Lucia de Berk is vrijdag op 63-jarige leeftijd overleden. De oud-verpleegkundige zal altijd bekendstaan om de spraakmakende zaak waarin ze onterecht tot levenslang werd veroordeeld voor vier moorden en drie pogingen daartoe. Het staat bekend als de grootste gerechtelijke dwaling van Nederland.
Op woensdag 14 april 2010 speelde zich een zeldzaam tafereel af in het Paleis van Justitie in Arnhem. Het massaal toegestroomde publiek in de rechtszaal applaudisseerde toen het gerechtshof de uitspraak deed: Lucia de Berk is géén seriemoordenaar.
Het was de allerlaatste rechterlijke uitspraak in een van meest geruchtmakende zaken die Nederland gekend heeft. Lucia de B. was niet langer de 'Engel des Doods'.
Achteneenhalf jaar eerder begint het verhaal van een dan nog onbekende verpleegkundige in het Juliana Kinderziekenhuis (JKZ) in Den Haag met het overlijden van een ernstig zieke baby. Een verklaring dat de dood niet-natuurlijk zou zijn geweest, maakt het een zaak voor Justitie.
Zes dagen later wordt De Berk op non-actief gesteld door het ziekenhuis omdat ze dienst had op de dag van de babydood. Op 14 december 2001 wordt ze officieel verdachte.
Er gaan geruchten over meerdere patiënten die steeds als De Berk dienst had, onder verdachte omstandigheden waren overleden. Ook zou ze in andere Haagse ziekenhuizen hebben gewerkt waarbij patiënten om 'medisch onverklaarbare reden' om het leven kwamen.
Hoewel nooit direct bewijs als DNA-sporen of vingerafdrukken werd gevonden, vond het Openbaar Ministerie dat De Berk opvallend vaak dienst had tijdens het overlijden van een patiënt.
Uit een berekening van statisticus Henk Elffers zou blijken dat de kans 1 op 342 miljoen was dat een verpleegkundige aanwezig is bij zoveel sterfgevallen. Deze berekening is later gefileerd door andere statistici: zij kwamen uit op een kans van 1 op 46.
Ook een passage uit haar dagboek speelt een rol in de rechtszaak. Daarin rept De Berk van 'een groot geheim' en 'compulsie', een dwanghandeling. Dat grote geheim is dat ze tarotkaarten legt voor haar patiënten, maar het OM interpreteert het als psychologisch bewijs voor haar dwang om te doden. Volgens De Berk heeft het niets te maken met moordneigingen.
De Berk wordt beschuldigd van dertien moorden en vijf moordpogingen. Volgens Justitie is ze een psychopaat met een obsessie voor de dood.
In 2003 komt de zaak voor de rechter. Het OM eist levenslang. Na een proces met tal van verklaringen van deskundigen veroordeelt de rechtbank De Berk in maart tot een levenslange gevangenisstraf met tbs voor vier moorden en drie moordpogingen. Dat vonnis wordt in hoger beroep en in cassatie bevestigd.
De Berk belandt achter de tralies met de bedoeling dat ze daar blijft tot ze er ooit overlijdt. Maar er worden steeds meer gaten in het bewijsmateriaal geschoten en drie jaar later blijkt de zaak zo lek als een mandje. Meerdere wetenschappers spreken van "justitiële dwaling" en sturen hun analyse eind 2005 naar de media. Meerdere commissies en de Hoge Raad komen tot de conclusie dat er tijdens de rechtsgang sprake is geweest van ernstige tekortkomingen.
In 2008 wordt de zaak heropend. Het hoofdbewijs, namelijk dat de ernstig zieke baby door een digoxinevergiftiging om het leven is gekomen, is niet langer houdbaar. Het kindje stierf een natuurlijke dood, blijkt uit onderzoek van de Hoge Raad. Ook hebben experts ernstige twijfels bij het bewijs voor de andere moorden dat was gelinkt aan de dood van de baby.
In maart 2010 eist het OM vrijspraak van alle moorden en pogingen daartoe. In april concludeert het gerechtshof dat alle overleden patiënten op natuurlijke wijze om het leven zijn gekomen. Lucia de Berk komt daarmee na zes jaar gevangenschap op vrije voeten.
De Berk ontvangt een schadevergoeding van 45.000 euro van haar voormalige werkgever, het Haga Ziekenhuis. Ook het OM biedt een schadevergoeding aan, maar daarvan is de hoogte nooit bekendgemaakt.
Het OM en toenmalig minister van Justitie Ernst Hirsch Ballin bieden hun excuses aan. Ook voorzitter Erik van den Emster van de Raad voor de Rechtspraak doet dat namens de rechtspraak. "Het spijt me zeer dat een rechterlijke beslissing die bij nader inzien verkeerd blijkt, zulke ingrijpende persoonlijke gevolgen heeft gehad."
Over haar tijd in de gevangenis vertelt De Berk in 2014 dat het vooral moeilijk was dat ze tot een levenslange gevangenisstraf was veroordeeld. "Dat was het ergste. De meeste meiden hadden uitzicht op een einddatum, die keken uit naar de dag dat ze zouden vrijkomen", zei ze in gesprek met Vriendin.
Ze schrijft haar ervaringen op in het boek Lucia de B.: Levenslang en tbs. Ook wordt er een film aan haar zaak gewijd, getiteld Lucia de B. De thriller wint verschillende filmprijzen. Uiteindelijk kan De Berk nog 15 jaar van haar herwonnen vrijheid genieten tot ze op vrijdag 29 augustus 2025 na een kort ziekbed overlijdt.
Source: Nu.nl algemeen