De CEO van taalapp Duolingo voorspelde onlangs dat leerkrachten binnenkort zullen worden vervangen door AI. Maar de ervaring van taalonderwijsspecialist Adriaan D’Haen toont naar eigen zeggen het tegenovergestelde.
De zomervakantie zit erop, en misschien wil je wel verder gaan met de dagelijkse Duolingo waarmee je je eerste cerveza bestelde in een Spaanse strandbar. Als taalonderwijskundige die net de cursus Turks van Duolingo heeft uitgespeeld, kan ik u alvast de moeite besparen – tenminste, als u echt de taal wilt leren.
Na een jaar met Duo, Duolingo’s beroemde uil, zette ik een punt achter onze relatie. Ik zat in de hoogste league, had stapels XP verzameld en fanatiek elke dag mijn streak in stand gehouden. Mijn vrijblijvende flirt met Duo was een vaste relatie geworden, en hoewel ik bij de barbier wel hier en daar een zinnetje kon oppikken, was mijn communicatieve vaardigheid nog steeds zo goed als onbestaand.
Maar misschien was het wel zoals in het Hollywoodcliché: It’s not you, it’s me. Maar ik ben taalonderwijskundige, mijn werk draait om effectief taalonderwijs. Daar kan het dus niet aan liggen. ‘It’s not the right time’ of ‘the right place’, dan? Ook niet: nu ik in Istanbul woon, is mijn motivatie hoger dan de Galata-toren.
De omstandigheden waren gunstig, en toch, it didn’t work out.
Over de auteur
Adriaan D’Haens is taalonderwijsspecialist en oprichter van www.tillitlanguageacademy.com.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Niet dat het allemaal slecht was. Duo wist hoe mijn brein werkte en slaagde erin om me dag in dag uit trucjes te laten doen die voor taalonderwijs moesten doorgaan. De kracht van Duolingo zit in gamification (een speelse aanpak) en een behavioristische kijk op leren: met toeters en bellen, pings en nudges, houdt Duo je bij de les.
Bovendien moet ik toegeven dat ik wel wat woordenschat heb opgepikt. Met het flesje su (Turks voor ‘water’) dat ik bestelde, leste ik mijn dorst in de Turkse zomerhitte. Al was bestellen een groot woord – het was meer aarzelend een woord stamelen.
En daar wringt het schoentje: Duo maakte zijn beloftes niet waar. Bij de start van z’n les beweerde Duo dat ik na enkele weken een gesprek zou kunnen voeren. Maar na een jaar kon ik Istanbuls beruchte taxichauffeurs nog altijd niet vertellen waarheen ze me moesten brengen.
En dat hoeft niet te verbazen: Duolingo leert je dan ook helemaal niet converseren. De sprong van woordjes leren naar spreken, moet je zelf maken. Veel taalwetenschappers zijn het erover eens dat je woordenschat en grammatica tot op zekere hoogte oppikt via begrijpelijke input. Maar vlot kunnen converseren is een complexe, fundamentele vaardigheid, die je niet zomaar oppikt als bijvangst in een lesje woordenschat; daar is doelgerichte didactiek voor nodig.
Nog zo’n claim: Duo poneerde trots dat zijn methode gebaseerd was op het Europees Referentiekader voor de Talen (ERK), dat beschrijft wat je op elk niveau moet kunnen doen in een taal – zoals een mailtje begrijpen of een klacht formuleren. In een cursus die het ERK volgt, begin je met eenvoudige, alledaagse taalfuncties en focus je eerst op hoogfrequente woordenschat en taalchunks. Een snelle blik op Duo’s cursus Turks volstaat om te zien dat het ook hier misloopt.
De cursus eindigt zogeheten op ERK-niveau A2 (elementair), gekenmerkt door eenvoudige taal en onderwerpen uit het dagelijkse leven (denk aan hobby’s en het weer). Toch heeft Duo het graag over economie, politiek en wetenschap. Ambitieus, maar absurd: als ik nog geen bestek kan vragen in een restaurant, hoe kan ik het dan hebben met de ober over de toestand van de economie?
Ook wat grammatica betreft, is van de beloofde afstemming op het ERK geen sprake. Er zijn weliswaar communicatieve thema’s als ‘mensen beschrijven’, maar evengoed ligt de focus van een unit bij grammatica: ‘de ablatief gebruiken’ of ‘rangtelwoorden vormen’. Het ERK legt evenwel de nadruk op communicatie, waarbij grammatica aan bod komt in functie van communicatieve doelen. Zo zou je in een les Spaans kunnen focussen op congruentie, zodat een student snapt waarom zijn ojos azules zijn en niet azul.
Zo krijg je misschien de indruk dat Duo je tenminste een degelijke grammaticale basis geeft. Het probleem is: dat is niet zo. Nergens tijdens mijn tocht langs datieven, negatie en wederkerende voornaamwoorden maakte Duo daadwerkelijk duidelijk hoe die in het Turks functioneren.
Over de plaats van grammatica in taalonderwijs kun je weliswaar twisten, maar er is toch enige consensus dat minstens een minimum aan grammatica-uitleg nuttig is – zeker bij een taal die ver afstaat van je moedertaal. Duolingo verkoopt zijn aanpak als ‘impliciet’, maar dat lijkt meer gemakzucht dan doelbewuste didactiek.
Hoe moet het nu verder tussen Duo en mij? Ik sluit niet uit dat we elkaar nog terugzien – maar dan als friends with benefits, voor af en toe een snelle woordenschat-drill. Maar om echt vooruitgang te boeken, blijft een zorgvuldig ontworpen cursus een must; een cursus met een solide basis als het ERK en gebaseerd op principes van effectief taalonderwijs. Taalonderwijs is een kunst die steunt op menselijke creativiteit en inzicht. Daar kan Duo’s dopaminemachine niet tegenop.
Duo schonk me dan wel mijn eerste merhaba’s, maar vleugels kreeg ik nooit. Onze breuk was onvermijdelijk.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant