL-PvdA, CDA, VVD of D66. Acht of negen op de tien kiesgerechtigden moet bij een van deze partijen kunnen uitkomen.
En daarmee ben ik bij de Stemwijzer, die dezer weken wordt gemaakt en op 1 oktober verschijnt om in de weken voorafgaand aan de verkiezingen miljoenen keren te worden ingevuld. De uitslag helpt mensen hun voorkeur te bepalen. Ik hoop dat ik op tijd ben om de nieuwe versie nog aan te passen.
Hoezo? De Stemwijzer is een oprechte keuzehulp, gemaakt door het Huis voor democratie en rechtsstaat, ProDemos, en er zit geen kwade bedoeling bij, maar hij faciliteert in zijn huidige vorm toch de versplintering van het parlement. Dat kan en mag de bedoeling niet zijn.
Nogmaals: hoezo? De Stemwijzer laat de verschillen zien tussen partijen, uitsluitend op basis van dertig stellingen over actuele politieke vraagstukken. Een nieuwkomer op het stembiljet wordt hierbij gelijk behandeld als een partij met honderd jaar geschiedenis, traditie en parlementaire en bestuurlijke ervaring. Het meninkje van de nieuwkomer is net zo belangrijk als de gedegen en doorgerekende opvatting van een middenpartij. Ofwel: de Stemwijzer behandelt partijen gelijk die niet gelijk zijn. Het gaat bij Kamerverkiezingen immers niet alleen over die dertig actuele stellingen; er dient ná die verkiezingen een kabinet geformeerd te worden dat het land bestuurt.
Natuurlijk vinden kiezers dat óók belangrijk, (de kwaliteit van) het landsbestuur. Maar de vraag of partijen niet alleen een mening hebben over actuele zaken maar ook kundige parlementariërs hebben opgeleid, goede ministers en staatssecretarissen kunnen leveren aan het kabinet, bestuurlijke ervaring hebben bij gemeenten, provincies en waterschappen, weten hoe ze positieve compromissen kunnen sluiten binnen een coalitie – dat alles blijft in de huidige versies van de Stemwijzer buiten beeld.
Het is niet moeilijk te repareren. En dat kan op verschillende manieren. Bijvoorbeeld door mensen óók te vragen of ze bestuurlijke ervaring belangrijk vinden, naast meningen over actuele kwesties. Die bestuurlijke ervaring kan dan (via een bestuurservaringsindex bijvoorbeeld) meewegen in de uitslag. Dus ook al is uw meningenuitslag gelijk tussen JA21, Forum en VVD, dan nog eindigt de VVD stijf bovenaan op basis van de bestuurservaring. En ook al zegt de meningenuitslag dat u net zo goed op Volt, de Partij voor de Dieren als GroenLinks-PvdA kunt stemmen – u snapt het.
Zo’n verbeterde Stemwijzer kan helpen ongelukken als met het (romp)kabinet-Schoof te voorkomen. Dat is beter voor democratie en rechtsstaat.
Frank Kalshoven is econoom en publicist. Reageren? Email: frank@frankkalshoven.nl.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.