Illegaliteit Na een analyse door de Raad van State wil minister van Justitie David van Weel de bepaling over strafbaarstelling van illegaliteit aanpassen.
Het gebouw van de Raad van State in Den Haag. Foto RAMON VAN FLYMEN/ANP
De Raad van State concludeerde vrijdag dat een wetsvoorstel bedoeld om illegale vreemdelingen strafbaar te stellen, ook hulpverleners en vrijwilligers kan raken. Politiek staat de wet op losse schroeven, dus het kabinet komt in actie. Vijf vragen over de wet.
In juli nam de Tweede Kamer de asielnoodmaatregelenwet aan, die onder andere nareis moeilijker maakt en asielzoekers minder mogelijkheid biedt om in beroep te gaan. De PVV diende een amendementl in om illegaliteit strafbaar te stellen. Dat werd aangenomen. Later bleek dat óók hulpverleners en vrijwilligers die illegalen helpen mogelijk strafbaar zijn. Maatschappelijke en overheidsorganisaties reageerden geschokt.
De Raad van State bevestigt vrijdag: „Ook bij beperkte vormen van hulp, zoals het geven van een kop soep, kan al sprake zijn van medeplichtigheid.” Dat was de angst van met name de christelijke partijen. Door dit advies leek een meerderheid voor de wet in de Eerste Kamer uitgesloten.
De Tweede Kamer heeft de wet, inclusief amendement van de PVV, aangenomen. Het is nu aan de Eerste Kamer om de wet te behandelen, en die kan de wet niet aanpassen.
Voor het rompkabinet van VVD en BBB is de wet heel belangrijk. Voorafgaand aan de ministerraad vrijdag kondigde demissionair minister van Justitie David van Weel (VVD) aan dat hij werkt aan een sluiproute: een zogenoemde novelle. Dat is een wetsaanpassing, waarna de Tweede Kamer opnieuw moet stemmen. Daarna is de Eerste Kamer aan zet.
De novelle is bedoeld om de confessionele partijen te behagen, maar wat er precies in komt te staan kon Van Weel vrijdag nog niet zeggen. In ieder geval wil hij strafbaarstelling van illegaliteit in stand houden, alhoewel dat niet in het oorspronkelijke wetsvoorstel stond. Een optie is het afzwakken van de bepaling over strafbaarstelling, door van illegaliteit een overtreding te maken. Dan zouden hulpverleners niet strafbaar zijn. Ook kan de minister in de wet expliciet benoemen dat hulpverlening niet strafbaar is, op humanitaire gronden.
Strafbaarstelling van illegaliteit is al jaren een wens van rechtse partijen in de Kamer.
Toen de Tweede Kamer in juli de asielnoodmaatregelenwet van oud-minister van Asiel en Migratie Marjolein Faber (PVV) behandelde, diende de PVV een amendement in om illegaliteit strafbaar te stellen. In de altijd chaotische week vóór het zomerreces behaalde het voorstel een meerderheid. Voor de PVV – die een maand eerder uit het kabinet was gestapt – was het amendement de doorslaggevende reden om vóór de eigen asielwetten te stemmen.
Maar door het amendement van de PVV en de mogelijke gevolgen voor hulpverleners gingen met name de christelijke partijen twijfelen. Vanuit kerkelijke organisaties wordt vaak ondersteuning geboden aan mensen zonder papieren. CDA-fractievoorzitter Henri Bontenbal wilde instemmen met de asielnoodmaatregelenwet, maar trok zijn steun in vanwege het amendement.
De SGP twijfelde, maar stemde uiteindelijk vóór, mits de Raad van State zich over het wetsvoorstel zou buigen. Een ongewone figuur, want blijkbaar wist de SGP eigenlijk niet precies wat de wet inhield die zij steunde. Ook NSC stemde in, ondanks die onzekerheid.
Minister Van Weel moet de wet mét novelle opnieuw door de Tweede Kamer krijgen. De vraag is met name wat de PVV zal doen, het kan goed dat partijleider Geert Wilders de wet te zwak vindt als die wordt aangepast. Dan is er wellicht geen meerderheid meer voor.
De SGP éíst juist aanpassing, schrijft Kamerlid Diederik van Dijk: „Juist omdat wij naastenliefde belangrijk vinden, kunnen wij niet aanvaarden dat dit mogelijk strafbaar wordt.” Het CDA ziet een opening door de novelle. De partij kan instemmen, als de wet „adequaat gerepareerd wordt”, zei Henri Bontenbal vrijdagmiddag bij radioprogramma Sven op 1. Zonder SGP en CDA lijkt een Eerste Kamermeerderheid vrijwel onmogelijk.
Het leek erop dat de Eerste Kamer middenin de campagne zou stemmen over de asielnoodmaatregelenwet. Dat zou bijvoorbeeld voor het CDA gevoelig kunnen liggen: die partij wil niet soft lijken op asiel.
Nu minister Van Weel een novelle gaat opstellen, is niet duidelijk of de stemming over de wet een rol zal spelen in de campagne. „Het kan heel snel”, zegt Van Weel, „binnen weken”. Of dat op tijd is om de Tweede Kamer te laten stemmen, laat staan de senaat, is niet zeker.
Source: NRC