DEN HAAG - Het Haagse stadhuis zet zich schrap voor een spannend jaar. Maandag begint het nieuwe politieke seizoen en er staan maar liefst twee verkiezingen op het programma. De Tweede Kamerverkiezingen in oktober en nog geen half jaar later, op 18 maart, de gemeenteraadsverkiezingen. Welke lijsttrekkers nemen het in Den Haag tegen elkaar op tijdens de gemeenteraadsverkiezingen?
Voor de partijleider van de grootste partij in de gemeenteraad staat er de komende maanden veel op het spel. Richard de Mos voert een nu-of-nooit-campagne, zo zegt hij vlak voor de zomervakantie in een interview met Omroep West.
'Voor mij persoonlijk is het nu wel de tijd om die stad te gaan besturen. Ik barst van de energie, maar het moet nu wel gebeuren', motiveert hij zijn opmerking.
Hart voor Den Haag is de grootste partij in de stad maar zit tot frustratie van De Mos nog altijd in de oppositie. Terwijl de rechter hem, twee partijgenoten en vijf ondernemers heeft vrijgesproken van corruptie, ook in hoger beroep.
Om zijn doel te bereiken en opnieuw wethouder te worden moet De Mos er allereerst voor zorgen dat zijn partij groot blijft en liefst nog verder groeit. Zelf gaat hij uit van minimaal vijftien zetels. Dat zou betekenen dat hij zes zetels meer krijgt dan hij met de verkiezingen in 2022 haalde.
Met dat zetelaantal, zo redeneert De Mos, kunnen andere partijen niet om hem heen en moeten ze wel met Hart voor Den Haag in een coalitie stappen. Ook als zij niet staan te popelen vanwege inhoudelijke bezwaren, ongemak over de stijl van De Mos of chagrijn over de overstap van drie raadsleden naar Hart voor Den Haag, waardoor het college de meerderheid verloor.
De huidige coalitie bestaat uit D66, GroenLinks, PvdA, Partij voor de Dieren, CDA en Denk. Na de overstap van een PvdA- en een CDA-raadslid naar de partij van Richard de Mos is het een minderheidscoalitie van 22 zetels.
Ook een VVD-raadslid stapte over naar Hart voor Den Haag, waardoor De Mos nu met 12 zetels in de gemeenteraad zit.
Een obstakel voor De Mos kan de aangescherpte wetgeving zijn. Sinds 2023 zijn nieuwe wethouders verplicht om een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) te overleggen. ‘De VOG bewijst dat de kandidaat geen justitieel verleden heeft dat een bezwaar vormt voor het vervullen van hun functie als bestuurder’, staat op de website van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Voor De Mos is dat mogelijk een probleem, omdat hij is vrijgesproken van corruptie, maar in hoger beroep wél is veroordeeld voor het lekken van geheime informatie. Daarvoor kreeg hij een voorwaardelijke geldboete opgelegd van 2000 euro.
GroenLinks en de PvdA gaan deze gemeenteraadsverkiezingen een nieuw avontuur aan. In Den Haag doen de twee partijen voor het eerst mee met een gezamenlijke kieslijst. En Mariëlle Vavier is het gezicht van dit avontuur.
Vavier is in Den Haag al een paar jaar wethouder voor GroenLinks en was in 2022 ook al lijsttrekker voor die partij. Ze heeft de opdracht om de linkse kiezers ervan te overtuigen dat de samenwerking tussen de twee partijen een goed plan is.
Zelf vindt ze het al heel lang 'een logisch idee' dat GroenLinks en de PvdA samengaan, zegt Vavier eerder. 'We delen dezelfde waarden en hetzelfde linkse gedachtengoed.' Bovendien werken de fracties en de wethouders van beide partijen 'al lange tijd nauw samen'.
De partijleden van beide lokale afdelingen stemden afgelopen najaar met overgrote meerderheden van 88 procent (GroenLinks) en 86 procent (PvdA) voor de samensmelting.
Maar vooral uit PvdA-hoek klinkt ook gemopper. Van Hagenaar en oud-partijleider Ad Melkert bijvoorbeeld die samen met andere PvdA-coryfeeën als Hans Spekman en Lutz Jacobi de beweging Rood Vooruit oprichtte. Zij vrezen dat de sociaaldemocratie verdwijnt door de samenwerking.
Vavier ziet dat niet gebeuren en heeft er alle vertrouwen in dat GroenLinks-PvdA hoge ogen gaat gooien. 'We gaan alles op alles zetten om de grootste te worden', is haar voornemen.
Bij D66 is het wisseling van de wacht. D66-voorman en wethouder Robert van Asten maakt een paar maanden geleden bekend dat hij niet opnieuw lijsttrekker wil worden. New kid on the block Yousef Assad treedt in zijn voetsporen en gaat deze verkiezingen de kar trekken.
Assad maakt een bliksemcarrière op het Haagse stadhuis. In 2022 wordt hij voor D66 in de gemeenteraad gekozen en stelt de fractie hem aan als vicefractievoorzitter. Wanneer fractievoorzitter Marieke van Doorn in april van dit jaar een stap terug doet neemt hij haar functie als leider van de fractie over. En nu is hij dus ook lijsttrekker.
Het zijn grote schoenen die Assad moet vullen. Zijn voorganger loopt al meer dan tien jaar rond op het Spui en kent het stadhuis van haver tot gort. Robert van Asten is de leider van de grootste partij in het college, locoburgemeester en hij voerde vier coalitieonderhandelingen. Hij heeft daardoor een karrevracht aan kennis en ervaring.
Maar die kennis en ervaring kan politici ook in de weg gaan zitten en de deur dicht houden voor veranderingen. Afgaande op de landelijke peilingen en die van Omroep West een half jaar geleden gaat het D66 niet per se voor de wind. Nieuwe wegen inslaan zou solaas kunnen bieden.
Assad lijkt in elk geval wat minder behoedzaam te opereren dan Van Asten. Onder zijn prille leiding maakt D66 vlak voor de zomer openlijk ruzie met coalitiegenoten PvdA en de Partij voor de Dieren over extra hotels in de stad.
De rechtse oppositie wil meer hotelkamers toestaan en de partij van Assad sluit zich aan bij dat standpunt. Tot woede van zijn coalitiegenoten. ‘Dit zullen we niet snel vergeten’, bijt PvdA-raadslid Samir Ahraui D66 toe.
De VVD heeft haar stempel gedrukt op deze raadsperiode. In de zomer van 2023 stappen de liberalen uit de coalitie van D66, GroenLinks, PvdA en CDA na de vrijspraak van Richard de Mos.
'We kunnen niet doorgaan alsof er niets gebeurd is. Het is voor de verhoudingen niet goed, het is moreel onjuist en democratisch onkies', zegt partijleider Lotte van Basten Batenburg eind juni 2023 in een chaotische en emotionele raadsvergadering.
De VVD wil niet verder, omdat een deel van de coalitie weigert gesprekken met De Mos aan te gaan over samenwerking in een college. De twee VVD-wethouders Anne Mulder en Kavita Parbhudayal nemen ontslag.
En zo belanden de liberalen, na jaren vanuit het college aan de knoppen te hebben gedraaid, in de oppositie. De Partij voor de Dieren en DENK nemen de vrijgekomen plek van de VVD in de coalitie in.
De actie is munitie voor politieke concurrenten. Voormalige coalitiegenoten zullen Van Basten Batenburg voor de voeten gooien dat de VVD een onbetrouwbare partner is gebleken, die zijn verantwoordelijkheid ontloopt. De rechtse oppositie zal Van Basten Batenburg verwijten dat de VVD de weg heeft vrij gemaakt voor een college dat naar links is getrokken.
Ondertussen probeert de landelijke VVD het hoofd boven water te houden in een uitermate wankel kabinet en zijn de landelijke peilingen voor de liberalen dramatisch. Het is hoe dan ook zaak voor Van Basten Batenburg dat de kiezers weer meer vertrouwen krijgen in de VVD.
Het CDA zit in de landelijke peilingen juist in de lift en daar hoopt Kavish Partiman van te profiteren. Partiman neemt het stokje over van wethouder Hilbert Bredemeijer. Bredemeijer was de vorige verkiezingen in 2022 lijsttrekker, maar hij gaat niet voor een nieuwe raadsperiode.
Opvallend is de keuze voor Partiman wel. Nooit eerder had het CDA een hindoe als lijsttrekker. 'De christendemocratie is een politieke ideologie', zegt Partiman daar eerder over. 'We zijn een brede volkspartij, waar de kerken een plek hebben, maar ook de moskee, de tempel, de synagoge en de niet-gelovigen.'
Het CDA is na het vertrek van de VVD de rechtsbuiten van het college geworden en schuwt een ruzietje hier en daar niet. Meestal moet de Partij voor de Dieren het ontgelden. De twee coalitiepartijen liggen geregeld in de clinch met elkaar.
Zo komen de christendemocraten in opstand tegen de invoering van de zero-emissiezone en het verbod op het stoken van hout. Ook is er een coalitierel over een campagne die hengelen moet ontmoedigen. Burgemeester Van Zanen moet eraan te pas komen om de rel te sussen.
Al jarenlang schommelt het CDA rond de drie zetels. Nu denkt Partiman, in de landelijke Henri Bontenbal-flow, te kunnen groeien naar vijf zetels.
Dat Robert Barker wethouder zou worden in deze raadsperiode ligt na de verkiezingen in 2022 niet voor de hand. De Partij voor de Dieren groeit in Den Haag weliswaar stukje bij beetje, maar de idealistische en principiële partij lijkt toch vooral goed te varen in de oppositie. Toch gaat Barker anderhalf jaar later het college in nadat de VVD uit de coalitie is gestapt.
De Partij voor de Dieren gaat er voor en voert, onder verantwoordelijkheid van wethouder Barker, de zero-emissiezone in de binnenstad en de kust in, met uitzondering van de Scheveningse haven. Dit ziet de partij als haar grootste succes.
Toch ambieert Barker niet direct een nieuwe periode als wethouder. Dat is geen doel op zich, zegt hij. 'Zowel in de oppositie als in de coalitie waren we de afgelopen jaren het groene anker', is zijn opvatting.
Barker moet de verkiezingsstrijd in zonder twee steunpilaren waar al jaren mee optrekt. Partij voor de Dieren-raadsleden Robin Smit en Leonie Gerritsen stoppen er na 18 maart 2026 mee.
Haagse Stadspartij (1 zetel in de raad): Fatimia Faid is opnieuw de lijsttrekker voor deze lokale partij. De huidige fractievoorzitter was in 2022 ook al lijsttrekker. Zij nam toen het stokje over van Joris Wijsmuller, een van de oprichters van de HSP.
SP (1 zetel in de raad): Tijmen van Wijngaarden is volgens de SP het ‘nieuwe, jonge gezicht’ van de socialistische partij. De fractievertegenwoordiger neemt het lijsttrekkerschap over van Lesley Arp, die na de verkiezingen vertrekt.
ChristenUnie/SGP (1 zetel in de raad): Fractievoorzitter Judith Klokkenburg gaat voor de tweede keer de stembusstrijd in als lijsttrekker. In 2022 was zij dat ook al en ze is nog even strijdvaardig. 'Ik voel nog steeds de drive om de stad rechtvaardiger te maken', zegt ze eerder.
Van de PVV, DENK en Forum voor Democratie zijn nog geen lijsttrekkers bekend.
Source: Omroep West Den Haag